Η τακτοποίηση μιας κληρονομιάς στη Βουλγαρία αρχίζει σε μια στιγμή που κανείς δεν σκέφτεται τα χαρτιά: αμέσως μετά την απώλεια ενός αγαπημένου προσώπου. Παρ' όλα αυτά, αρκετές προθεσμίες αρχίζουν να τρέχουν από την ημέρα του θανάτου, και οι αποφάσεις των πρώτων εβδομάδων καθορίζουν αν οι κληρονόμοι θα παραλάβουν ομαλά την κληρονομία ή θα βρεθούν υπεύθυνοι για ξένα χρέη, πρόστιμα για εκπρόθεσμη δήλωση και διαφορές μεταξύ τους.
Στον οδηγό αυτό παρουσιάζουμε τα πρώτα βήματα μετά τον θάνατο ενός αγαπημένου προσώπου με τη σειρά που συνήθως προκύπτουν: έγγραφα, νόμιμοι κληρονόμοι, διαθήκη, αποδοχή ή αποποίηση, δήλωση στον δήμο, τραπεζικοί λογαριασμοί, ακίνητα, εταιρείες και χρέη. Για θέματα που χρειάζονται περισσότερη ανάλυση, θα βρείτε σύνδεσμο προς ξεχωριστό, εμπεριστατωμένο άρθρο.
Τα πρώτα έγγραφα: ληξιαρχική πράξη θανάτου και πιστοποιητικό κληρονόμων
Ληξιαρχική πράξη θανάτου και απόσπασμα
Ο θάνατος πιστοποιείται με ιατρική βεβαίωση θανάτου που εκδίδει γιατρός. Βάσει αυτής, ο ληξίαρχος του δήμου συντάσσει ληξιαρχική πράξη θανάτου (акт за смърт) – κατά το άρθρο 54 του Νόμου για την Πολιτική Καταγραφή αυτό πρέπει να γίνει το αργότερο 48 ώρες μετά τον θάνατο. Στην οικογένεια χορηγείται απόσπασμα της ληξιαρχικής πράξης θανάτου (препис-извлечение от акт за смърт), το οποίο κατά τον νόμο είναι δωρεάν (άρθρο 40 του ίδιου Νόμου). Πάρτε αρκετά αντίγραφα – θα τα χρειαστείτε στην τράπεζα, στο δικαστήριο και στους παρόχους κοινής ωφέλειας.
Πιστοποιητικό κληρονόμων: πού και πώς εκδίδεται
Το κύριο έγγραφο με το οποίο οι κληρονόμοι αποδεικνύουν τα δικαιώματά τους είναι το πιστοποιητικό κληρονόμων (удостоверение за наследници). Το εκδίδει ο δήμος (η διοίκηση της δημοτικής περιφέρειας ή το δημαρχείο) της τελευταίας μόνιμης διεύθυνσης του θανόντος, βάσει των στοιχείων του μητρώου πληθυσμού. Περιλαμβάνει όλους τους εν ζωή νόμιμους κληρονόμους – σύζυγο, παιδιά, εγγόνια από παιδιά που έχουν προαποβιώσει, γονείς, αδέλφια – ανάλογα με την περίπτωση.
Στην πράξη η διαδικασία είναι η εξής:
- Υποβάλλετε αίτηση στον δήμο (στη δημοτική περιφέρεια) της τελευταίας μόνιμης διεύθυνσης του θανόντος.
- Επιδεικνύετε έγγραφο ταυτότητας. Αν την αίτηση υποβάλλει άλλο πρόσωπο, πρέπει να διαθέτει πληρεξούσιο.
- Καταβάλλετε το τέλος σύμφωνα με το τιμολόγιο του οικείου δήμου.
- Παραλαμβάνετε το πιστοποιητικό, συνήθως εντός λίγων εργάσιμων ημερών· νωρίτερα με την επείγουσα υπηρεσία.
Ελέγξτε προσεκτικά το πιστοποιητικό. Αν λείπει από αυτό παιδί από άλλον γάμο ή θετό παιδί, αυτό πρέπει να διορθωθεί πριν από οποιαδήποτε συναλλαγή – ένας κληρονόμος που παραλείφθηκε μπορεί αργότερα να προσβάλει μια πώληση ή μια διανομή.
Αν ζείτε εκτός Βουλγαρίας, το πιστοποιητικό μπορεί να ζητηθεί μέσω πληρεξουσίου. Η πλήρης διαδικασία για κληρονόμους στο εξωτερικό – πληρεξούσια, επισημείωση (apostille), προξενείο – περιγράφεται στο ξεχωριστό άρθρο μας για το πώς τακτοποιείτε μια κληρονομιά στη Βουλγαρία αν ζείτε στο εξωτερικό.
Ποιοι είναι οι νόμιμοι κληρονόμοι;
Όταν δεν υπάρχει διαθήκη, η κληρονομία κατανέμεται σύμφωνα με τους κανόνες του Νόμου περί Κληρονομίας (Закон за наследството, ЗН). Οι κληρονόμοι καλούνται κατά ομάδες (τάξεις), και η πλησιέστερη τάξη αποκλείει την απώτερη. Ο σύζυγος κληρονομεί μαζί με κάθε τάξη, αλλά με διαφορετικό μερίδιο.
| Ποιους άφησε ο θανών | Ποιος κληρονομεί | Μερίδιο του επιζώντος συζύγου |
|---|---|---|
| Παιδιά (και εγγόνια από παιδιά που έχουν προαποβιώσει) | Τα παιδιά σε ίσα μερίδια (άρθρο 5 του Νόμου περί Κληρονομίας) | Όσο ένα παιδί (άρθρο 9, παράγραφος 1 του Νόμου περί Κληρονομίας) |
| Χωρίς παιδιά, αλλά με γονείς | Οι γονείς σε ίσα μερίδια (άρθρο 6 του Νόμου περί Κληρονομίας) | 1/2, ή 2/3 αν ο γάμος διήρκεσε περισσότερο από 10 έτη (άρθρο 9, παράγραφος 2 του Νόμου περί Κληρονομίας) |
| Χωρίς παιδιά ή γονείς, αλλά με αδέλφια | Τα αδέλφια (άρθρο 8 του Νόμου περί Κληρονομίας) | 1/2 ή 2/3 κατά τον ίδιο κανόνα |
| Χωρίς άλλους κληρονόμους από αυτές τις τάξεις | – | Ολόκληρη η κληρονομία (άρθρο 9, παράγραφος 3 του Νόμου περί Κληρονομίας) |
Ορισμένοι κανόνες που συχνά εκπλήσσουν τις οικογένειες:
- Εκπροσώπηση. Αν ένα παιδί του θανόντος απεβίωσε πριν από αυτόν, κληρονομούν στη θέση του τα δικά του παιδιά – τα εγγόνια (άρθρο 10 του Νόμου περί Κληρονομίας).
- Τα θετά παιδιά εξομοιώνονται με παιδιά του θανόντος (άρθρο 5, παράγραφος 2 του Νόμου περί Κληρονομίας).
- Τα παιδιά από διαφορετικούς γάμους κληρονομούν ισομερώς, ανεξάρτητα από το αν ζούσαν με τον θανόντα.
- Ο σύζυγος κληρονομεί μόνο αν ο γάμος εξακολουθούσε να ισχύει. Η συμβίωση, όσο μακρά κι αν είναι, δεν δίνει κληρονομικά δικαιώματα εκ του νόμου.
Αν υπάρχει διαθήκη, μπορεί να μεταβάλει αυτά τα μερίδια, αλλά δεν μπορεί να θίξει τη λεγόμενη νόμιμη μοίρα (запазена част) του συζύγου, των παιδιών και των γονέων. Αν πιστεύετε ότι μια διαθήκη προσβάλλει τη νόμιμη μοίρα σας, ζητήστε εγκαίρως τη συμβουλή ενός δικηγόρου οικογενειακού και κληρονομικού δικαίου.
Υπάρχει διαθήκη; Πώς το ελέγχετε
Η διαθήκη μπορεί να είναι συμβολαιογραφική ή ιδιόγραφη (άρθρο 23 του Νόμου περί Κληρονομίας). Η συμβολαιογραφική διαθήκη συντάσσεται από συμβολαιογράφο παρουσία δύο μαρτύρων. Η ιδιόγραφη διαθήκη πρέπει να είναι γραμμένη εξ ολοκλήρου και υπογεγραμμένη ιδιοχείρως από τον διαθέτη και να φέρει ημερομηνία (άρθρο 25 του Νόμου περί Κληρονομίας).
Πώς ελέγχετε αν υπάρχει διαθήκη:
- Ρωτήστε την οικογένεια και εξετάστε τα προσωπικά έγγραφα του θανόντος: η ιδιόγραφη διαθήκη συχνά φυλάσσεται στο σπίτι ή σε πρόσωπο εμπιστοσύνης.
- Ελέγξτε στους συμβολαιογράφους με τους οποίους συναλλασσόταν ο θανών. Μια ιδιόγραφη διαθήκη μπορεί να έχει παραδοθεί σε συμβολαιογράφο για φύλαξη σε σφραγισμένο φάκελο (άρθρο 25, παράγραφος 2 του Νόμου περί Κληρονομίας).
- Κάντε αναζήτηση στο Γραφείο Καταχωρίσεων της Υπηρεσίας Καταχωρίσεων (Агенция по вписванията). Εκεί καταγράφονται οι διαθήκες που κατατέθηκαν για φύλαξη, και καταχωρίζονται οι διαθήκες που έχουν δημοσιευθεί και αφορούν ακίνητα.
Όποιος έχει στην κατοχή του ιδιόγραφη διαθήκη πρέπει, μόλις μάθει για τον θάνατο, να ζητήσει από συμβολαιογράφο να την ανοίξει και να τη δημοσιεύσει (άρθρο 27 του Νόμου περί Κληρονομίας). Αν μια διαθήκη βρεθεί αφού έχει γίνει αποδοχή της κληρονομίας, ο κληρονόμος δεν υποχρεούται να εκπληρώσει τα κληροδοτήματα πέραν της αξίας της κληρονομίας (άρθρο 55 του Νόμου περί Κληρονομίας).
Αποδοχή, αποποίηση ή αποδοχή με το ευεργέτημα της απογραφής: τι να επιλέξετε
Η κληρονομία αποκτάται με την αποδοχή της, και η αποδοχή ενεργεί από την ημέρα του θανάτου (άρθρο 48 του Νόμου περί Κληρονομίας). Αυτή είναι και η σημαντικότερη απόφαση για κάθε κληρονόμο, γιατί μαζί με την κληρονομία αναλαμβάνετε και τα χρέη του θανόντος.
Σιωπηρή και ρητή αποδοχή
Η αποδοχή μπορεί να είναι ρητή – με γραπτή αίτηση προς τον δικαστή του επαρχιακού δικαστηρίου (районен съд) του τόπου επαγωγής της κληρονομίας, η οποία καταχωρίζεται σε ειδικό βιβλίο (άρθρο 49, παράγραφος 1 του Νόμου περί Κληρονομίας). Πολύ συχνότερα όμως η κληρονομία γίνεται αποδεκτή σιωπηρά: με κάθε πράξη που δείχνει σαφώς πρόθεση αποδοχής της (άρθρο 49, παράγραφος 2 του Νόμου περί Κληρονομίας). Παραδείγματα τέτοιων πράξεων είναι η πώληση κληρονομιαίου ακινήτου, η ανάληψη χρημάτων από τον λογαριασμό ή η χρήση του αυτοκινήτου του θανόντος σαν να ήταν δικό σας.
Αποποίηση της κληρονομιάς
Η αποποίηση γίνεται εγγράφως ενώπιον του δικαστή του επαρχιακού δικαστηρίου της τελευταίας μόνιμης διεύθυνσης του θανόντος και καταχωρίζεται στο ίδιο ειδικό βιβλίο (άρθρο 52 του Νόμου περί Κληρονομίας). Η αποποίηση δεν μπορεί να τελεί υπό αίρεση ή προθεσμία, ούτε να αφορά μόνο μέρος της κληρονομίας (άρθρο 54 του Νόμου περί Κληρονομίας). Το μερίδιο του κληρονόμου που αποποιείται προσαυξάνει τα μερίδια των λοιπών κληρονόμων (άρθρο 53 του Νόμου περί Κληρονομίας). Γι' αυτό, όταν υπάρχουν χρέη, συνήθως αποποιούνται όλοι οι κληρονόμοι της ίδιας τάξης και ακολούθως και η επόμενη τάξη.
Ο νόμος δεν ορίζει γενική προθεσμία για την αποποίηση. Ωστόσο κάθε ενδιαφερόμενος – ένας δανειστής, για παράδειγμα – μπορεί να ζητήσει από το δικαστήριο να σας ορίσει προθεσμία για να δηλώσετε αν αποδέχεστε την κληρονομία. Αν δεν απαντήσετε εντός αυτής, χάνετε το δικαίωμα να την αποδεχθείτε (άρθρο 51 του Νόμου περί Κληρονομίας).
Αποδοχή με το ευεργέτημα της απογραφής (άρθρο 61 του Νόμου περί Κληρονομίας)
Η αποδοχή με το ευεργέτημα της απογραφής (приемане по опис) είναι η λύση όταν δεν γνωρίζετε αν η περιουσία καλύπτει τα χρέη. Ο κληρονόμος ευθύνεται για τις υποχρεώσεις μόνο έως την αξία της κληρονομίας που έλαβε (άρθρο 60, παράγραφος 2 του Νόμου περί Κληρονομίας). Η αποδοχή με το ευεργέτημα της απογραφής πρέπει να δηλωθεί εγγράφως ενώπιον του δικαστή του επαρχιακού δικαστηρίου εντός τριών μηνών αφότου μάθατε για την επαγωγή της κληρονομίας. Ο δικαστής μπορεί να παρατείνει την προθεσμία έως τρεις ακόμη μήνες (άρθρο 61, παράγραφος 1 του Νόμου περί Κληρονομίας). Τα πρόσωπα χωρίς πλήρη δικαιοπρακτική ικανότητα αποδέχονται κληρονομία μόνο με το ευεργέτημα της απογραφής (άρθρο 61, παράγραφος 2 του Νόμου περί Κληρονομίας) – όταν μεταξύ των κληρονόμων υπάρχουν παιδιά, ζητήστε συμβουλή για το πώς ακριβώς να προχωρήσετε.
Από την πρακτική μας: Το συχνότερο λάθος που βλέπουμε είναι ένας κληρονόμος να «τακτοποιεί τα πράγματα» – να αναλαμβάνει χρήματα από τον λογαριασμό του θανόντος ή να πουλά το αυτοκίνητό του – και μήνες αργότερα να μαθαίνει για ένα απλήρωτο δάνειο ή μια εγγύηση. Οι πράξεις αυτές συνιστούν ήδη σιωπηρή αποδοχή της κληρονομίας και η αποποίηση δεν είναι πλέον δυνατή. Αν υπάρχει και η παραμικρή αμφιβολία για χρέη, μη διαθέσετε τίποτα έως ότου ελέγξετε τις υποχρεώσεις και εξετάσετε την αποδοχή με το ευεργέτημα της απογραφής.
Δήλωση κληρονομιάς και φόρος κληρονομιάς κατά τον Νόμο για τους Τοπικούς Φόρους και Τέλη
Κάθε κληρονομιά πρέπει να δηλωθεί στον δήμο. Η προθεσμία είναι 6 μήνες από την επαγωγή της κληρονομίας, δηλαδή από την ημερομηνία του θανάτου (άρθρο 32, παράγραφος 1 του Νόμου για τους Τοπικούς Φόρους και Τέλη, ЗМДТ). Η δήλωση υποβάλλεται στον δήμο του τελευταίου τόπου κατοικίας του θανόντος. Αν ζούσε στο εξωτερικό, υποβάλλεται στον δήμο όπου βρίσκεται το μεγαλύτερο μέρος της περιουσίας του στη Βουλγαρία.
Είναι επίσης χρήσιμο να γνωρίζετε:
- Μία δήλωση καλύπτει όλους. Η δήλωση που υποβάλλει εμπρόθεσμα ένας κληρονόμος ωφελεί και τους υπόλοιπους (άρθρο 32, παράγραφος 5 του Νόμου για τους Τοπικούς Φόρους και Τέλη).
- Περιουσία που ανακαλύπτεται αργότερα δηλώνεται εντός ενός μηνός από τη γνώση της (άρθρο 32, παράγραφος 7 του Νόμου για τους Τοπικούς Φόρους και Τέλη).
- Κληρονομιαία ακίνητα. Για τα κληρονομιαία ακίνητα, η δήλωση φόρου ακίνητης περιουσίας υποβάλλεται επίσης εντός της προθεσμίας του άρθρου 32 (άρθρο 14, παράγραφος 6 του Νόμου για τους Τοπικούς Φόρους και Τέλη).
- Κύρωση. Η δήλωση που δεν υποβλήθηκε ή υποβλήθηκε εκπρόθεσμα τιμωρείται με πρόστιμο. Ο νόμος το ορίζει από 10 έως 500 λέβα, δηλαδή από 5,11 έως 255,65 ευρώ (άρθρο 124 του Νόμου για τους Τοπικούς Φόρους και Τέλη).
Ποιος πληρώνει φόρο κληρονομιάς; Ο επιζών σύζυγος και οι κληρονόμοι σε ευθεία γραμμή – παιδιά, εγγόνια, γονείς – απαλλάσσονται από τον φόρο (άρθρο 31, παράγραφος 2 του Νόμου για τους Τοπικούς Φόρους και Τέλη). Για αδέλφια και τα παιδιά τους ο φόρος κυμαίνεται από 0,4 έως 0,8 τοις εκατό, και για όλους τους άλλους από 3,3 έως 6,6 τοις εκατό. Και στις δύο περιπτώσεις οφείλεται μόνο για κληρονομικό μερίδιο που υπερβαίνει τα 250.000 λέβα, περίπου 127.823 ευρώ με τη σταθερή συναλλαγματική ισοτιμία (άρθρο 36 του Νόμου για τους Τοπικούς Φόρους και Τέλη). Τον ακριβή συντελεστή τον ορίζει το δημοτικό συμβούλιο. Η απαλλαγή από τον φόρο δεν σας απαλλάσσει από τη δήλωση: τη χρειάζεστε για να λάβετε βεβαίωση από τον δήμο, χωρίς την οποία η τράπεζα δεν θα καταβάλει τα χρήματα των λογαριασμών.
Η περιουσία του θανόντος: τραπεζικοί λογαριασμοί, ακίνητα, αυτοκίνητα, εταιρικά μερίδια και λογαριασμοί κοινής ωφέλειας
Μόλις γίνουν γνωστοί οι κληρονόμοι, το επόμενο βήμα είναι να διαπιστωθεί τι ακριβώς περιλαμβάνει η κληρονομία. Οι οικογένειες συχνά δεν γνωρίζουν όλους τους λογαριασμούς, τα ακίνητα ή τις εταιρείες του θανόντος. Γι' αυτό περιγράψαμε αναλυτικά, σε ξεχωριστό άρθρο, πώς εντοπίζετε τους τραπεζικούς λογαριασμούς, τα ακίνητα, τα αυτοκίνητα και τα εταιρικά μερίδια ενός θανόντος.
Τραπεζικοί λογαριασμοί
Τα χρήματα στους λογαριασμούς ενός θανόντος καταβάλλονται στους κληρονόμους έναντι βεβαίωσης του δήμου ότι οι λογαριασμοί περιλαμβάνονται στη δήλωση κατά τον Νόμο για τους Τοπικούς Φόρους και Τέλη και ότι ο φόρος, αν οφείλεται, έχει καταβληθεί (άρθρο 41, παράγραφος 1 του Νόμου για τους Τοπικούς Φόρους και Τέλη). Η τράπεζα θα ζητήσει επίσης τη ληξιαρχική πράξη θανάτου, το πιστοποιητικό κληρονόμων και έγγραφα ταυτότητας. Κάθε κληρονόμος λαμβάνει το δικό του μερίδιο, εκτός αν έχουν εξουσιοδοτήσει έναν από αυτούς.
Ακίνητα
Οι κληρονόμοι γίνονται συγκύριοι των ακινήτων αυτοδικαίως, χωρίς νέα συμβολαιογραφική πράξη. Για να πουλήσετε, να υποθηκεύσετε ή να διανείμετε ένα ακίνητο θα χρειαστείτε τον τίτλο ιδιοκτησίας του θανόντος, το πιστοποιητικό κληρονόμων και φορολογική αποτίμηση. Αν το ακίνητο αποκτήθηκε κατά τη διάρκεια του γάμου, κατά κανόνα το μισό ανήκε ήδη στον επιζώντα σύζυγο πριν από τον θάνατο – κληρονομείται μόνο το μερίδιο του θανόντος. Σε πώληση, ο αγοραστής θα κάνει τον ίδιο έλεγχο που περιγράφουμε στο άρθρο μας για τον νομικό έλεγχο πριν από την αγορά ακινήτου, γι' αυτό ετοιμάστε τα έγγραφα εκ των προτέρων.
Αυτοκίνητα
Το αυτοκίνητο του θανόντος είναι επίσης μέρος της κληρονομίας. Η μεταβίβασή του στο όνομα ενός κληρονόμου ή η πώλησή του απαιτεί συμφωνία όλων των κληρονόμων, συνήθως με σύμβαση με συμβολαιογραφικά βεβαιωμένες υπογραφές. Ο φόρος και η ασφάλιση συνεχίζουν να βαρύνουν, γι' αυτό μην αναβάλλετε την απόφαση.
Μερίδια σε εταιρείες
Αν ο θανών ήταν εταίρος σε OOD (εταιρεία περιορισμένης ευθύνης) ή μοναδικός ιδιοκτήτης EOOD (μονοπρόσωπη εταιρεία περιορισμένης ευθύνης), το τι γίνεται με τα μερίδια εξαρτάται από τον βουλγαρικό Εμπορικό Νόμο και από το καταστατικό ή την εταιρική σύμβαση αντίστοιχα. Σε ορισμένες περιπτώσεις οι κληρονόμοι γίνονται εταίροι· σε άλλες λαμβάνουν μόνο τη χρηματική αξία του μεριδίου. Σε μια EOOD η αδράνεια των κληρονόμων μπορεί να οδηγήσει σε λύση της εταιρείας. Το πώς μεταβιβάζονται τα μερίδια και τι καταχωρίζεται στο Εμπορικό Μητρώο (Търговски регистър) εξετάζεται στο άρθρο μας για τη μεταβίβαση εταιρικών μεριδίων σε OOD.
Λογαριασμοί ρεύματος, νερού, θέρμανσης και φυσικού αερίου
Οι λογαριασμοί κοινής ωφέλειας συνεχίζουν να χρεώνονται μετά τον θάνατο του δικαιούχου, γι' αυτό ο κληρονόμος που χρησιμοποιεί την κατοικία πρέπει να μεταφέρει τους λογαριασμούς στο όνομά του. Τα βήματα και τα έγγραφα για κάθε εταιρεία περιγράφονται στο άρθρο μας για τη μεταφορά των λογαριασμών ρεύματος, νερού και θέρμανσης μετά από θάνατο.
Τα χρέη του θανόντος και η διανομή μεταξύ των κληρονόμων
Ευθύνη για τα χρέη
Οι κληρονόμοι που αποδέχθηκαν την κληρονομία ευθύνονται για τις υποχρεώσεις του θανόντος ανάλογα με τα μερίδιά τους (άρθρο 60, παράγραφος 1 του Νόμου περί Κληρονομίας). Αυτό σημαίνει ότι, αν κληρονομήσατε το 1/3, ευθύνεστε για το 1/3 των χρεών – και με όλη την προσωπική σας περιουσία, εκτός αν αποδεχθήκατε με το ευεργέτημα της απογραφής. Ένα εκτελεστό απόγραφο κατά του θανόντος μπορεί να εκτελεστεί και στην περιουσία των κληρονόμων, εκτός αν αποδείξουν ότι αποποιήθηκαν την κληρονομία ή την αποδέχθηκαν με το ευεργέτημα της απογραφής (άρθρο 429, παράγραφος 2 του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας, ГПК).
Πριν αποφασίσετε, ελέγξτε:
- δάνεια και πιστωτικές κάρτες – με αναζήτηση στο Κεντρικό Μητρώο Πιστώσεων της Βουλγαρικής Εθνικής Τράπεζας (БНБ), την οποία μπορούν να ζητήσουν οι κληρονόμοι·
- δημόσιες οφειλές προς την Εθνική Υπηρεσία Δημοσίων Εσόδων (НАП) και τον δήμο·
- υποθέσεις αναγκαστικής εκτέλεσης σε ιδιώτες ή κρατικούς δικαστικούς επιμελητές·
- εγγυήσεις που έδωσε ο θανών για δάνεια τρίτων.
Διανομή της κληρονομίας
Έως ότου διανεμηθεί η κληρονομία, όλοι οι κληρονόμοι είναι συγκύριοι των πάντων. Αυτό συχνά μπλοκάρει την πώληση ή την ανακαίνιση των ακινήτων. Κάθε κληρονόμος μπορεί πάντοτε να ζητήσει διανομή, ακόμη κι αν ο θανών όρισε διαφορετικά (άρθρο 69, παράγραφος 1 του Νόμου περί Κληρονομίας).
Η διανομή μπορεί να είναι:
- Εκούσια – οι κληρονόμοι συμφωνούν ποιος παίρνει τι. Για ακίνητα, η συμφωνία γίνεται εγγράφως με συμβολαιογραφικά βεβαιωμένες υπογραφές και καταχωρίζεται.
- Δικαστική – όταν δεν υπάρχει συμφωνία. Η αγωγή ασκείται ενώπιον του επαρχιακού δικαστηρίου του τόπου επαγωγής της κληρονομίας (άρθρο 110 του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας). Κάθε κληρονόμος μπορεί να ζητήσει το μερίδιό του σε είδος, και τα ακίνητα που δεν μπορούν να διαιρεθούν εύκολα εκτίθενται σε δημόσιο πλειστηριασμό (άρθρο 69, παράγραφος 2 του Νόμου περί Κληρονομίας).
Οι πρώτοι έξι μήνες: σχέδιο βήμα προς βήμα
Για να μη σας διαφύγει τίποτα, ακολουθήστε αυτή τη σειρά:
- Τις πρώτες ημέρες: απόσπασμα της ληξιαρχικής πράξης θανάτου και πιστοποιητικό κληρονόμων.
- Εντός 1 μηνός: αναζήτηση διαθήκης, έγγραφα για την περιουσία και έλεγχοι για χρέη.
- Εντός 3 μηνών από τη γνώση της επαγωγής: απόφαση για αποδοχή με το ευεργέτημα της απογραφής ή αποποίηση, αν υπάρχει κίνδυνος χρεών.
- Εντός 6 μηνών από τον θάνατο: δήλωση κατά το άρθρο 32 του Νόμου για τους Τοπικούς Φόρους και Τέλη, έπειτα οι τράπεζες και οι λογαριασμοί κοινής ωφέλειας.
- Χωρίς προθεσμία: εκούσια ή δικαστική διανομή.
| Ενέργεια | Προθεσμία | Νομική βάση |
|---|---|---|
| Ληξιαρχική πράξη θανάτου | εντός 48 ωρών από τον θάνατο | Άρθρο 54 του Νόμου για την Πολιτική Καταγραφή |
| Αποδοχή με το ευεργέτημα της απογραφής | 3 μήνες από τη γνώση της επαγωγής (+ παράταση έως 3 μήνες) | Άρθρο 61 του Νόμου περί Κληρονομίας |
| Αποποίηση ή αποδοχή κατόπιν αιτήματος ενδιαφερομένου | η προθεσμία που ορίζει το δικαστήριο | Άρθρο 51 του Νόμου περί Κληρονομίας |
| Δήλωση κληρονομιάς | 6 μήνες από τον θάνατο | Άρθρο 32 του Νόμου για τους Τοπικούς Φόρους και Τέλη |
| Περιουσία που ανακαλύπτεται αργότερα | 1 μήνας από τη γνώση της | Άρθρο 32, παράγραφος 7 του Νόμου για τους Τοπικούς Φόρους και Τέλη |
| Διανομή | χωρίς προθεσμία | Άρθρο 69 του Νόμου περί Κληρονομίας |
Συχνές ερωτήσεις (FAQ)
Πού εκδίδω πιστοποιητικό κληρονόμων;
Το πιστοποιητικό κληρονόμων εκδίδεται από τον δήμο, τη διοίκηση της δημοτικής περιφέρειας ή το δημαρχείο της τελευταίας μόνιμης διεύθυνσης του θανόντος. Χρειάζεστε αίτηση, έγγραφο ταυτότητας και το τέλος καταβεβλημένο σύμφωνα με το τιμολόγιο του δήμου. Αν δεν μπορείτε να το ζητήσετε αυτοπροσώπως, μπορεί να το κάνει πληρεξούσιος. Εξηγούμε πώς γίνεται αυτό από το εξωτερικό στο άρθρο μας για κληρονόμους που ζουν εκτός Βουλγαρίας.
Ποια είναι η προθεσμία για την υποβολή δήλωσης κληρονομιάς;
Η δήλωση κατά το άρθρο 32 του Νόμου για τους Τοπικούς Φόρους και Τέλη υποβάλλεται εντός 6 μηνών από τον θάνατο. Υποβάλλεται στον δήμο του τελευταίου τόπου κατοικίας του θανόντος. Η δήλωση που υποβάλλει εμπρόθεσμα ένας κληρονόμος ωφελεί και τους υπόλοιπους. Η εκπρόθεσμη υποβολή τιμωρείται με πρόστιμο.
Πληρώνουν φόρο κληρονομιάς τα παιδιά και ο σύζυγος;
Όχι. Ο επιζών σύζυγος και οι κληρονόμοι σε ευθεία γραμμή – παιδιά, εγγόνια, γονείς – απαλλάσσονται από τον φόρο κληρονομιάς (άρθρο 31, παράγραφος 2 του Νόμου για τους Τοπικούς Φόρους και Τέλη). Πρέπει όμως να υποβάλουν τη δήλωση κληρονομιάς. Χωρίς αυτήν, οι τράπεζες δεν θα καταβάλουν τα χρήματα των λογαριασμών του θανόντος.
Μπορώ να αποποιηθώ την κληρονομιά αν ο θανών είχε χρέη;
Ναι. Η αποποίηση γίνεται εγγράφως ενώπιον του επαρχιακού δικαστηρίου της τελευταίας διεύθυνσης του θανόντος και καταχωρίζεται σε ειδικό βιβλίο. Η αποποίηση είναι δυνατή μόνο αν δεν έχετε αποδεχθεί σιωπηρά την κληρονομία – για παράδειγμα με διάθεση περιουσιακών στοιχείων. Αν δεν είστε βέβαιοι για το ύψος των χρεών, η αποδοχή με το ευεργέτημα της απογραφής είναι συχνά η ασφαλέστερη επιλογή.
Ποια είναι η προθεσμία για αποδοχή κληρονομιάς με το ευεργέτημα της απογραφής;
Η αποδοχή με το ευεργέτημα της απογραφής πρέπει να δηλωθεί εγγράφως ενώπιον του δικαστή του επαρχιακού δικαστηρίου εντός τριών μηνών αφότου μάθατε για την επαγωγή της κληρονομίας. Το δικαστήριο μπορεί να παρατείνει την προθεσμία έως τρεις ακόμη μήνες (άρθρο 61 του Νόμου περί Κληρονομίας). Με την αποδοχή με το ευεργέτημα της απογραφής, ο κληρονόμος ευθύνεται για τα χρέη μόνο έως την αξία της περιουσίας που έλαβε.
Πώς μαθαίνω ποιους λογαριασμούς και ποια ακίνητα είχε ο θανών;
Οι κληρονόμοι έχουν δικαίωμα να κάνουν αναζητήσεις στις τράπεζες, στο Μητρώο Ακινήτων (Имотен регистър) (η αναζήτηση με το όνομα του θανόντος γίνεται πλέον μέσω δικηγόρου), στο Υπουργείο Εσωτερικών (МВР) για ταξινομημένα οχήματα, στο Εμπορικό Μητρώο και στο Κεντρικό Μητρώο Πιστώσεων. Το πιστοποιητικό κληρονόμων είναι το βασικό έγγραφο για όλες. Αναλυτικό κατάλογο των μητρώων και τη διαδικασία αναζήτησης θα βρείτε στο άρθρο μας για τον εντοπισμό λογαριασμών, ακινήτων και εταιρικών μεριδίων ενός θανόντος.
Πρέπει να μεταφέρω αμέσως τους λογαριασμούς ρεύματος και νερού;
Συνιστάται να το κάνετε τις πρώτες εβδομάδες, ιδίως αν κάποιος χρησιμοποιεί την κατοικία, γιατί οι λογαριασμοί συνεχίζουν να χρεώνονται στο όνομα του θανόντος. Τα βήματα για κάθε εταιρεία περιγράφονται στο άρθρο μας για τους λογαριασμούς ρεύματος, νερού, θέρμανσης και φυσικού αερίου μετά από θάνατο.
Κληρονομεί ο σύντροφος αν ζούσαμε μαζί χωρίς να είμαστε παντρεμένοι;
Όχι. Μόνο ο σύζυγος σε πολιτικό γάμο που δεν είχε λυθεί κατά την ημερομηνία του θανάτου έχει κληρονομικά δικαιώματα εκ του νόμου. Ο σύντροφος σε συμβίωση μπορεί να λάβει περιουσία μόνο με διαθήκη, και ακόμη και τότε χωρίς να θίγεται η νόμιμη μοίρα των παιδιών και των γονέων.
Τι γίνεται με τα μερίδια ενός θανόντος εταίρου σε OOD;
Εξαρτάται από το καταστατικό. Μπορεί να προβλέπει ότι οι κληρονόμοι γίνονται εταίροι ή ότι λαμβάνουν μόνο τη χρηματική αξία του μεριδίου. Σε μια EOOD, οι κληρονόμοι πρέπει να δηλώσουν αν θα συνεχίσουν την επιχείρηση. Για το τι καταχωρίζεται στο Εμπορικό Μητρώο όταν αλλάζουν οι εταίροι, δείτε το άρθρο μας για τη μεταβίβαση εταιρικών μεριδίων σε OOD.
Μπορεί ένας κληρονόμος να πουλήσει κληρονομιαίο ακίνητο χωρίς τους άλλους;
Όχι. Έως ότου διανεμηθεί το ακίνητο, κάθε κληρονόμος μπορεί να πουλήσει μόνο το δικό του εξ αδιαιρέτου μερίδιο. Η πώληση ολόκληρου του ακινήτου χωρίς τους άλλους δεν θίγει τα δικαιώματά τους. Η λύση είναι η εκούσια ή δικαστική διανομή, την οποία κάθε κληρονόμος μπορεί να ζητήσει οποτεδήποτε (άρθρο 69 του Νόμου περί Κληρονομίας).
Πώς μπορούμε να σας βοηθήσουμε;
Η τακτοποίηση μιας κληρονομιάς συνδυάζει σύντομες προθεσμίες, έγγραφα από διαφορετικές υπηρεσίες και αποφάσεις που δεν μπορούν να ανακληθούν – όπως η σιωπηρή αποδοχή μιας κληρονομίας με χρέη. Η έγκαιρη συμβουλή γλιτώνει μήνες καθυστέρησης και διαφορών. Οι πληροφορίες του άρθρου είναι γενικές και δεν υποκαθιστούν την ανάλυση της συγκεκριμένης περίπτωσής σας.
Το Δικηγορικό Γραφείο Mechkova & Dimitrova αναλαμβάνει ολόκληρη τη διαδικασία: πιστοποιητικά και έρευνες, εκτίμηση για το αν θα αποδεχθείτε, θα αποδεχθείτε με το ευεργέτημα της απογραφής ή θα αποποιηθείτε, δήλωση στον δήμο, τράπεζες, λογαριασμούς κοινής ωφέλειας και διανομή – και για κληρονόμους που ζουν στο εξωτερικό. Επικοινωνήστε μαζί μας για συμβουλή σχετικά με την κληρονομιά σας.
