Αποζημίωση από τον δήμο για ζημιά που προκλήθηκε από κακές υποδομές μπορεί να ζητήσει όποιος τραυματίστηκε εξαιτίας μιας λακκούβας, μιας σπασμένης πλάκας πεζοδρομίου, ενός ακάλυπτου φρεατίου, ενός μη περιφραγμένου σκάμματος ή ενός δέντρου που έπεσε. Οι περισσότεροι αποδίδουν τέτοια περιστατικά στην κακή τύχη, αλλά ο νόμος καθιστά έναν συγκεκριμένο κύριο, συνηθέστερα τον δήμο, υπεύθυνο για τη συντήρηση των δρόμων, των πεζοδρομίων και των χώρων πρασίνου. Όταν η συντήρηση αυτή λείπει και κάποιος τραυματίζεται, τα δικαστήρια επιδικάζουν αποζημίωση για πόνο, ιατρική περίθαλψη, επισκευές αυτοκινήτου και απώλεια εισοδήματος.
Σε αυτόν τον οδηγό θα μάθετε πώς να εναγάγετε τον δήμο ή άλλον υπεύθυνο κύριο: πώς να διαπιστώσετε ποιος ευθύνεται, σε ποια νομική βάση ασκείται η αγωγή, τι να κάνετε αμέσως μετά το περιστατικό, ποια αποδεικτικά στοιχεία κρίνουν τη διαφορά, πόσο χρόνο έχετε, πόσο κοστίζει και ποια ποσά επιδικάζουν τα δικαστήρια σε πραγματικές υποθέσεις. Στο τέλος θα βρείτε μια σύντομη επισκόπηση των συνηθέστερων περιπτώσεων, με συνδέσμους προς τα αναλυτικά μας άρθρα.
Ποιος ευθύνεται: ο δήμος, η Υπηρεσία Οδικών Υποδομών ή άλλος κύριος;
Το πρώτο ερώτημα σε κάθε υπόθεση είναι κατά ποιου πρέπει να ασκηθεί η αγωγή. Ευθύνεται ο κύριος ή όποιος κατά τον νόμο διαχειρίζεται την εγκατάσταση. Αν εναγάγετε λάθος πρόσωπο, η αγωγή θα απορριφθεί ακόμη κι αν η ζημιά είναι αδιαμφισβήτητη.
Δρόμοι, πεζοδρόμια και δημοτικές οδοί
Τους δρόμους στις πόλεις και στα χωριά και τις δημοτικές οδούς τους συντηρεί ο δήμος. Ο Νόμος για τους Δρόμους ορίζει ρητά ότι η κατασκευή, η επισκευή και η συντήρηση των δημοτικών οδών γίνονται από τους δήμους (άρθρο 31 του Νόμου για τους Δρόμους), και η διαχείρισή τους ανατίθεται στους δημάρχους (άρθρο 19, παράγραφος 1, σημείο 2). Ο Νόμος για τους Δρόμους δεν εφαρμόζεται στους δρόμους εντός οικισμών (άρθρο 1, παράγραφος 2, σημείο 1), αλλά οι δρόμοι αυτοί είναι δημοτική περιουσία και η υποχρέωση συντήρησής τους βαρύνει και πάλι τον δήμο.
Εθνικές οδοί: η Υπηρεσία Οδικών Υποδομών
Οι αυτοκινητόδρομοι και οι οδοί πρώτης, δεύτερης και τρίτης κατηγορίας είναι εθνικές οδοί. Τις συντηρεί η Υπηρεσία Οδικών Υποδομών (Агенция „Пътна инфраструктура“, АПИ) (άρθρο 30, παράγραφος 1 του Νόμου για τους Δρόμους). Όταν μια εθνική οδός διέρχεται από πόλη, η ευθύνη κατανέμεται: τα πεζοδρόμια, οι υπόγειες εγκαταστάσεις, οι ποδηλατόδρομοι, ο φωτισμός και το πράσινο κατά μήκος του δρόμου τα οργανώνει ο δήμος (άρθρο 30, παράγραφος 4), ενώ για οικισμούς έως 100.000 κατοίκων η Υπηρεσία Οδικών Υποδομών είναι υπεύθυνη για τις τρέχουσες επισκευές και τη χειμερινή συντήρηση του ίδιου του οδοστρώματος (άρθρο 30, παράγραφος 5). Σε περίπτωση αμφιβολίας, είναι συνετό να ασκηθεί η αγωγή και κατά των δύο πιθανών εναγομένων.
Φρεάτια, καλώδια και σωλήνες: εταιρεία ύδρευσης, εταιρεία ηλεκτρικής ενέργειας, πάροχος τηλεπικοινωνιών
Ένα φρεάτιο στο πεζοδρόμιο δεν ανήκει πάντα στον δήμο. Τα καλύμματα ύδρευσης και αποχέτευσης ανήκουν συνήθως στην εταιρεία ύδρευσης (ВиК), εκείνα του δικτύου διανομής ηλεκτρικής ενέργειας στην εταιρεία ενέργειας και τα καλύμματα καλωδίων στον πάροχο τηλεπικοινωνιών. Τα δικαστήρια απορρίπτουν αγωγές κατά του δήμου όταν αποδεικνύεται ότι η εγκατάσταση ανήκει σε άλλον κύριο. Εξηγούμε αναλυτικά πώς να μάθετε σε ποιον ανήκει το φρεάτιο στο άρθρο μας Έπεσα σε φρεάτιο ή σκάμμα: ποιος πληρώνει;.
Σκάμματα και οδικά έργα: ο ανάδοχος
Όταν το περιστατικό συμβαίνει σε ζώνη οδικών έργων, τη ζημιά συχνά την προκαλεί ο ανάδοχος που δεν περιέφραξε ή δεν φώτισε το σκάμμα. Ευθύνεται επίσης ο κύριος του έργου, συνήθως ο δήμος ή η εταιρεία κοινής ωφέλειας, για την εργασία που ανέθεσε. Το Ανώτατο Ακυρωτικό Δικαστήριο (ВКС) έχει κρίνει, για παράδειγμα, ότι ο δήμος ευθύνεται για ζημιά που προκάλεσε η εταιρεία που προσέλαβε για τον καθαρισμό των δρόμων, και ότι οι συμβατικές ποινές στη σύμβασή του με την εταιρεία αυτή δεν μεταθέτουν την ευθύνη. Όταν τη ζημιά προκαλούν περισσότερα πρόσωπα, ευθύνονται εις ολόκληρον (άρθρο 53 του Νόμου περί Ενοχών και Συμβάσεων), οπότε στην πράξη εξετάζεται αν θα εναχθούν και τα δύο.
Δέντρα
Τα δέντρα σε πάρκα, κήπους και στο πράσινο των δρόμων αποτελούν μέρος του δημοτικού συστήματος πρασίνου (άρθρο 61 του Νόμου για τη Χωροταξία), και το δημοτικό συμβούλιο εκδίδει κανονισμό για τη δημιουργία και την προστασία του (άρθρο 62, παράγραφος 10 του Νόμου για τη Χωροταξία). Ένα δέντρο σε ιδιωτικό κήπο ή στην αυλή πολυκατοικίας είναι ευθύνη των ιδιοκτητών του ακινήτου αυτού.
Πώς να ελέγξετε ποιος είναι ο κύριος
- Εξετάστε προσεκτικά την εγκατάσταση. Τα καλύμματα φρεατίων συχνά φέρουν το λογότυπο ή το όνομα του κυρίου. Φωτογραφίστε το από κοντά.
- Ελέγξτε το ακίνητο στο κτηματολόγιο. Ο κτηματολογικός χάρτης δείχνει τον αριθμό του ακινήτου και την κυριότητά του: δρόμος, πάρκο, ιδιωτικό οικόπεδο.
- Στείλτε γραπτό ερώτημα στον δήμο ή στη διοίκηση της δημοτικής περιφέρειας. Μπορείτε επίσης να ζητήσετε πληροφορίες βάσει του Νόμου για την Πρόσβαση σε Δημόσιες Πληροφορίες, για παράδειγμα ποιος συντηρεί το τμήμα και αν υπάρχει σύμβαση με εταιρεία.
- Ζητήστε συμβουλή έγκαιρα. Σε περίπτωση αμφιβολίας, ο δικηγόρος σας μπορεί να ασκήσει την αγωγή κατά περισσότερων εναγομένων ή να ζητήσει να προσεπικληθεί τρίτος στη δίκη.
Σε ποια νομική βάση ζητείται αποζημίωση;
Η υποχρέωση συντήρησης των δρόμων και των πεζοδρομίων δεν είναι άσκηση δημόσιας εξουσίας αλλά οικονομική δραστηριότητα: ο δήμος ενεργεί ως κύριος. Γι' αυτό η υπόθεση είναι αστική. Αυτό επιβεβαιώθηκε με την κοινή Ερμηνευτική Απόφαση αριθ. 2/2014 της Γενικής Συνέλευσης του Πολιτικού Τμήματος του Ανώτατου Ακυρωτικού Δικαστηρίου και του Πρώτου και Δεύτερου Τμήματος του Ανώτατου Διοικητικού Δικαστηρίου (ВАС), της 19ης Μαΐου 2015: οι αξιώσεις για ζημιές που προκαλούνται από δίκτυα και εγκαταστάσεις μεταφορών και επικοινωνιών που ανήκουν στο κράτος και στους δήμους υπάγονται στη δικαιοδοσία των πολιτικών δικαστηρίων. Η ευθύνη του δήμου είναι αδικοπρακτική και επιδιώκεται βάσει του Νόμου περί Ενοχών και Συμβάσεων (ЗЗД), όχι βάσει του Νόμου για την Ευθύνη του Κράτους και των Δήμων για Ζημίες (ЗОДОВ).
Στην πράξη, η αξίωση συνηθέστερα θεμελιώνεται στο άρθρο 49 σε συνδυασμό με το άρθρο 45 του Νόμου περί Ενοχών και Συμβάσεων: ο δήμος ευθύνεται για την παράνομη αδράνεια των υπαλλήλων που είναι επιφορτισμένοι με τη συντήρηση, ακόμη κι αν είναι αδύνατο να προσδιοριστεί ποιος συγκεκριμένος υπάλληλος παρέλειψε να ενεργήσει. Για ζημιά που προκαλεί το ίδιο το πράγμα, όπως ένα δέντρο που έπεσε, τα δικαστήρια μερικές φορές εφαρμόζουν και το άρθρο 50 του Νόμου περί Ενοχών και Συμβάσεων (ευθύνη του κυρίου και εκείνου υπό την εποπτεία του οποίου βρίσκεται το πράγμα). Ο νομικός χαρακτηρισμός εξαρτάται από τα πραγματικά περιστατικά και από το δικαστήριο· το δικό σας καθήκον είναι να περιγράψετε με ακρίβεια τι συνέβη.
Αυτό διαφέρει από τις διοικητικές διαφορές με τον δήμο, όπως οι προσφυγές κατά προστίμου, ρυμούλκησης ή ακινητοποίησης τροχού, οι οποίες διεξάγονται βάσει του Νόμου περί Διοικητικών Παραβάσεων και Κυρώσεων (ЗАНН) και του Κώδικα Διοικητικής Δικονομίας (АПК). Για αυτές, δείτε το άρθρο μας για την προσφυγή κατά δημοτικών προστίμων, ρυμούλκησης και ακινητοποίησης τροχού.
Από την πρακτική μας: Σε αυτές τις υποθέσεις ο δήμος πρέπει να αποδείξει ότι διατηρούσε την εγκατάσταση σε καλή κατάσταση. Αν ο παθών αποδείξει τη λακκούβα, την πτώση και τη ζημιά, και ο δήμος δεν προσκομίσει αποδείξεις για συντήρηση, προειδοποιητικές πινακίδες ή επισκευές, η αγωγή συνήθως γίνεται δεκτή.
Τι να κάνετε αμέσως μετά το περιστατικό
Τα αποδεικτικά στοιχεία των πρώτων ωρών συχνά κρίνουν την υπόθεση. Χρησιμοποιήστε αυτή τη λίστα ελέγχου:
- Φωτογραφίστε το σημείο με ένα σημείο αναφοράς: αριθμό κτιρίου, πινακίδα οδού, στάση λεωφορείου, διάβαση πεζών. Τοποθετήστε ένα αντικείμενο δίπλα στην τρύπα για κλίμακα (κλειδιά, παπούτσι, μετροταινία). Τραβήξτε και γενικά πλάνα και κοντινά.
- Σημειώστε τους μάρτυρες: ονόματα και τηλέφωνα των ανθρώπων που είδαν την πτώση ή σας βοήθησαν.
- Πηγαίνετε σε τμήμα επειγόντων την ίδια ημέρα. Ζητήστε φύλλο εξωτερικού ασθενούς (амбулаторен лист) ή εξιτήριο (епикриза) όπου καταγράφονται η ημερομηνία, ο τόπος και ο μηχανισμός του τραυματισμού.
- Αν έχει ζημιά το αυτοκίνητό σας, καλέστε το 112 και ζητήστε να έρθει η αστυνομία. Οι ασφαλιστές συνήθως απαιτούν αστυνομικό έγγραφο.
- Υποβάλετε γραπτή αναφορά στον δήμο (ή στην Υπηρεσία Οδικών Υποδομών, στην εταιρεία ύδρευσης ή στην εταιρεία ενέργειας) και λάβετε αριθμό πρωτοκόλλου. Αποδεικνύει ότι ο κύριος ενημερώθηκε και συχνά δείχνει πότε αποκαταστάθηκε ο κίνδυνος.
- Κρατήστε όλες τις αποδείξεις: φάρμακα, επιδέσμους, εξετάσεις, αποκατάσταση, ταξί, επισκευές, οδική βοήθεια.
- Μην πετάξετε τα κατεστραμμένα αντικείμενα: ελαστικό, ζάντα, παπούτσι, σπασμένο κινητό.
Βήμα προς βήμα: από το περιστατικό έως την απόφαση του δικαστηρίου
- Συγκέντρωση αποδεικτικών στοιχείων: σύμφωνα με την παραπάνω λίστα ελέγχου, τις πρώτες ημέρες.
- Προσδιορισμός του εναγομένου: ο δήμος, η Υπηρεσία Οδικών Υποδομών, μια εταιρεία κοινής ωφέλειας ή ένας ανάδοχος (βλ. την πρώτη ενότητα).
- Ανάλυση της υπόθεσης: εκτίμηση των πιθανοτήτων, του ύψους της αξίωσης και του κινδύνου ένστασης συνυπαιτιότητας. Αν αναζητάτε δικηγόρο, δείτε ποιες ερωτήσεις να κάνετε σε έναν δικηγόρο.
- Επιστολή προς τον εναγόμενο (προαιρετικά): δεν είναι υποχρεωτική, αλλά μερικές φορές οδηγεί σε εξωδικαστική πληρωμή ή τουλάχιστον δείχνει τη θέση του δήμου.
- Αγωγή: κατατίθεται με τα αποδεικτικά στοιχεία και το καταβληθέν δικαστικό τέλος. Η ηθική βλάβη και η περιουσιακή ζημιά αναφέρονται χωριστά.
- Η απάντηση του εναγομένου: ο δήμος συνήθως αμφισβητεί τον τόπο, τον μηχανισμό, την κυριότητα της εγκατάστασης και το ύψος της ζημιάς, και προβάλλει ένσταση συνυπαιτιότητας.
- Αποδείξεις στο δικαστήριο: εξέταση μαρτύρων, ιατροδικαστική, τεχνική πραγματογνωμοσύνη αυτοκινήτου ή δενδρολογική πραγματογνωμοσύνη, πληροφορίες από τον δήμο για τη συντήρηση.
- Απόφαση και έφεση: η πρωτόδικη απόφαση μπορεί να προσβληθεί με έφεση. Μόλις καταστεί τελεσίδικη, ο εναγόμενος καταβάλλει το κεφάλαιο, τους τόκους και τα έξοδα· αν δεν πληρώσει, κινείται διαδικασία αναγκαστικής εκτέλεσης.
Η διάρκεια της υπόθεσης εξαρτάται από τον φόρτο εργασίας του δικαστηρίου και από τις πραγματογνωμοσύνες: ο πρώτος βαθμός συνήθως διαρκεί μήνες, και με τα ένδικα μέσα η υπόθεση μπορεί να κρατήσει χρόνια.
Ποια αποδεικτικά στοιχεία κρίνουν την υπόθεση;
Πρέπει να αποδείξετε τέσσερα πράγματα:
- Τον τόπο και τον κίνδυνο: φωτογραφίες, μάρτυρες, αναφορά στον δήμο, αστυνομική έκθεση.
- Τον μηχανισμό του περιστατικού: πώς ακριβώς πέσατε ή πώς το αυτοκίνητο έπεσε στην τρύπα. Οι μάρτυρες είναι καθοριστικοί.
- Τη ζημιά: ιατρικά έγγραφα, τιμολόγια, πραγματογνωμοσύνη.
- Την αιτιώδη συνάφεια: ότι η ζημιά προκλήθηκε ακριβώς λόγω του κινδύνου. Εδώ το δικαστήριο συνήθως βασίζεται σε πραγματογνωμοσύνη.
Ο δήμος, από την πλευρά του, πρέπει να αποδείξει ότι εκπλήρωσε τις υποχρεώσεις του: ότι το τμήμα συντηρούνταν, είχε ασφαλιστεί ή είχε σήμανση. Προηγούμενες αναφορές κατοίκων για την ίδια λακκούβα ή το ίδιο δέντρο είναι ισχυρή απόδειξη ότι ο κίνδυνος ήταν γνωστός.
Προθεσμίες, τέλη και αρμόδιο δικαστήριο
| Ερώτημα | Απάντηση | Νομική βάση |
|---|---|---|
| Προθεσμία παραγραφής | 5 έτη | Άρθρο 110 του Νόμου περί Ενοχών και Συμβάσεων |
| Αρχίζει από | Τη διαπίστωση του υπευθύνου (συνήθως την ημέρα του περιστατικού, αν ο κύριος είναι γνωστός) | Άρθρο 114, παράγραφος 3 του Νόμου περί Ενοχών και Συμβάσεων |
| Δικαστικό τέλος | 4% του αιτούμενου ποσού, κατ' ελάχιστο 25,56 EUR | Πίνακας κρατικών τελών βάσει του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας |
| Απαλλαγή από το τέλος | Όταν ο ενάγων στερείται μέσων, κατά την κρίση του δικαστηρίου | Άρθρο 83, παράγραφος 2 του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας |
| Πρώτος βαθμός | Επαρχιακό δικαστήριο (районен съд)· περιφερειακό δικαστήριο (окръжен съд) για αξιώσεις άνω των 25.000 лв. (περίπου 12.782 EUR) | Άρθρο 104, σημείο 4 του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας |
| Τόκοι | Νόμιμος τόκος από την ημερομηνία της ζημιάς | Άρθρο 84, παράγραφος 3 του Νόμου περί Ενοχών και Συμβάσεων |
Η αγωγή μπορεί να ασκηθεί στον τόπο της έδρας του εναγομένου ή στον τόπο όπου επήλθε η ζημιά. Πέρα από το δικαστικό τέλος, πρέπει να υπολογίσετε προκαταβολές για πραγματογνωμοσύνες και την αμοιβή του δικηγόρου. Αν κερδίσετε, το δικαστήριο υποχρεώνει τον εναγόμενο να σας επιστρέψει τα έξοδα ανάλογα με το μέρος της αξίωσης που έγινε δεκτό. Από την 1η Ιανουαρίου 2026, ο νόμιμος τόκος ισούται με το επιτόκιο των κύριων πράξεων αναχρηματοδότησης της ΕΚΤ συν 8 ποσοστιαίες μονάδες (Απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου αριθ. 347/2025).
Τα πέντε έτη ακούγονται πολύς χρόνος, αλλά τα αποδεικτικά στοιχεία χάνονται γρήγορα: η λακκούβα μπαλώνεται, η πλάκα αντικαθίσταται, το δέντρο κόβεται. Ενεργήστε μέσα στις πρώτες εβδομάδες.
Τι καλύπτει η αποζημίωση από τον δήμο;
Ηθική βλάβη
Πόνος, ταλαιπωρία, φόβος, αϋπνία, περιορισμοί στην καθημερινή ζωή, ουλές, μόνιμες συνέπειες. Το δικαστήριο καθορίζει το ποσό κατά δικαιοσύνη (άρθρο 52 του Νόμου περί Ενοχών και Συμβάσεων), λαμβάνοντας υπόψη το είδος του τραυματισμού, τις επεμβάσεις, τη διάρκεια της θεραπείας, την ηλικία και τις μόνιμες συνέπειες. Σε περίπτωση θανάτου, αποζημίωση λαμβάνουν οι πλησιέστεροι συγγενείς του θανόντος.
Περιουσιακή ζημιά
Τα έξοδα που πράγματι πραγματοποιήθηκαν: θεραπεία, φάρμακα, αποκατάσταση, βοηθήματα κινητικότητας, μετακινήσεις, το κόστος επισκευής ή η αγοραία αξία της ζημιάς του αυτοκινήτου, το εισόδημα που χάθηκε κατά την προσωρινή ανικανότητα για εργασία. Όλα πρέπει να τεκμηριώνονται.
Τόκοι και έξοδα
Επί της αποζημίωσης οφείλεται νόμιμος τόκος από την ημερομηνία της ζημιάς, επειδή σε περίπτωση αδικοπραξίας ο οφειλέτης περιέρχεται σε υπερημερία και χωρίς όχληση (άρθρο 84, παράγραφος 3 του Νόμου περί Ενοχών και Συμβάσεων). Σε αυτά προστίθενται τα δικαστικά έξοδα.
Συνυπαιτιότητα: πότε μειώνεται το ποσό
Ο δήμος σχεδόν πάντα ισχυρίζεται ότι έφταιγε ο παθών: δεν κοίταζε πού πατούσε, οδηγούσε πολύ γρήγορα, περπατούσε πάνω στο γρασίδι. Αν το δικαστήριο δεχθεί ότι ο παθών συνέβαλε στη ζημιά, η αποζημίωση μειώνεται (άρθρο 51, παράγραφος 2 του Νόμου περί Ενοχών και Συμβάσεων). Το βάρος απόδειξης φέρει ο εναγόμενος.
Το πώς το δικαστήριο κρίνει την ένσταση εξαρτάται από τα πραγματικά περιστατικά και από τη σύνθεση. Σε μια υπόθεση για σπασμένο αστράγαλο σε βουλιαγμένες πλάκες, το Δικαστήριο της Πόλης της Σόφιας (Софийски градски съд) μείωσε την αποζημίωση, κρίνοντας ότι η ανωμαλία μπορούσε να γίνει αντιληπτή με κανονικό βάδισμα. Σε άλλες υποθέσεις, με μια άγνωστη λακκούβα γεμάτη νερό στο οδόστρωμα και ένα μη φωτισμένο σκάμμα, η ένσταση απορρίφθηκε. Γι' αυτό είναι τόσο σημαντικές οι φωτογραφίες του φωτισμού, της ορατότητας και της σήμανσης.
Πόσα επιδικάζουν τα δικαστήρια; Ενδεικτικά ποσά
Δεν υπάρχει πίνακας με τον οποίο το δικαστήριο καθορίζει την αποζημίωση. Ιδού ένας οδηγός με βάση τις πραγματικές υποθέσεις που εξετάζουμε σε αυτή τη σειρά άρθρων (τα ποσά είναι σε λέβα, όπως αναφέρθηκαν, με την κατά προσέγγιση αντιστοιχία σε ευρώ):
| Είδος τραυματισμού ή ζημιάς | Επιδικασθείσα αποζημίωση για ηθική βλάβη | Παράδειγμα από την πράξη |
|---|---|---|
| Ζημιά αυτοκινήτου από λακκούβα | Το πραγματικό κόστος επισκευής + τόκοι και έξοδα | 3.898 лв. (≈ 1.993 EUR) και 6.557 лв. (≈ 3.353 EUR) κατά του Δήμου Σόφιας |
| Απλό κάταγμα | 5.000 – 20.000 лв. (≈ 2.556 – 10.226 EUR) | 12.000 лв. για εξάρθρωση ώμου και κάταγμα μετά από πτώση σε φρεάτιο |
| Κάταγμα που απαιτεί χειρουργική επέμβαση | 15.000 – 35.000 лв. (≈ 7.669 – 17.895 EUR) | 35.000 лв. για πτώση σε ανοιχτό φρεάτιο σε διάβαση πεζών |
| Σοβαρές συνέπειες για την καθημερινή ζωή | 40.000 – 80.000 лв. (≈ 20.452 – 40.903 EUR) | 40.000 лв. για παιδί που χτυπήθηκε από ξερό δέντρο |
| Μόνιμη βλάβη / θάνατος | έως 100.000 – 180.000 лв. (≈ 51.129 – 92.033 EUR) | 180.000 лв. για πτώση σε μη περιφραγμένο σκάμμα |
Ο πίνακας είναι οδηγός, όχι υπόσχεση. Κάθε υπόθεση είναι διαφορετική, και τα δικαστήρια λαμβάνουν επίσης υπόψη πότε επήλθε η ζημιά και την οικονομική κατάσταση.
Πραγματικές υποθέσεις κατά δήμων
Οι ακόλουθες υποθέσεις έχουν αναφερθεί στα μέσα ενημέρωσης και σε νομικές δημοσιεύσεις. Δείχνουν πώς σκέφτονται τα δικαστήρια σε διαφορετικές περιπτώσεις.
- Λακκούβα στο οδόστρωμα, Δικαστήριο της Πόλης της Σόφιας, 2025. Ένα αυτοκίνητο πέφτει σε μια μη ασφαλισμένη, χωρίς σήμανση, γεμάτη νερό λακκούβα στην οδό Akad. Rostislav Kaishev στη Σόφια. Ο ασφαλιστής ιδίων ζημιών (Casco) πληρώνει 6.557 лв. (≈ 3.353 EUR) και τα αναζητεί επιτυχώς από τον Δήμο Σόφιας μαζί με τόκους και έξοδα, περίπου 7.700 лв. (≈ 3.939 EUR) συνολικά. Η απόφαση της 17.04.2025 δεν υπόκειται σε ένδικα μέσα.
- Βουλιαγμένες πλάκες, Δικαστήριο της Πόλης της Σόφιας, 2020. Μια γυναίκα σπάει τον αστράγαλό της σε κατεστραμμένο πεζοδρόμιο στο κέντρο της Σόφιας. Το δικαστήριο ορίζει αποζημίωση 20.000 лв., αλλά τη μειώνει σε 16.000 лв. (≈ 8.181 EUR) λόγω συνυπαιτιότητας. Ο δήμος δεν απέδειξε ότι είχε συντηρήσει το πεζοδρόμιο. Κατά τον χρόνο της δημοσίευσης η απόφαση δεν ήταν τελεσίδικη.
- Μη περιφραγμένο σκάμμα κοντά στο Εθνικό Μέγαρο Πολιτισμού (НДК), τελεσίδικη το 2022. Ένας 17χρονος πέφτει ένα βράδυ σε σκάμμα βάθους τριών μέτρων σε ζώνη οδικών έργων: χωρίς φωτισμό, χωρίς προειδοποιητικές πινακίδες και χωρίς επαρκή περίφραξη. Επιδικάζονται 180.000 лв. (≈ 92.033 EUR) για ηθική βλάβη, η ένσταση συνυπαιτιότητας απορρίπτεται και το Ανώτατο Ακυρωτικό Δικαστήριο δεν επιτρέπει την αναίρεση.
- Δέντρο που έπεσε στο πάρκο Borisova Gradina, Εφετείο Σόφιας, 2023. Το Εφετείο επικυρώνει 100.000 лв. (≈ 51.129 EUR) για τη μητέρα ενός άνδρα που σκοτώθηκε από δέντρο που έπεσε. Το δικαστήριο απορρίπτει το επιχείρημα της ανωτέρας βίας: λαμβάνοντας υπόψη το έδαφος, την αποστράγγιση και το είδος του δέντρου, η πτώση ήταν προβλέψιμη. Σύμφωνα με τις αναφορές, η απόφαση υπόκειται σε αναίρεση.
- Παγωμένος δρόμος, Ανώτατο Ακυρωτικό Δικαστήριο, 2019. Το Ανώτατο Ακυρωτικό Δικαστήριο αναιρεί την απόφαση του Εφετείου Πλόβντιβ και υποχρεώνει τον Δήμο Πλόβντιβ να καταβάλει 20.000 лв. (≈ 10.226 EUR) σε μια γυναίκα που έσπασε το πόδι της στο παγωμένο οδόστρωμα. Περπατούσε στον δρόμο επειδή τα πεζοδρόμια δεν είχαν καθαριστεί από το χιόνι. Ο δήμος ευθύνεται και για την εταιρεία που προσέλαβε για τον καθαρισμό του χιονιού.
- Υπόθεση που χάθηκε λόγω λάθος εναγομένου, Πλόβντιβ, 2025. Ένας άνδρας πέφτει σε ακάλυπτο φρεάτιο και σπάει ένα δάχτυλο του ποδιού, αλλά η αγωγή του κατά του Δήμου Πλόβντιβ απορρίπτεται επειδή η εγκατάσταση ανήκει σε πάροχο κινητής τηλεφωνίας. Το δίδαγμα: διαπιστώστε πρώτα τον κύριο.
Το μέγεθος του προβλήματος φαίνεται και από στοιχεία που έδωσε ο Δήμος Σόφιας στα μέσα ενημέρωσης το 2026: από τις αρχές του 2021 έως τον Αύγουστο του 2026 ο δήμος κατέβαλε περίπου 1,8 εκατομμύρια EUR σε υποθέσεις για ζημιές σε αυτοκίνητα από το δημοτικό οδικό δίκτυο, και 267 υποθέσεις εκκρεμούσαν.
Σύντομη επισκόπηση των συνηθέστερων περιπτώσεων
Λακκούβα και ζημιά στο αυτοκίνητό σας
Αν το αυτοκίνητό σας υπέστη ζημιά από λακκούβα, έχετε δύο επιλογές: να εναγάγετε απευθείας τον δήμο ή την Υπηρεσία Οδικών Υποδομών, ή να λάβετε αποζημίωση από το ασφαλιστήριο ιδίων ζημιών (Casco) και να αφήσετε τον ασφαλιστή να αναζητήσει το ποσό από αυτούς. Εξηγούμε πώς αποδεικνύεται ο μηχανισμός και πότε ο οδηγός φέρει μέρος της ευθύνης στο άρθρο μας για τα ατυχήματα που προκαλούνται από λακκούβα.
Σπασμένη ή βουλιαγμένη πλάκα πεζοδρομίου
Οι πτώσεις σε πεζοδρόμια είναι η συνηθέστερη περίπτωση για τους πεζούς, ιδίως για τους ηλικιωμένους. Θα βρείτε περισσότερα για την απόδειξη και για την ένσταση ότι ο παθών «δεν κοίταζε πού πατούσε» στο άρθρο μας Σκόνταψα σε σπασμένη πλάκα πεζοδρομίου.
Φρεάτιο ή σκάμμα
Εδώ το σημαντικότερο είναι να διαπιστωθεί ο κύριος: ο δήμος, η εταιρεία ύδρευσης, η εταιρεία ενέργειας, ο πάροχος τηλεπικοινωνιών ή ο ανάδοχος. Δείτε ποιος πληρώνει μετά από πτώση σε φρεάτιο ή σκάμμα.
Δέντρο ή κλαδί που έπεσε
Στα δέντρα, το κρίσιμο ερώτημα είναι αν η πτώση ήταν προβλέψιμη (σάπισμα, ξερό δέντρο, προηγούμενες αναφορές) ή οφειλόταν σε μια πραγματικά εξαιρετική καταιγίδα. Διαβάστε περισσότερα στο άρθρο μας για δέντρο ή κλαδί που έπεσε σε αυτοκίνητο ή σε άνθρωπο.
Δάγκωμα από αδέσποτο σκύλο
Η λογική είναι η ίδια: ο δήμος ευθύνεται για τη μη εκπλήρωση των υποχρεώσεών του, αυτή τη φορά βάσει του Νόμου για την Προστασία των Ζώων. Δείτε αποζημίωση από τον δήμο για δάγκωμα σκύλου.
Πάγος και χιόνι που δεν καθαρίστηκε
Ο δήμος οφείλει επίσης να καθαρίζει τους δρόμους και τα πεζοδρόμια τον χειμώνα. Αν πέσετε σε παγωμένο, μη καθαρισμένο πεζοδρόμιο ή αναγκαστείτε να περπατήσετε στον δρόμο επειδή το πεζοδρόμιο είναι αδιάβατο, μπορείτε επίσης να ζητήσετε αποζημίωση. Οι φωτογραφίες της ίδιας ημέρας και οι μάρτυρες είναι ιδιαίτερα σημαντικοί εδώ, επειδή ο πάγος εξαφανίζεται γρήγορα.
Συχνές ερωτήσεις (FAQ)
Μπορεί πράγματι κανείς να εναγάγει τον δήμο για μια λακκούβα ή μια σπασμένη πλάκα πεζοδρομίου;
Ναι. Ο δήμος ευθύνεται ως κύριος για τη συντήρηση των δρόμων και των πεζοδρομίων, και οι αξιώσεις εκδικάζονται από τα πολιτικά δικαστήρια βάσει του Νόμου περί Ενοχών και Συμβάσεων. Πρέπει να αποδείξετε τον τόπο, τον μηχανισμό του περιστατικού και τη ζημιά. Για περισσότερα σχετικά με τα πεζοδρόμια, δείτε το άρθρο μας Σκόνταψα σε σπασμένη πλάκα πεζοδρομίου.
Πώς μαθαίνω αν ο δρόμος ανήκει στον δήμο ή στην Υπηρεσία Οδικών Υποδομών;
Οι δρόμοι στις πόλεις και στα χωριά και οι δημοτικές οδοί ανήκουν στον δήμο, ενώ οι αυτοκινητόδρομοι και οι οδοί πρώτης έως τρίτης κατηγορίας ανήκουν στην Υπηρεσία Οδικών Υποδομών. Όταν μια εθνική οδός διέρχεται από πόλη, τα πεζοδρόμια, ο φωτισμός και οι υπόγειες εγκαταστάσεις κατά μήκος της οργανώνονται από τον δήμο. Σε περίπτωση αμφιβολίας, στείλτε γραπτό ερώτημα ή ασκήστε την αγωγή και κατά των δύο.
Ποιος πληρώνει αν το φρεάτιο δεν ανήκει στον δήμο;
Ο κύριος της εγκατάστασης: η εταιρεία ύδρευσης, η εταιρεία ενέργειας ή η εταιρεία τηλεπικοινωνιών. Αν εναγάγετε τον δήμο και αποδειχθεί ότι το φρεάτιο ανήκει σε άλλον κύριο, η αγωγή θα απορριφθεί. Εξηγούμε πώς να διαπιστώσετε τον κύριο στο άρθρο μας Έπεσα σε φρεάτιο ή σκάμμα.
Πόσο χρόνο έχω για να εναγάγω τον δήμο;
Η προθεσμία παραγραφής είναι 5 έτη (άρθρο 110 του Νόμου περί Ενοχών και Συμβάσεων) και αρχίζει από τη διαπίστωση του υπευθύνου (άρθρο 114, παράγραφος 3), που συνήθως συμπίπτει με την ημέρα του περιστατικού. Μην περιμένετε: τα αποδεικτικά στοιχεία επί τόπου χάνονται μέσα σε ημέρες ή εβδομάδες.
Πόσο κοστίζει η δίκη;
Το δικαστικό τέλος είναι 4% του αιτούμενου ποσού, αλλά όχι λιγότερο από 25,56 EUR. Σε αυτό προστίθενται οι προκαταβολές για πραγματογνωμοσύνες και η αμοιβή του δικηγόρου. Αν κερδίσετε, ο εναγόμενος σας επιστρέφει τα έξοδα ανάλογα με το μέρος της αξίωσης που έγινε δεκτό.
Πρέπει πρώτα να υποβάλω καταγγελία στον δήμο;
Δεν αποτελεί προϋπόθεση για την αγωγή. Μια γραπτή αναφορά είναι όμως χρήσιμη απόδειξη για τον τόπο και για το ότι ο δήμος γνώριζε τον κίνδυνο. Οι δήμοι σπάνια πληρώνουν οικειοθελώς, οπότε οι περισσότερες υποθέσεις καταλήγουν στο δικαστήριο.
Το αυτοκίνητό μου έπεσε σε λακκούβα. Να ζητήσω αποζημίωση από το Casco ή από τον δήμο;
Και οι δύο οδοί είναι δυνατές. Με το Casco παίρνετε τα χρήματα γρηγορότερα, και ο ασφαλιστής υποκαθίσταται στα δικαιώματά σας και αναζητεί ο ίδιος το ποσό από τον δήμο ή την Υπηρεσία Οδικών Υποδομών. Χωρίς Casco, ενάγετε απευθείας. Διαβάστε περισσότερα στο άρθρο μας για τα ατυχήματα που προκαλούνται από λακκούβα.
Θα μειωθεί η αποζημίωση αν δεν κοίταζα πού πατούσα;
Μπορεί. Αν το δικαστήριο διαπιστώσει συνυπαιτιότητα, η αποζημίωση μειώνεται (άρθρο 51, παράγραφος 2 του Νόμου περί Ενοχών και Συμβάσεων), αλλά ο δήμος πρέπει να την αποδείξει. Το αν η ένσταση θα γίνει δεκτή εξαρτάται από την ορατότητα, τον φωτισμό και το συγκεκριμένο δικαστήριο.
Ευθύνεται ο δήμος για δέντρο που πέφτει κατά τη διάρκεια καταιγίδας;
Εξαρτάται από το αν η πτώση ήταν προβλέψιμη. Αν το δέντρο ήταν ξερό, σάπιο ή είχε αναφερθεί στο παρελθόν, τα δικαστήρια συνήθως δεν δέχονται την καταιγίδα ως ανωτέρα βία. Δείτε την ανάλυση στο άρθρο μας για δέντρο ή κλαδί που έπεσε.
Μπορώ να λάβω αποζημίωση για δάγκωμα από αδέσποτο σκύλο;
Ναι. Ο δήμος είναι υπεύθυνος για την εποπτεία των αδέσποτων σκύλων, και τα δικαστήρια επιδικάζουν αποζημίωση για δαγκώματα. Οι λεπτομέρειες βρίσκονται στο άρθρο μας για τα δαγκώματα αδέσποτων σκύλων.
Διαφέρει αυτό από την προσφυγή κατά προστίμου του δήμου;
Ναι. Μια αγωγή αποζημίωσης είναι αστική υπόθεση βάσει του Νόμου περί Ενοχών και Συμβάσεων, ενώ μια προσφυγή κατά προστίμου, ρυμούλκησης ή ακινητοποίησης τροχού είναι διοικητική διαφορά βάσει του Νόμου περί Διοικητικών Παραβάσεων και Κυρώσεων ή του Κώδικα Διοικητικής Δικονομίας. Δείτε πώς προσβάλλονται τα δημοτικά πρόστιμα.
Πόσα μπορώ να πάρω για σπασμένο πόδι;
Δεν υπάρχει σταθερό ποσό. Για απλό κάταγμα τα δικαστήρια επιδικάζουν περίπου 5.000 έως 20.000 лв. (≈ 2.556 – 10.226 EUR), και περισσότερα όταν απαιτούνται χειρουργική επέμβαση και μακρά ανάρρωση. Το ποσό καθορίζεται κατά δικαιοσύνη ανάλογα με τις συγκεκριμένες συνέπειες.
Πώς μπορούμε να σας βοηθήσουμε;
Οι υποθέσεις κατά δήμων και εταιρειών φαίνονται απλές, αλλά κερδίζονται ή χάνονται στις λεπτομέρειες: ο σωστός εναγόμενος, οι φωτογραφίες της πρώτης ημέρας, οι μάρτυρες και η πραγματογνωμοσύνη. Ο δήμος σχεδόν πάντα αμφισβητεί τον μηχανισμό του περιστατικού και προβάλλει ένσταση συνυπαιτιότητας, οπότε η προετοιμασία είναι καθοριστική. Θα βρείτε περισσότερα για τις αξιώσεις από αδικοπραξία στη σελίδα των δικηγόρων μας για αγωγές αποζημίωσης στη Σόφια.
Το Δικηγορικό Γραφείο Mechkova & Dimitrova θα εκτιμήσει κατά ποιου πρέπει να ασκηθεί η αγωγή, θα σας βοηθήσει να συγκεντρώσετε τα αποδεικτικά στοιχεία, θα συντάξει την αγωγή και θα σας εκπροσωπήσει στο δικαστήριο. Οι πληροφορίες σε αυτό το άρθρο είναι γενικές και δεν εγγυώνται συγκεκριμένο αποτέλεσμα. Επικοινωνήστε μαζί μας για να εξετάσουμε την υπόθεσή σας όσο τα ίχνη του περιστατικού είναι ακόμη εκεί.
