Οι λογαριασμοί ρεύματος, νερού, θέρμανσης και αερίου μετά τον θάνατο του δικαιούχου τους είναι μία από τις πρώτες πρακτικές έγνοιες των κληρονόμων. Οι λογαριασμοί συνεχίζουν να έρχονται στο όνομα του θανόντος και αργά ή γρήγορα οι πάροχοι απαιτούν αλλαγή δικαιούχου. Συχνά αποδεικνύεται ότι υπάρχουν και απλήρωτα παλιά χρέη, και οι κληρονόμοι δεν ξέρουν αν πρέπει να τα πληρώσουν, ποιος ακριβώς και πόσα.
Σε αυτό το άρθρο εξηγούμε πώς μεταφέρονται οι λογαριασμοί στους κληρονόμους, ποια έγγραφα απαιτούνται συνήθως, τι γίνεται με τα χρέη του θανόντος και ποιες είναι οι προθεσμίες παραγραφής. Εξετάζουμε επίσης τη φορολογική μερίδα στον δήμο για τον φόρο ακινήτων και το τέλος καθαριότητας, που πολλοί κληρονόμοι παραβλέπουν.
Γιατί πρέπει οι λογαριασμοί να μεταφερθούν στους κληρονόμους;
Με τον θάνατο επάγεται η κληρονομία (άρθρο 1 του Νόμου περί Κληρονομίας) και η περιουσία περιέρχεται στην κυριότητα των κληρονόμων. Οι συμβάσεις προμήθειας ηλεκτρικού ρεύματος, νερού, θερμότητας και αερίου όμως παραμένουν τυπικά στο όνομα του θανόντος μέχρι κάποιος να ζητήσει αλλαγή.
Αν ο λογαριασμός δεν μεταφερθεί, προκύπτουν πρακτικά προβλήματα:
- οι λογαριασμοί και τα σημειώματα ετήσιας εκκαθάρισης (συμψηφισμού) συνεχίζουν να εκδίδονται στο όνομα του θανόντος·
- σε περίπτωση μη πληρωμής, ο πάροχος μπορεί να διακόψει την παροχή ή να ασκήσει αγωγή, και όλοι οι κληρονόμοι θα κληθούν ως διάδικοι στη δίκη·
- αν το ακίνητο πωληθεί ή εκμισθωθεί, ο αγοραστής ή ο μισθωτής δεν μπορεί να ανοίξει λογαριασμό στο όνομά του μέχρι να διευθετηθεί το ζήτημα.
Η μεταφορά του λογαριασμού δεν σημαίνει αποδοχή της κληρονομίας. Ακόμη κι έτσι, είναι φρόνιμο να αποφασίσετε για την κληρονομία πριν πληρώσετε μεγάλα παλιά χρέη. Τη γενική διαδικασία μετά τον θάνατο ενός αγαπημένου προσώπου την περιγράψαμε στον οδηγό μας «Κληρονομία στη Βουλγαρία: τα πρώτα βήματα».
Ποιοι είναι οι πάροχοι και σε ποιον πρέπει να απευθυνθείτε;
Οι πάροχοι εξαρτώνται από την περιοχή. Στη Σόφια οι κύριες εταιρείες είναι:
- ηλεκτρικό ρεύμα: Electrohold Sales (Електрохолд Продажби), με το δίκτυο να το διαχειρίζεται η ERM West (ЕРМ Запад). Στις υπόλοιπες περιοχές της χώρας προμηθευτές είναι οι εταιρείες των ομίλων EVN και Energo-Pro·
- νερό: Sofiyska Voda AD (Софийска вода)·
- θέρμανση: Toplofikatsia Sofia EAD (Топлофикация София), μαζί με την εταιρεία θερμιδομέτρησης (κατανομής δαπανών θέρμανσης) του κτιρίου·
- φυσικό αέριο: Overgas (Овергаз), αν το ακίνητο είναι συνδεδεμένο με αέριο.
Κάθε πάροχος έχει τα δικά του έντυπα και απαιτήσεις. Ορισμένοι δέχονται αιτήσεις διαδικτυακά, άλλοι απαιτούν επίσκεψη σε κέντρο εξυπηρέτησης πελατών. Γι' αυτό ελέγχετε πάντα τις τρέχουσες απαιτήσεις στον ιστότοπο της οικείας εταιρείας πριν υποβάλετε τα έγγραφα.
Ποια έγγραφα χρειάζονται για την αλλαγή δικαιούχου;
Ο ακριβής φάκελος διαφέρει, αλλά σε περίπτωση κληρονομίας συνήθως απαιτούνται:
- Ληξιαρχική πράξη θανάτου ή απόσπασμα της ληξιαρχικής πράξης θανάτου του δικαιούχου.
- Πιστοποιητικό κληρονόμων, που εκδίδεται από τον δήμο της τελευταίας μόνιμης διεύθυνσης του θανόντος.
- Τίτλος ιδιοκτησίας του ακινήτου, για παράδειγμα η συμβολαιογραφική πράξη του θανόντος.
- Το τυποποιημένο έντυπο αίτησης του παρόχου για αλλαγή δικαιούχου.
- Συναίνεση ή πληρεξούσιο των λοιπών κληρονόμων, όταν ο λογαριασμός ανοίγει στο όνομα ενός από αυτούς. Ορισμένοι πάροχοι δέχονται δήλωση, άλλοι απαιτούν πληρεξούσιο με συμβολαιογραφική θεώρηση.
- Έγγραφο ταυτότητας του αιτούντος και, αν χρειάζεται, πληρεξούσιο.
- Ένδειξη μετρητή, συνήθως του μετρητή νερού, ρεύματος ή αερίου, κατά την ημερομηνία της αλλαγής.
Υπάρχει προθεσμία για την αλλαγή του λογαριασμού;
Ο νόμος δεν ορίζει γενική προθεσμία για όλους τους παρόχους, αλλά ορισμένες εταιρείες έχουν δικές τους απαιτήσεις. Για παράδειγμα, η Toplofikatsia Sofia αναφέρει στον ιστότοπό της ότι, σε περίπτωση θανάτου του δικαιούχου, η αίτηση αλλαγής υποβάλλεται εντός 30 ημερών, μαζί με έγγραφα κυριότητας. Η παράλειψη της προθεσμίας συνήθως δεν επισύρει κύρωση, αλλά περιπλέκει τους λογαριασμούς εκκαθάρισης. Γι' αυτό ενεργήστε το συντομότερο δυνατό.
Ποιος πληρώνει τους παλιούς λογαριασμούς του θανόντος;
Οι απλήρωτοι λογαριασμοί ρεύματος, νερού, θέρμανσης και αερίου που συσσωρεύτηκαν μέχρι τον θάνατο αποτελούν χρέος της κληρονομίας. Σύμφωνα με το άρθρο 60, παρ. 1 του Νόμου περί Κληρονομίας, οι κληρονόμοι που αποδέχθηκαν την κληρονομία ευθύνονται για τις υποχρεώσεις της κατά το ποσοστό των μερίδων που λαμβάνουν.
Στην πράξη αυτό σημαίνει:
- αν υπάρχουν δύο κληρονόμοι με ίσες μερίδες, ο καθένας ευθύνεται για το μισό του παλιού χρέους και όχι για ολόκληρο το ποσό·
- ο πάροχος δεν μπορεί να απαιτήσει ολόκληρο το χρέος του θανόντος από έναν κληρονόμο, εκτός αν αυτός είναι ο μοναδικός·
- οι υποχρεώσεις που γεννώνται μετά τον θάνατο είναι υποχρεώσεις των νέων ιδιοκτητών του ακινήτου και όχι της κληρονομίας.
Από την πρακτική μας: Οι πάροχοι αρνούνται αρκετά συχνά να μεταφέρουν τον λογαριασμό μέχρι να εξοφληθούν όλοι οι παλιοί λογαριασμοί. Κατά τον νόμο, ο κληρονόμος ευθύνεται μόνο για τη μερίδα του στο χρέος του θανόντος. Αν προκύψει διαφορά για το ποσό ή για την παραγραφή, μην πληρώνετε «στα τυφλά». Χρήματα που καταβλήθηκαν μετά τη συμπλήρωση της παραγραφής δεν αναζητούνται (άρθρο 118 του Νόμου περί Ενοχών και Συμβάσεων).
Τι γίνεται αν τα χρέη είναι μεγάλα;
Αν υποψιάζεστε ότι το παθητικό του θανόντος υπερβαίνει το ενεργητικό του, μπορείτε να αποδεχθείτε την κληρονομία με το ευεργέτημα της απογραφής. Η αίτηση υποβάλλεται εγγράφως στον δικαστή του επαρχιακού δικαστηρίου (районен съд) εντός τριών μηνών από τότε που μάθατε για την επαγωγή της κληρονομίας (άρθρο 61, παρ. 1 του Νόμου περί Κληρονομίας). Μπορείτε επίσης να αποποιηθείτε την κληρονομία. Τότε δεν ευθύνεστε για τα χρέη, αλλά χάνετε και τα περιουσιακά στοιχεία. Πριν αποφασίσετε, είναι φρόνιμο να ελέγξετε ποια περιουσία και ποια χρέη είχε ο θανών. Περιγράψαμε πώς γίνεται αυτό στο άρθρο μας για τον εντοπισμό της κληρονομίας: λογαριασμοί, ακίνητα, αυτοκίνητα και εταιρικά μερίδια.
Παραγραφή των λογαριασμών ρεύματος, νερού και θέρμανσης
Τα χρέη κοινής ωφέλειας είναι περιοδικές παροχές. Σύμφωνα με το άρθρο 111, στοιχείο „в“ του Νόμου περί Ενοχών και Συμβάσεων, οι αξιώσεις για περιοδικές παροχές υπόκεινται σε τριετή παραγραφή. Τα δικαστήρια εφαρμόζουν σταθερά την προθεσμία αυτή στις αξιώσεις για ρεύμα, νερό και θερμότητα. Η παραγραφή αρχίζει από την ημερομηνία κατά την οποία κατέστη ληξιπρόθεσμος κάθε επιμέρους λογαριασμός (άρθρο 114 του Νόμου περί Ενοχών και Συμβάσεων).
Υπάρχουν όμως ορισμένες επιφυλάξεις:
- Η παραγραφή δεν εφαρμόζεται από το δικαστήριο αυτεπαγγέλτως (άρθρο 120 του Νόμου περί Ενοχών και Συμβάσεων). Αν ο πάροχος ασκήσει αγωγή, πρέπει να προβάλετε ρητά ένσταση παραγραφής. Διαφορετικά το δικαστήριο θα επιδικάσει και τα παλιά ποσά.
- Η παραγραφή μπορεί να διακοπεί, για παράδειγμα με αναγνώριση του χρέους ή με την άσκηση αγωγής.
- Αν έχετε ήδη πληρώσει παραγεγραμμένο χρέος, δεν μπορείτε να ζητήσετε πίσω τα χρήματα.
| Είδος υποχρέωσης | Προθεσμία παραγραφής | Νομική βάση |
|---|---|---|
| Μηνιαίοι λογαριασμοί ρεύματος, νερού, θέρμανσης, αερίου | 3 έτη από τη λήξη κάθε λογαριασμού | άρθρο 111, στοιχείο „в“ του Νόμου περί Ενοχών και Συμβάσεων |
| Φόρος ακινήτων και τέλος καθαριότητας | Κατά τον Κώδικα Φορολογικής και Ασφαλιστικής Διαδικασίας (ДОПК), διαφορετικό καθεστώς | Νόμος για τους Τοπικούς Φόρους και Τέλη και Κώδικας Φορολογικής και Ασφαλιστικής Διαδικασίας |
| Χρέη που επιβεβαιώθηκαν με δικαστική απόφαση | 5 έτη | άρθρο 117, παρ. 2 του Νόμου περί Ενοχών και Συμβάσεων |
Ιδιαιτερότητες της τηλεθέρμανσης και της θερμιδομέτρησης
Η παροχή θερμότητας έχει τις δικές της ιδιαιτερότητες, ιδίως σε πολυκατοικίες συνδεδεμένες με το δίκτυο τηλεθέρμανσης. Η καταμέτρηση και η κατανομή της ενέργειας εντός του κτιρίου γίνονται από εταιρεία θερμιδομέτρησης, και στο τέλος της περιόδου θέρμανσης εκδίδεται λογαριασμός εκκαθάρισης. Κατά την αλλαγή δικαιούχου είναι σημαντικό:
- να ζητήσετε ενδιάμεση καταμέτρηση των μετρητών κατά την ημερομηνία του θανάτου ή της μεταφοράς·
- να ελέγξετε τους λογαριασμούς εκκαθάρισης των τελευταίων ετών και αν περιλαμβάνουν ποσά που χρεώθηκαν κατ' εκτίμηση·
- να υποβάλετε δήλωση για τις πληρωμές που έχουν γίνει, όταν ο πάροχος το απαιτεί.
Αν ο λογαριασμός εκκαθάρισης υπολογίστηκε κατ' εκτίμηση και όχι με βάση πραγματική καταμέτρηση, το ποσό μπορεί να αμφισβητηθεί. Οι διαφορές αυτές συχνά καταλήγουν στο δικαστήριο.
Συμβάσεις ίντερνετ, τηλεφώνου και τηλεόρασης
Οι συμβάσεις κινητής και σταθερής τηλεφωνίας, ίντερνετ και τηλεόρασης είχαν συναφθεί προσωπικά από τον θανόντα. Οι κληρονόμοι δεν υποχρεούνται να τις συνεχίσουν. Οι πάροχοι συνήθως καταγγέλλουν τη σύμβαση με την προσκόμιση της ληξιαρχικής πράξης θανάτου και του πιστοποιητικού κληρονόμων. Ελέγξτε όμως αν υπάρχουν απλήρωτα μηνιαία τέλη ή συσκευές που εξοφλούνται με δόσεις, καθώς και αυτά αποτελούν χρέος της κληρονομίας. Αν ο πάροχος χρεώνει ποινή πρόωρης λύσης, ζητήστε γραπτή αιτιολόγηση. Οι όροι διαφέρουν ανάλογα με τους γενικούς όρους του παρόχου.
Η φορολογική μερίδα στον δήμο: φόρος ακινήτων και τέλος καθαριότητας
Εκτός από τους λογαριασμούς κοινής ωφέλειας, οι κληρονόμοι πρέπει να τακτοποιήσουν και την τοπική φορολογική μερίδα του ακινήτου. Τον φόρο ακινήτων και το τέλος καθαριότητας τα οφείλουν οι ιδιοκτήτες (άρθρο 11 και άρθρο 64, παρ. 1 του Νόμου για τους Τοπικούς Φόρους και Τέλη).
Σύμφωνα με το άρθρο 14, παρ. 6 και το άρθρο 32 του Νόμου για τους Τοπικούς Φόρους και Τέλη, σε περίπτωση κληρονομίας οι κληρονόμοι υποβάλλουν δήλωση στον δήμο του τελευταίου τόπου κατοικίας του θανόντος εντός 6 μηνών από την επαγωγή της κληρονομίας. Είναι σημαντικό να γνωρίζετε ότι:
- η εμπρόθεσμη δήλωση ενός κληρονόμου ωφελεί και τους υπόλοιπους (άρθρο 32, παρ. 5 του Νόμου για τους Τοπικούς Φόρους και Τέλη)·
- αν κανείς δεν υποβάλει δήλωση, μετά τη λήξη της προθεσμίας ο δήμος ανοίγει μερίδα αυτεπαγγέλτως, με βάση τα στοιχεία που διαθέτει·
- για κληρονόμο που δεν είναι σύζυγος, κατιών, γονέας, αδελφός ή αδελφή, η προθεσμία αρχίζει από τότε που έμαθε για την κληρονομία (άρθρο 32, παρ. 2 του Νόμου για τους Τοπικούς Φόρους και Τέλη).
Οι φόροι και τα τέλη που έμειναν απλήρωτα κατά την ημερομηνία του θανάτου αποτελούν επίσης χρέος της κληρονομίας.
Ο κληρονόμος είναι στο εξωτερικό, το ακίνητο εκμισθώνεται ή πωλείται
Αν ζείτε στο εξωτερικό
Όλα τα βήματα που αφορούν τους λογαριασμούς μπορούν να γίνουν μέσω αντιπροσώπου με πληρεξούσιο που φέρει συμβολαιογραφική θεώρηση. Ορισμένοι πάροχοι δέχονται επίσης έγγραφα μέσω email. Περιγράψαμε πώς ετοιμάζεται πληρεξούσιο στο εξωτερικό στο άρθρο μας για τους κληρονόμους που ζουν στο εξωτερικό και την τακτοποίηση κληρονομίας στη Βουλγαρία.
Αν το κληρονομιαίο ακίνητο εκμισθώνεται
Ο μισθωτής μπορεί να είναι δικαιούχος του λογαριασμού αν συναινούν οι ιδιοκτήτες. Ορισμένοι πάροχοι απαιτούν συναίνεση με συμβολαιογραφική θεώρηση. Συμφωνήστε στη μίσθωση ποιος πληρώνει τους λογαριασμούς και πώς αποδεικνύεται η πληρωμή. Για περισσότερα, δείτε το άρθρο μας για τους βασικούς όρους μιας σύμβασης μίσθωσης.
Αν το ακίνητο πωλείται
Ο αγοραστής θα ζητήσει απόδειξη ότι δεν υπάρχουν χρέη προς τους παρόχους ή τον δήμο. Συνιστούμε να τακτοποιηθούν οι λογαριασμοί και να εξοφληθούν οι οφειλές πριν από τη συναλλαγή. Εξηγούμε τι ελέγχει ο αγοραστής στο άρθρο μας για τον νομικό έλεγχο πριν από την αγορά ακινήτου.
Συχνές ερωτήσεις (FAQ)
Πρέπει να πληρώσω τους λογαριασμούς ρεύματος και νερού του γονέα μου που πέθανε;
Αν έχετε αποδεχθεί την κληρονομία, ευθύνεστε για τους απλήρωτους λογαριασμούς, αλλά μόνο κατά το ποσοστό της κληρονομικής σας μερίδας (άρθρο 60, παρ. 1 του Νόμου περί Κληρονομίας). Αν έχετε αποποιηθεί την κληρονομία, δεν ευθύνεστε γι' αυτούς. Αν υποψιάζεστε ότι τα χρέη είναι μεγάλα, μπορείτε να αποδεχθείτε την κληρονομία με το ευεργέτημα της απογραφής.
Μπορεί ο πάροχος να αρνηθεί τη μεταφορά του λογαριασμού μέχρι να πληρωθούν οι παλιοί λογαριασμοί;
Στην πράξη ορισμένοι πάροχοι θέτουν τέτοιον όρο. Ο κληρονόμος όμως ευθύνεται μόνο για τη μερίδα του στο παλιό χρέος, και μπορείτε να προβάλετε αντιρρήσεις για παραγεγραμμένα ποσά. Σε περίπτωση διαφοράς, το καλύτερο είναι να ζητήσετε γραπτή άρνηση και να λάβετε νομική συμβουλή.
Ποια είναι η προθεσμία παραγραφής για τους λογαριασμούς ρεύματος, νερού και θέρμανσης;
Οι λογαριασμοί είναι περιοδικές παροχές και υπόκεινται στην τριετή παραγραφή του άρθρου 111, στοιχείο „в“ του Νόμου περί Ενοχών και Συμβάσεων. Η προθεσμία τρέχει χωριστά για κάθε λογαριασμό από την ημερομηνία λήξης του. Δεν εφαρμόζεται από το δικαστήριο αυτεπαγγέλτως, γι' αυτό πρέπει να την επικαλεστείτε ρητά.
Ποια έγγραφα χρειάζονται για την αλλαγή δικαιούχου μετά από θάνατο;
Συνήθως απαιτούνται η ληξιαρχική πράξη θανάτου, το πιστοποιητικό κληρονόμων, τίτλος ιδιοκτησίας, το τυποποιημένο έντυπο αίτησης και η συναίνεση ή το πληρεξούσιο των λοιπών κληρονόμων. Οι ακριβείς απαιτήσεις διαφέρουν μεταξύ παρόχων, γι' αυτό ελέγξτε τις εκ των προτέρων στον ιστότοπο της εταιρείας.
Υπάρχει προθεσμία για τη μεταφορά του λογαριασμού θέρμανσης;
Η Toplofikatsia Sofia ορίζει προθεσμία 30 ημερών για την υποβολή αίτησης σε περίπτωση θανάτου του δικαιούχου. Άλλοι πάροχοι μπορεί να έχουν διαφορετικές απαιτήσεις. Όσο νωρίτερα το τακτοποιήσετε, τόσο ευκολότερα θα υπολογιστούν οι λογαριασμοί εκκαθάρισης.
Πρέπει να υποβάλω δήλωση στον δήμο για το κληρονομιαίο ακίνητο;
Ναι. Η δήλωση για την κληρονομιαία περιουσία υποβάλλεται εντός 6 μηνών στον δήμο του τελευταίου τόπου κατοικίας του θανόντος (άρθρο 32 του Νόμου για τους Τοπικούς Φόρους και Τέλη). Η δήλωση ενός κληρονόμου ωφελεί και τους υπόλοιπους. Για όλες τις προθεσμίες, δείτε τον οδηγό μας «Κληρονομία στη Βουλγαρία: τα πρώτα βήματα».
Πώς μαθαίνω αν ο θανών είχε και άλλα χρέη εκτός από τους λογαριασμούς;
Μπορείτε να κάνετε αναζητήσεις στο Κεντρικό Πιστωτικό Μητρώο της Βουλγαρικής Εθνικής Τράπεζας (БНБ), στην Εθνική Υπηρεσία Δημοσίων Εσόδων (НАП) και στον δήμο. Περιγράφουμε αναλυτικά τα βήματα στο άρθρο μας για τον εντοπισμό της κληρονομίας.
Μπορώ να τακτοποιήσω τους λογαριασμούς αν ζω στο εξωτερικό;
Ναι, μέσω αντιπροσώπου με πληρεξούσιο που φέρει συμβολαιογραφική θεώρηση, και ορισμένοι πάροχοι δέχονται επίσης έγγραφα μέσω email. Λεπτομέρειες για πληρεξούσιο που συντάσσεται στο εξωτερικό θα βρείτε στο άρθρο μας για τους κληρονόμους που ζουν στο εξωτερικό.
Μπορεί ο μισθωτής του κληρονομιαίου ακινήτου να ανοίξει λογαριασμό στο όνομά του;
Ναι, συνήθως με τη συναίνεση των ιδιοκτητών, και ορισμένοι πάροχοι απαιτούν να φέρει συμβολαιογραφική θεώρηση. Συμφωνήστε στη μίσθωση ποιος πληρώνει τους λογαριασμούς και πώς αποδεικνύονται οι πληρωμές. Δείτε επίσης το άρθρο μας για τους βασικούς όρους μιας σύμβασης μίσθωσης.
Τι γίνεται με το κινητό τηλέφωνο και τη σύμβαση ίντερνετ του θανόντος;
Οι κληρονόμοι δεν υποχρεούνται να συνεχίσουν τη σύμβαση. Οι πάροχοι συνήθως την καταγγέλλουν με την προσκόμιση της ληξιαρχικής πράξης θανάτου. Τα τέλη που έμειναν απλήρωτα κατά την ημερομηνία του θανάτου όμως αποτελούν χρέος της κληρονομίας.
Πώς μπορούμε να σας βοηθήσουμε;
Η μεταφορά των λογαριασμών μοιάζει με διοικητική διατύπωση, αλλά συχνά κρύβει διαφορές για παλιά χρέη, προθεσμίες παραγραφής και λογαριασμούς εκκαθάρισης. Οι δικηγόροι του Δικηγορικού Γραφείου Mechkova & Dimitrova μπορούν να ελέγξουν τις υποχρεώσεις της κληρονομίας, να προβάλουν ενστάσεις παραγραφής και να εκπροσωπήσουν τους κληρονόμους ενώπιον των παρόχων και στο δικαστήριο. Περισσότερα για την πρακτική μας ως δικηγόροι κληρονομικού δικαίου θα βρείτε στη σχετική σελίδα.
Οι πληροφορίες σε αυτό το άρθρο είναι γενικές και δεν αντικαθιστούν τη συμβουλή για τη δική σας υπόθεση. Επικοινωνήστε μαζί μας για συμβουλή σχετικά με τη μεταφορά λογαριασμών κοινής ωφέλειας και τα χρέη μιας κληρονομίας.
