Η λύση ενός γάμου δεν είναι ποτέ εύκολη απόφαση, όταν όμως είναι αναπόφευκτη, το συναινετικό διαζύγιο είναι ο πιο πολιτισμένος, ταχύτερος και λιγότερο επώδυνος δρόμος και για τα δύο μέρη. Κατά τον Οικογενειακό Κώδικα (Семеен кодекс, СК) της Δημοκρατίας της Βουλγαρίας, η διαδικασία αυτή γλιτώνει τους συζύγους από μακρές και εξαντλητικές δίκες στις οποίες εξετάζεται η «υπαιτιότητα» για τη διάσπαση της οικογένειας.
Όταν υπάρχει συμφωνία, ο νόμος προσφέρει μια συντόμευση. Ωστόσο, για να είναι η διαδικασία πραγματικά απρόσκοπτη, χρειάζεται μια άρτια συνταγμένη συμφωνία. Σε αυτόν τον πλήρη οδηγό εξετάζουμε κάθε βήμα της διαδικασίας, τα απαιτούμενα έγγραφα, το κόστος και τις κρυφές παγίδες που πρέπει να αποφύγετε.
Συναινετικό διαζύγιο έναντι κατ' αντιδικία διαζυγίου: οι βασικές διαφορές
Για να κατανοήσετε τα πλεονεκτήματα της κοινής συναίνεσης, βοηθά η σύγκριση με το κλασικό κατ' αντιδικία διαζύγιο (όταν ο ένας σύζυγος ενάγει τον άλλον):
| Κριτήριο | Συναινετικό διαζύγιο | Κατ' αντιδικία διαζύγιο |
|---|---|---|
| Καθορισμός υπαιτιότητας | Δεν εξετάζεται από το δικαστήριο | Το δικαστήριο μπορεί να αποφανθεί για το ζήτημα της υπαιτιότητας |
| Διάρκεια | Συνολικά από 1 έως 2 μήνες | Από 6 μήνες έως αρκετά χρόνια |
| Παρουσία στο δικαστήριο | Μία φορά (υποχρεωτικά και για τους δύο) | Πολλές συνεδριάσεις, εξέταση μαρτύρων |
| Συναισθηματική πίεση | Ελάχιστη, αφού δεν υπάρχουν διαφορές | Υψηλή, λόγω αντιπαράθεσης και αποκάλυψης προσωπικών ζητημάτων |
| Κόστος | Σταθερό και χαμηλότερο | Υψηλό (καταβάλλονται τέλη για κάθε αμφισβητούμενη αξίωση) |
Προϋποθέσεις για συναινετικό διαζύγιο
Η μοναδική και σημαντικότερη προϋπόθεση είναι η σοβαρή και αμετάκλητη συναίνεση και των δύο συζύγων. Ο νόμος δεν ορίζει ελάχιστη διάρκεια γάμου (η απαίτηση ο γάμος να έχει διαρκέσει τουλάχιστον 2 χρόνια καταργήθηκε από τη νομοθεσία εδώ και καιρό).
Το δικαστήριο δεν έχει δικαίωμα να σας ρωτήσει «Γιατί χωρίζετε;». Ο ρόλος του περιορίζεται σε δύο βασικά καθήκοντα: 1. Να βεβαιωθεί ότι η απόφασή σας είναι ελεύθερη, συνειδητή και οριστική. 2. Να ελέγξει ότι η υποβληθείσα συμφωνία δεν παραβιάζει τον νόμο ή τα συμφέροντα των παιδιών.
Η συμφωνία κατά το άρθρο 51 του Οικογενειακού Κώδικα: τι πρέπει να περιέχει;
Η συμφωνία είναι το σημαντικότερο έγγραφο της υπόθεσής σας. Ρυθμίζει τη ζωή σας μετά το διαζύγιο και γίνεται δικαστική απόφαση με ισχύ εκτελεστού απογράφου. Πρέπει να περιλαμβάνει τους ακόλουθους όρους:
1. Γονική μέριμνα και κατοικία των παιδιών
Ορίζει σαφώς ποιος γονέας θα ασκεί τη γονική μέριμνα και πού θα έχουν τα ανήλικα παιδιά τη μόνιμη διεύθυνση και την κατοικία τους.
2. Πρόγραμμα επικοινωνίας (επαφή με τα παιδιά)
Πρόκειται για το πρόγραμμα σύμφωνα με το οποίο ο γονέας με τον οποίο δεν ζουν τα παιδιά θα περνά χρόνο μαζί τους. Για να αποφευχθούν μελλοντικές συγκρούσεις, το πρόγραμμα πρέπει να είναι όσο το δυνατόν πιο λεπτομερές: * Τακτικό πρόγραμμα: Για παράδειγμα, κάθε πρώτο και τρίτο Σαββατοκύριακο του μήνα με διανυκτέρευση, καθώς και ορισμένες ημέρες κατά τη διάρκεια της εβδομάδας. * Πρόγραμμα για γιορτές: Γενέθλια, Χριστούγεννα, Πρωτοχρονιά, Πάσχα και ονομαστικές εορτές – συνήθως εκ περιτροπής (μονά/ζυγά έτη). * Καλοκαιρινές και χειμερινές διακοπές: Ορισμένος αριθμός ημερών (π.χ. 30 ημέρες το καλοκαίρι) που δεν συμπίπτουν με την άδεια του άλλου γονέα.
3. Διατροφή του παιδιού
Η διατροφή είναι αναφαίρετο δικαίωμα του παιδιού και οι γονείς δεν μπορούν να συμφωνήσουν να παραιτηθούν πλήρως από αυτήν. Το ύψος της καθορίζεται ανάλογα με τις ανάγκες του παιδιού και τις δυνατότητες του γονέα, αλλά δεν μπορεί να είναι χαμηλότερο από το νόμιμο ελάχιστο (που ισούται με το ένα τέταρτο του εθνικού κατώτατου μισθού).
4. Χρήση της οικογενειακής στέγης
Η συμφωνία καθορίζει ποιος θα συνεχίσει να κατοικεί στο σπίτι που χρησίμευε ως κοινή οικογενειακή κατοικία, ανεξάρτητα από το ποιος σύζυγος είναι κύριός του. Όταν υπάρχουν ανήλικα παιδιά, παραχωρείται σχεδόν πάντα στον γονέα που θα μεγαλώνει τα παιδιά.
5. Επώνυμο μετά το διαζύγιο
Ο σύζυγος μπορεί να διατηρήσει το επώνυμο του γάμου ή να επανέλθει στο προγαμιαίο επώνυμό του. Η αλλαγή καταχωρίζεται αυτεπαγγέλτως στα μητρώα του Υπουργείου Εσωτερικών (МВР) και του συστήματος ληξιαρχικών πράξεων (ГРАО) μετά την απόφαση, βάσει της οποίας εκδίδονται νέα έγγραφα ταυτότητας.
Τι γίνεται με την περιουσία και τα δάνεια (συζυγική κοινοκτημοσύνη – СИО);
Ένα από τα συχνότερα ερωτήματα είναι: Πότε και πώς διανέμεται η περιουσία που αποκτήθηκε κατά τη διάρκεια του γάμου (η συζυγική κοινοκτημοσύνη – СИО);
Στο συναινετικό διαζύγιο έχετε δύο βασικές επιλογές: 1. Ρύθμιση στην ίδια τη συμφωνία (συνιστάται): Το κείμενο ορίζει ποιος λαμβάνει ποιο μερίδιο από τα ακίνητα, τα οχήματα, τα εταιρικά μερίδια και τους τραπεζικούς λογαριασμούς. Αν ο ένας σύζυγος λάβει μεγαλύτερο μερίδιο, μπορεί να καταβάλει στον άλλον χρηματικό «εξισωτικό» ποσό. 2. Παραπομπή σε μεταγενέστερη διανομή: Αν δεν επιθυμείτε να ρυθμίσετε αμέσως την περιουσία, μετά το διαζύγιο η κοινοκτημοσύνη (СИО) μετατρέπεται σε συνήθη συγκυριότητα κατ' ίσα μερίδια (50/50). Αυτό όμως ενέχει σοβαρό κίνδυνο μακρών μελλοντικών διαδικασιών εκούσιας ή δικαστικής διανομής.
Προσοχή στα στεγαστικά δάνεια: Αν έχετε κοινό δάνειο, το δικαστήριο μπορεί να εγκρίνει τη συμφωνία σας ότι ο ένας σύζυγος αναλαμβάνει όλες τις δόσεις, όμως η συμφωνία αυτή δεν δεσμεύει την τράπεζα. Για την τράπεζα παραμένετε αλληλεγγύως υπόχρεοι συνοφειλέτες μέχρι να υπογραφεί επίσημη πρόσθετη πράξη που απαλλάσσει τον έναν από την ευθύνη.
Μετά το διαζύγιο, ο πρώην σύζυγος δεν είναι πλέον νόμιμος κληρονόμος του άλλου. Γι' αυτό είναι σκόπιμο να ρυθμιστούν με σαφήνεια τα περιουσιακά ζητήματα στη συμφωνία. Εξηγούμε τι γίνεται με την περιουσία σε περίπτωση θανάτου στο άρθρο μας Κληρονομιά στη Βουλγαρία: τα πρώτα βήματα.
Διαζύγιο με διεθνές στοιχείο (σύζυγος στο εξωτερικό)
Είναι δυνατό το συναινετικό διαζύγιο αν ο ένας σύζυγος ζει, σπουδάζει ή εργάζεται μόνιμα στο εξωτερικό; Ναι, είναι απολύτως δυνατό.
Η νομική προετοιμασία (σύνταξη της κοινής αίτησης και της συμφωνίας) μπορεί να γίνει εξ ολοκλήρου εξ αποστάσεως. Ο σύζυγος που βρίσκεται στο εξωτερικό μπορεί να υπογράψει τα έγγραφα και τα πληρεξούσια ενώπιον βούλγαρου προξένου στην οικεία χώρα ή ενώπιον τοπικού συμβολαιογράφου (με επακόλουθη επικύρωση ή επισημείωση (apostille), κατά περίπτωση).
Σημαντική εξαίρεση: Για την ίδια τη συνεδρίαση του δικαστηρίου στη Βουλγαρία, ωστόσο, ο νόμος απαιτεί την αυτοπρόσωπη παρουσία και των δύο συζύγων. Αν ένας από αυτούς δεν εμφανιστεί στη συνεδρίαση χωρίς βάσιμο ιατρικό λόγο ή λόγο ανωτέρας βίας, ο δικαστής περατώνει αυτόματα την υπόθεση.
Αναλυτικός κατάλογος των εγγράφων που ζητά το δικαστήριο
Για να ξεκινήσει επιτυχώς η διαδικασία ενώπιον του επαρχιακού δικαστηρίου (районен съд), πρέπει να συγκεντρώσουμε τον ακόλουθο φάκελο εγγράφων:
- Πρωτότυπο πιστοποιητικό γάμου (τρέχουσα κατάσταση).
- Αντίγραφα των πιστοποιητικών γέννησης των παιδιών (αν υπάρχουν ανήλικα παιδιά από τον γάμο).
- Γραπτή συμφωνία κατά το άρθρο 51 του Οικογενειακού Κώδικα, υπογεγραμμένη από τα μέρη.
- Δηλώσεις οικογενειακής και περιουσιακής κατάστασης και εισοδημάτων (συμπληρώνονται από κάθε σύζυγο χωριστά σε εγκεκριμένο έντυπο).
- Τίτλοι ιδιοκτησίας (συμβολαιογραφικές πράξεις, συμβάσεις, άδειες κυκλοφορίας οχημάτων), όταν η συμφωνία προβλέπει διανομή κοινής περιουσίας.
- Αποδεικτικό πληρωμής του αρχικού δικαστικού τέλους.
Συχνές ερωτήσεις (FAQ)
Πόσο διαρκεί όλη η διαδικασία του διαζυγίου;
Μετά την κατάθεση των εγγράφων στο δικαστήριο, η συνεδρίαση ορίζεται συνήθως σε 3 έως 6 εβδομάδες, ανάλογα με τον φόρτο εργασίας του αρμόδιου επαρχιακού δικαστηρίου. Η ίδια η δικαστική απόφαση καθίσταται οριστική την ημέρα που εκδίδεται. Συνολικά η διαδικασία διαρκεί περίπου 1 έως 2 μήνες.
Μπορεί μια εγκεκριμένη συμφωνία να αλλάξει χρόνια αργότερα;
Οι όροι που αφορούν τα παιδιά (διατροφή, κατοικία, πρόγραμμα επικοινωνίας) μπορούν να μεταβληθούν δικαστικά οποτεδήποτε αν οι περιστάσεις αλλάξουν μόνιμα (για παράδειγμα: το παιδί μεγαλώνει και έχει μεγαλύτερες οικονομικές ανάγκες ή ένας γονέας μετακομίζει σε άλλη πόλη/χώρα). Οι όροι για την περιουσία και το επώνυμο όμως είναι οριστικοί και δεν μπορούν να μεταβληθούν μεταγενέστερα.
Χρειαζόμαστε έναν κοινό δικηγόρο ή δύο χωριστούς;
Στο συναινετικό διαζύγιο ο νόμος επιτρέπει να εκπροσωπηθείτε από έναν κοινό δικηγόρο. Αυτό μειώνει το κόστος σας στο μισό. Αν όμως έχετε σοβαρές διαφωνίες για τη διανομή της περιουσίας ή για τα δικαιώματα επί των παιδιών, είναι προτιμότερο κάθε μέρος να έχει δικό του εκπρόσωπο, ώστε να διαπραγματευτεί τους καλύτερους όρους πριν από την τελική υπογραφή.
Πώς υπολογίζεται το δικαστικό τέλος;
Για την έναρξη της υπόθεσης καταβάλλεται αρχικό τέλος 25 лв. Στο τέλος της υπόθεσης το δικαστήριο ορίζει οριστικό τέλος (έως 40 лв.). Αν η συμφωνία προβλέπει διατροφή παιδιού, καταβάλλεται πρόσθετο δικαστικό τέλος 2% επί του συνολικού ποσού της διατροφής για τρία χρόνια.
Γιατί η επαγγελματική βοήθεια δικηγόρου είναι κρίσιμη;
Παρότι το συναινετικό διαζύγιο είναι απλοποιημένο, απαιτεί ακριβή νομικό σχεδιασμό. Μια σύμβαση ή συμφωνία που κατεβάσατε ως τυποποιημένο «υπόδειγμα» από το διαδίκτυο συχνά παραβλέπει βασικές καταστάσεις της ζωής, γεγονός που χρόνια αργότερα αναγκάζει τους πρώην συζύγους να επιστρέψουν στην αίθουσα του δικαστηρίου για δαπανηρές και δύσκολες διαδικασίες.
Οι δικηγόροι διαζυγίου στη Σόφια του Δικηγορικού Γραφείου Mechkova & Dimitrova θα σας βοηθήσουν να συντάξετε μια ισορροπημένη, ασφαλή και νομικά άρτια συμφωνία, προστατεύοντας τα συμφέροντα τα δικά σας και των παιδιών σας με πλήρη εχεμύθεια.
Επικοινωνήστε μαζί μας για μια πρώτη συνάντηση για να συζητήσουμε την υπόθεσή σας, και θα σας βοηθήσουμε να περάσετε αυτό το στάδιο γρήγορα, οικονομικά και ήρεμα.
