Bir evliliği sona erdirmek hiçbir zaman kolay bir karar değildir; ancak kaçınılmaz olduğunda anlaşmalı boşanma, her iki taraf için en medeni, en hızlı ve en az acı veren yoldur. Bulgaristan Cumhuriyeti Aile Kanunu'na (Семеен кодекс, СК) göre bu süreç, eşleri ailenin dağılmasındaki „kusurun“ incelendiği uzun ve yıpratıcı davalardan korur.
Anlaşma olduğunda kanun bir kestirme yol sunar. Yine de sürecin gerçekten sorunsuz olması için kusursuz hazırlanmış bir boşanma anlaşması gerekir. Bu kapsamlı rehberde sürecin her adımını, gerekli belgeleri, masrafları ve kaçınmanız gereken gizli tuzakları ele alıyoruz.
Anlaşmalı boşanma ile çekişmeli boşanma: temel farklar
Anlaşmalı boşanmanın avantajlarını anlamak için onu klasik çekişmeli boşanmayla (eşlerden birinin diğerine dava açtığı) karşılaştırmak faydalıdır:
| Ölçüt | Anlaşmalı boşanma | Çekişmeli boşanma |
|---|---|---|
| Kusurun belirlenmesi | Mahkeme tarafından incelenmez | Mahkeme kusur meselesi hakkında karar verebilir |
| Süre | Toplam 1 ila 2 ay | 6 aydan birkaç yıla kadar |
| Mahkemeye katılım | Bir kez (her ikisi için zorunlu) | Birden fazla duruşma, tanıkların dinlenmesi |
| Duygusal stres | Uyuşmazlık olmadığı için minimum | Yüzleşme ve kişisel meselelerin ortaya dökülmesi nedeniyle yüksek |
| Maliyet | Sabit ve daha düşük | Yüksek (her çekişmeli talep için harç ödenir) |
Anlaşmalı boşanmanın şartları
Tek ve en önemli şart, her iki eşin ciddi ve sarsılmaz rızasıdır. Kanun asgari bir evlilik süresi öngörmez (evliliğin en az 2 yıl sürmüş olması şartı uzun zaman önce mevzuattan kaldırılmıştır).
Mahkemenin size „Neden boşanıyorsunuz?“ diye sorma hakkı yoktur. Rolü iki ana göreve indirgenir: 1. Kararınızın özgür, bilinçli ve kesin olduğundan emin olmak. 2. Sunulan boşanma anlaşmasının kanunu veya çocukların menfaatlerini ihlal etmediğini kontrol etmek.
Aile Kanunu md. 51 kapsamındaki boşanma anlaşması: neleri içermelidir?
Boşanma anlaşması davanızdaki en önemli belgedir. Boşanmadan sonraki hayatınızı düzenler ve icra edilebilir bir ilam niteliğinde mahkeme kararına dönüşür. Aşağıdaki maddeleri içermelidir:
1. Velayet ve çocukların ikameti
Velayeti hangi ebeveynin kullanacağını ve küçük çocukların sürekli adresinin ve ikametinin nerede olacağını açıkça belirler.
2. Kişisel ilişki düzeni (çocuklarla görüşme)
Bu, çocukların birlikte yaşamadığı ebeveynin onlarla vakit geçireceği takvimdir. Gelecekteki çatışmalardan kaçınmak için takvim mümkün olduğunca ayrıntılı olmalıdır: * Düzenli görüşme: Örneğin ayın her birinci ve üçüncü hafta sonu, geceleme dahil, ayrıca hafta içi belirli günler. * Bayram ve özel günler: Doğum günleri, Noel, Yılbaşı, Paskalya ve isim günleri; genellikle dönüşümlü olarak (tek/çift yıllar). * Yaz ve kış tatilleri: Diğer ebeveynin ücretli izniyle çakışmayan belirli bir gün sayısı (örneğin yazın 30 gün).
3. Çocuk nafakası
Nafaka çocuğun kendisine ait bir haktır ve ebeveynler bundan tamamen vazgeçilmesi konusunda anlaşamaz. Miktarı çocuğun ihtiyaçlarına ve ebeveynin imkânlarına göre belirlenir, ancak yasal asgari tutardan (ülke genelindeki asgari ücretin dörtte birine eşittir) düşük olamaz.
4. Aile konutunun kullanımı
Anlaşma, hangi eşin mülkiyetinde olursa olsun, ortak aile konutu olarak kullanılan evde kimin yaşamaya devam edeceğini belirler. Küçük çocuklar varsa, konut neredeyse her zaman çocukları büyütecek ebeveyne bırakılır.
5. Boşanmadan sonra soyadı
Eş, evlilik soyadını koruyabilir veya evlilik öncesi soyadına dönebilir. Değişiklik, karardan sonra İçişleri Bakanlığı (МВР) ve nüfus kayıt sistemi (ГРАО) kayıtlarına resen işlenir ve buna dayanarak yeni kimlik belgeleri düzenlenir.
Mallar ve krediler ne olur (eşlerin ortak mülkiyeti – СИО)?
En sık sorulan sorulardan biri şudur: Evlilik süresince edinilen mallar (eşlerin ortak mülkiyeti – СИО) ne zaman ve nasıl paylaştırılır?
Anlaşmalı boşanmada iki ana seçeneğiniz vardır: 1. Anlaşmanın kendisinde düzenlemek (Tavsiye edilir): Metin, taşınmazlar, araçlar, şirket payları ve banka hesaplarından kimin hangi payı alacağını belirler. Eşlerden biri daha büyük bir pay alırsa, diğerine nakit bir „denkleştirme“ ödemesi yapabilir. 2. Sonraki bir paylaşıma bırakmak: Malları hemen düzenlemek istemezseniz, boşanmadan sonra ortak mülkiyet (СИО) eşit paylı (50/50) olağan paylı mülkiyete dönüşür. Ancak bu, gelecekte rızai veya mahkeme yoluyla paylaşım için uzun davalar açısından ciddi bir risk taşır.
Konut kredilerine dikkat: Ortak bir krediniz varsa, mahkeme eşlerden birinin tüm geri ödemeleri üstleneceğine ilişkin anlaşmanızı onaylayabilir, ancak bu anlaşma bankayı bağlamaz. Banka açısından, biriniz sorumluluktan kurtaran resmî bir ek protokol imzalanana kadar müteselsilen sorumlu borçlular olmaya devam edersiniz.
Boşanmadan sonra eski eş artık diğerinin yasal mirasçısı değildir. Bu nedenle mal meselelerini anlaşmada açıkça düzenlemek tavsiye edilir. Ölüm hâlinde mallara ne olduğunu Bulgaristan'da miras: ilk adımlar başlıklı makalemizde açıklıyoruz.
Yabancılık unsuru taşıyan boşanma (yurt dışındaki eş)
Eşlerden biri sürekli olarak yurt dışında yaşıyor, okuyor veya çalışıyorsa anlaşmalı boşanma mümkün müdür? Evet, tamamen mümkündür.
Hukuki hazırlık (ortak dilekçenin ve boşanma anlaşmasının hazırlanması) tamamen uzaktan yapılabilir. Yurt dışındaki eş, belgeleri ve vekâletnameleri ilgili ülkedeki bir Bulgar konsolosu önünde veya yerel bir noter önünde (duruma göre sonradan tasdik veya Apostil ile) imzalayabilir.
Önemli istisna: Ancak Bulgaristan'daki duruşmanın kendisi için kanun her iki eşin de bizzat katılımını şart koşar. Eşlerden biri geçerli bir sağlık nedeni veya mücbir sebep olmadan duruşmaya gelmezse, hâkim davayı otomatik olarak düşürür.
Mahkemenin istediği belgelerin ayrıntılı listesi
Sürecin bölge mahkemesi (районен съд) önünde başarıyla başlatılması için aşağıdaki belgeleri bir araya getirmemiz gerekir:
- Evlilik cüzdanının aslı (güncel durum).
- Çocukların doğum belgelerinin kopyaları (evlilikten küçük çocuklar varsa).
- Taraflarca imzalanmış, Aile Kanunu md. 51 kapsamında yazılı boşanma anlaşması.
- Aile ve mali durum ile gelir beyanları (her eş tarafından onaylı bir form üzerinde ayrı ayrı doldurulur).
- Boşanma anlaşması ortak malların paylaşımını öngörüyorsa mülkiyet belgeleri (noter senetleri, sözleşmeler, araç ruhsatları).
- Başlangıç devlet harcının ödeme dekontu.
Sıkça sorulan sorular (FAQ)
Boşanma sürecinin tamamı ne kadar sürer?
Belgeler mahkemeye sunulduktan sonra duruşma, ilgili bölge mahkemesinin iş yüküne bağlı olarak genellikle 3 ila 6 hafta içinde belirlenir. Mahkeme kararının kendisi verildiği gün kesinleşir. Toplamda süreç yaklaşık 1 ila 2 ay sürer.
Onaylanmış bir boşanma anlaşması yıllar sonra değiştirilebilir mi?
Çocuklara ilişkin maddeler (çocuk nafakası, ikamet, kişisel ilişki düzeni), koşullar kalıcı olarak değişirse (örneğin: çocuk büyür ve mali ihtiyaçları artar veya ebeveynlerden biri başka bir şehre/ülkeye taşınır) her zaman mahkeme yoluyla değiştirilebilir. Ancak mallara ve soyadına ilişkin maddeler kesindir ve sonradan değiştirilemez.
Ortak tek bir avukata mı yoksa iki ayrı avukata mı ihtiyacımız var?
Anlaşmalı boşanmada kanun, ortak tek bir avukat tarafından temsil edilmenize izin verir. Bu, masraflarınızı yarıya indirir. Ancak malların paylaşımı veya çocuklara ilişkin haklar konusunda ciddi anlaşmazlıklarınız varsa, son imzadan önce en iyi koşulları müzakere etmek için her tarafın kendi temsilcisinin olması daha iyidir.
Devlet harcı nasıl hesaplanır?
Davayı açmak için 25 leva başlangıç harcı ödenir. Davanın sonunda mahkeme nihai bir harç (40 levaya kadar) belirler. Boşanma anlaşması çocuk nafakası öngörüyorsa, üç yıllık toplam nafaka tutarının %2'si oranında ek bir devlet harcı ödenir.
Bir avukatın profesyonel yardımı neden kritiktir?
Anlaşmalı boşanma basitleştirilmiş olsa da kesin bir hukuki planlama gerektirir. İnternetten standart bir „şablon“ olarak indirilen bir sözleşme veya boşanma anlaşması çoğu zaman önemli hayat durumlarını gözden kaçırır; bu da yıllar sonra eski eşleri maliyetli ve zor davalar için yeniden mahkeme salonuna döndürür.
Mechkova & Dimitrova Hukuk Bürosu'nun Sofya'daki boşanma avukatları, sizin ve çocuklarınızın menfaatlerini tam bir gizlilikle koruyarak dengeli, güvenli ve hukuka uygun bir boşanma anlaşması hazırlamanıza yardımcı olur.
Davanızı görüşmek için ilk danışma için bize ulaşın; bu aşamayı hızlı, ekonomik ve sakin bir şekilde geçmenize yardımcı olalım.
