Erfgenaam in het buitenland: erfenis in Bulgarije zonder te reizen

Bent u een erfgenaam die in het buitenland woont, dan kan het regelen van een erfenis in Bulgarije lijken op een klus die weken verlof, rijen bij de gemeente en meerdere vluchten heen en terug vergt. In de meeste gevallen is dat niet zo. Met één goed opgestelde volmacht kan een advocaat in Bulgarije de documenten opvragen, de aangiften doen, de zaken met de banken en de nutsbedrijven regelen, een verwerping van de nalatenschap indienen en zelfs de geërfde woning verkopen – terwijl u slechts één keer tekent, in de stad waar u woont.

Dit artikel is bedoeld voor Bulgaren in het buitenland die erven van een ouder of een ander familielid in Bulgarije. We bekijken hoe u de volmacht voorbereidt, wat de gevolmachtigde namens u kan doen, welke termijnen lopen en hoe een realistische planning eruitziet. Maakt u net kennis met de procedure, begin dan met onze algemene gids over de eerste stappen bij een erfenis in Bulgarije.

Moet u naar Bulgarije reizen om de erfenis te regelen?

Bijna nooit. Het Bulgaarse recht verlangt niet dat de erfgenaam persoonlijk bij de gemeente, de bank of de rechtbank verschijnt – in de regel kunnen de stappen van een erfenis door een gevolmachtigde worden gezet, mits de volmacht de juiste vorm heeft. Sommige cliënten ondertekenen bij de verkoop van een waardevolle woning de definitieve notariële akte toch liever zelf.

De volmacht wordt één keer opgesteld, maar moet voldoende gedetailleerd zijn. Ontbreekt een uitdrukkelijke bevoegdheid – bijvoorbeeld om de nalatenschap te verwerpen of om geld van een bank in ontvangst te nemen – dan zal de instantie weigeren, en zijn een nieuwe volmacht, een nieuwe legalisatie en een nieuwe apostille nodig.

Volmacht vanuit het buitenland: bij een Bulgaarse consul of een buitenlandse notaris

Optie 1: bij een Bulgaarse consulaire vertegenwoordiging

Bulgaarse consulaire ambtenaren in het buitenland verrichten notariële legalisaties van handtekeningen en van de inhoud van documenten die bestemd zijn voor gebruik in Bulgarije. Het voordeel is dat het document in het Bulgaars is en geen apostille of vertaling nodig heeft – het kan direct in Bulgarije worden gebruikt. Het nadeel is dat er weinig consulaten zijn, dat ze vaak alleen op afspraak werken en dat er soms een wachttijd van enkele weken is.

Optie 2: bij een notaris ter plaatse + apostille + beëdigde vertaling

De tweede optie is de volmacht te ondertekenen bij een notaris in het land waar u woont. Daarna:

1. Apostille. De handtekening en het zegel van de buitenlandse notaris moeten worden gewaarmerkt met een apostille op grond van het Haags Apostilleverdrag van 1961. De apostille wordt aangebracht door de bevoegde instantie in het betreffende land (meestal een rechtbank of een ministerie), niet door de notaris. Is het land geen partij bij het verdrag, dan is legalisatie vereist. Er geldt een uitzondering wanneer een rechtshulpverdrag tussen Bulgarije en dat land documenten vrijstelt van waarmerking.
2. Vertaling in het Bulgaars. Is de volmacht niet tweetalig opgesteld, dan moet in Bulgarije een beëdigde ("gelegaliseerde") vertaling worden gemaakt – door een vertaler of bureau met een contract met het Bulgaarse ministerie van Buitenlandse Zaken.

Een handige praktijk is de volmacht tweetalig op te stellen (in het Bulgaars en de lokale taal, in twee kolommen), waarbij de Bulgaarse tekst door uw advocaat wordt voorbereid.

Welke vorm moet de volmacht hebben?

De vorm hangt af van de handeling die de gevolmachtigde zal verrichten. Volgens art. 37 van de Bulgaarse Wet op de verbintenissen en overeenkomsten (ЗЗД) moet een volmacht om een contract te sluiten waarvoor de wet een bijzondere vorm voorschrijft, in diezelfde vorm worden verleend. Voor vastgoedtransacties, die bij notariële akte worden gesloten, moet de volmacht een notariële legalisatie van zowel de handtekening als de inhoud dragen. Laat u alleen de handtekening legaliseren, dan wordt de volmacht voor de verkoop van een woning niet aanvaard.

Het veiligst is het als de volmacht uitdrukkelijk vermeldt:

• het opvragen van de verklaring van erfgenamen, de overlijdensakte en alle opzoekingen bij staats- en gemeentelijke instanties;
• het doen van de erfbelastingaangifte en het betalen van belastingen en heffingen;
• vertegenwoordiging bij banken, inclusief het in ontvangst nemen van geld en het opheffen van rekeningen;
• het overzetten van de contracten voor elektriciteit, water, stadsverwarming, gas en telefoon;
• het aanvaarden, het aanvaarden onder voorrecht van boedelbeschrijving of het verwerpen van de nalatenschap bij de arrondissementsrechtbank;
• het verkopen van een concreet omschreven woning (met adres en kadastrale identificatie), met de bevoegdheid over de prijs te onderhandelen en de betaling op een bankrekening te ontvangen;
• zo nodig een bevoegdheid tot substitutie.

Uit onze praktijk: De duurste fout is een volmacht "voor alles" die niets concreet omschrijft. Banken, notarissen en rechtbanken leggen bevoegdheden strikt uit. We hebben gevallen gezien waarin de notaris een transactie weigerde omdat de volmacht de woning niet identificeerde. De procedure bij het consulaat of met de apostille begint dan helemaal opnieuw. Stuur het concept naar uw advocaat voordat u naar de notaris gaat.

Wat de advocaat namens u kan doen

Met een volmacht in de juiste vorm kan een advocaat in Bulgarije vrijwel de hele erfrechtelijke procedure op zich nemen:

1. Documenten. Het uittreksel uit de overlijdensakte en de verklaring van erfgenamen (удостоверение за наследници) van de gemeente van het laatste vaste adres van de overledene.
2. Opsporen van het vermogen. Opzoekingen in het Bulgaarse kadaster (Имотен регистър) (een zoekopdracht op naam van de overledene kan tegenwoordig alleen via een advocaat), bij de banken, bij het ministerie van Binnenlandse Zaken (МВР) voor auto's, in het Handelsregister voor bedrijfsaandelen en in het Centraal kredietregister voor leningen. Over deze opzoekingen hebben we uitgebreid geschreven in ons artikel over hoe u rekeningen, woningen, auto's en bedrijfsaandelen van een overledene vindt.
3. Controle op schulden. Opzoekingen naar executiezaken, publiekrechtelijke schulden en leningen, voordat u beslist of u de nalatenschap aanvaardt.
4. Verwerping of aanvaarding onder voorrecht van boedelbeschrijving. Het indienen van het verzoek bij de arrondissementsrechtbank en het verkrijgen van het bewijs van inschrijving.
5. Belastingaangifte. Het indienen van de aangifte op grond van art. 32 van de Bulgaarse Wet op lokale belastingen en heffingen (ЗМДТ) bij de gemeente en het verkrijgen van een verklaring dat het vermogen is aangegeven.
6. Banken. Het overleggen van de documenten en het in ontvangst nemen van uw deel van het geld op de rekeningen van de overledene, met overmaking naar uw rekening in het buitenland.
7. Nutscontracten. Het overzetten of beëindigen van de contracten voor elektriciteit, water, stadsverwarming en gas. De stappen worden beschreven in ons artikel over de energie- en watercontracten van een overledene.
8. Verdeling of verkoop. Een minnelijke verdeling met de andere erfgenamen, de verkoop van een woning, of vertegenwoordiging in een gerechtelijke verdelingsprocedure.

Het hele proces kan via e-mail en videogesprekken verlopen, waarbij u van elk document een scan ontvangt.

De nalatenschap verwerpen of onder voorrecht van boedelbeschrijving aanvaarden vanuit het buitenland

Had de overledene schulden, dan is de beslissing of u de nalatenschap aanvaardt belangrijker dan wat ook. Eén verkeerde stap – bijvoorbeeld op afstand geld van de rekening opnemen – betekent dat de nalatenschap al stilzwijgend is aanvaard (art. 49 lid 2 Bulgaarse Erfwet).

Verwerping van de nalatenschap gebeurt schriftelijk bij de rechter van de arrondissementsrechtbank van het laatste vaste adres van de overledene en wordt in een bijzonder register ingeschreven (art. 52 Erfwet, ЗН). Vanuit het buitenland kan dat op twee manieren:

• Via een gevolmachtigde. Het verzoek wordt ondertekend door de advocaat, die uitdrukkelijk gemachtigd is om namens u de nalatenschap van de concrete persoon te verwerpen. Een algemene volmacht is niet voldoende.
• Met uw eigen handtekening. U ondertekent het verzoek in het buitenland en stuurt het naar Bulgarije – per post, per koerier of via een advocaat die het indient.

De wet vereist alleen de schriftelijke vorm. Het Bulgaarse Hooggerechtshof van Cassatie (Beschikking nr. 85 van 20.04.2022 in burgerlijke zaak nr. 779/2022) oordeelde dat de rechtbank geen notariële legalisatie van de handtekening mag verlangen. In de praktijk eisen de meeste arrondissementsrechtbanken, waaronder de Arrondissementsrechtbank Sofia, dat echter nog steeds wanneer het verzoek niet persoonlijk wordt ingediend. Om vertraging te voorkomen is het dus het veiligst de handtekening te laten legaliseren – bij een consul of bij een notaris ter plaatse met apostille. Dient u in via een gevolmachtigde, dan moet de volmacht hem uitdrukkelijk machtigen de nalatenschap te verwerpen.

Aanvaarding onder voorrecht van boedelbeschrijving moet worden verklaard binnen drie maanden nadat u hebt vernomen dat de nalatenschap is opengevallen, en de rechtbank kan die termijn met ten hoogste drie maanden verlengen (art. 61 lid 1 Erfwet). Die drie maanden gaan snel voorbij als u op een afspraak bij het consulaat wacht; vermoedt u schulden, begin dan meteen met de volmacht.

Woont u in een ander EU-land, dan biedt Verordening (EU) nr. 650/2012 (art. 13) u nog een mogelijkheid. De verklaring van aanvaarding of verwerping van de nalatenschap kan worden afgelegd bij de gerechten van het land van uw gewone verblijfplaats, als het lokale recht zo'n verklaring bij een gerecht toestaat. In de praktijk moet de Bulgaarse rechtbank er echter van op de hoogte worden gebracht, wil zij in Bulgarije doorwerken. Bespreek met uw advocaat welke weg in uw land sneller is.

Als de overledene in het buitenland woonde of overleed

Overlijdensakte opgemaakt in het buitenland

Is het overlijden door een buitenlandse instantie geregistreerd, dan moet de akte met een beëdigde vertaling worden overgedragen aan het Bulgaarse consulaat of rechtstreeks aan de gemeente van het vaste adres in Bulgarije. De wet bepaalt dat dit binnen zes maanden na het opmaken van de akte gebeurt (art. 70 Bulgaarse Wet op de burgerlijke registratie). Zolang het overlijden niet in het Bulgaarse bevolkingsregister is opgenomen, geeft de gemeente geen verklaring van erfgenamen af – dit is dus de eerste taak. Voor documenten uit EU-landen kunnen de meertalige modelformulieren op grond van Verordening (EU) 2016/1191 u de apostille en de vertaling besparen.

Welk recht is van toepassing en welke rechter is bevoegd?

Voor overlijdens op of na 17 augustus 2015 geldt in de EU-landen Verordening (EU) nr. 650/2012. De algemene regel is dat de erfopvolging wordt beheerst door het recht van het land waar de overledene op het moment van overlijden zijn gewone verblijfplaats had (art. 21). De gerechten van datzelfde land zijn bevoegd (art. 4). De overledene kan bij testament het recht hebben gekozen van het land waarvan hij onderdaan was (art. 22). Daarom kan de nalatenschap van een Bulgaar die jarenlang in Duitsland of Spanje woonde, worden beheerst door Duits of Spaans recht – zelfs voor het appartement in Sofia.

Europese erfrechtverklaring

De Europese erfrechtverklaring (EEV, in het Bulgaars ЕУН) is een document dat bewijst wie de erfgenamen zijn en welke rechten zij hebben in alle EU-landen die door de Verordening zijn gebonden (alle behalve Denemarken en Ierland). Zij vervangt de Bulgaarse verklaring van erfgenamen niet, maar is bijzonder nuttig wanneer de nalatenschap over meerdere landen is verspreid.

• In Bulgarije wordt het verzoek ingediend bij de arrondissementsrechtbank van het laatste vaste adres van de overledene. Is er geen, dan bij zijn laatste adres in het land, en is er geen adres in het land, bij de Arrondissementsrechtbank Sofia (art. 627e Bulgaars Wetboek van burgerlijke rechtsvordering). Dit geldt wanneer de Bulgaarse rechter op grond van de Verordening bevoegd is.
• Een in het buitenland afgegeven EEV wordt in Bulgarije zonder bijzondere procedure erkend. Banken en het Bulgaarse Registratieagentschap (Агенция по вписванията) werken echter met een gewaarmerkt afschrift, dat in de regel 6 maanden geldig is. Houd die termijn in de gaten.

Erfbelastingaangifte en belastingen als u in het buitenland woont

De termijn voor de aangifte op grond van de Wet op lokale belastingen en heffingen wordt niet verlengd omdat de erfgenaam in het buitenland woont. De aangifte wordt gedaan binnen 6 maanden na het openvallen van de nalatenschap – vanaf de datum van overlijden (art. 32 lid 1 Wet op lokale belastingen en heffingen).

• Waar u aangifte doet. Bij de gemeente van de laatste woonplaats van de overledene. Woonde hij in het buitenland, dan bij de gemeente waar het grootste deel van zijn vermogen in Bulgarije zich bevindt.
• Wie aangifte doet. Het is voldoende dat één erfgenaam tijdig aangifte doet. Dat komt ook de anderen ten goede (art. 32 lid 5 Wet op lokale belastingen en heffingen). In de praktijk is dat vaak de erfgenaam die in Bulgarije woont, of de advocaat.
• Verdere erfgenamen. Voor erfgenamen die geen echtgenoot, afstammeling, ouder, broer of zus zijn, loopt de termijn van 6 maanden vanaf het moment dat zij vernemen dat de nalatenschap is opengevallen (art. 32 lid 2 Wet op lokale belastingen en heffingen).
• Belasting. De echtgenoot, kinderen, kleinkinderen en ouders betalen geen erfbelasting (art. 31 lid 2 Wet op lokale belastingen en heffingen). De belasting treft broers en zussen en verdere erfgenamen, en alleen over een aandeel boven BGN 250.000 (ongeveer EUR 127.823).
• Vermogen in het buitenland. Volgens de wet is ook vermogen dat Bulgaarse staatsburgers in het buitenland erven belastbaar (art. 29 Wet op lokale belastingen en heffingen). Het is vrijgesteld als er in het betreffende land erfbelasting over is betaald (art. 38 lid 1 punt 8 Wet op lokale belastingen en heffingen).

Controleer ook de regels in het land waar u woont – sommige landen belasten erfenissen die uit het buitenland worden ontvangen.

Zo verkoopt u een geërfde woning zonder naar Bulgarije te komen

Een geërfde woning op afstand verkopen is heel goed mogelijk. Het vergt wel iets meer voorbereiding dan een gewone transactie.

1. Breng de eigendom op orde. De koper zal vragen om de verklaring van erfgenamen, het eigendomsbewijs van de overledene, een fiscale waardeverklaring en het bewijs dat de nalatenschap is aangegeven.
2. Maak afspraken met uw mede-erfgenamen. De hele woning kan alleen worden verkocht als alle erfgenamen meewerken – persoonlijk of via gevolmachtigden. Verkoopt u alleen uw onverdeelde aandeel aan een derde, dan moet u het eerst aan de andere mede-eigenaren aanbieden (art. 33 Bulgaarse Wet op de eigendom).
3. Volmacht voor de verkoop. Met notariële legalisatie van zowel de handtekening als de inhoud (art. 37 Wet op de verbintenissen en overeenkomsten), met een nauwkeurige omschrijving van de woning, een minimumprijs en een bankrekening voor de betaling.
4. Voorlopig contract en notaris. De gevolmachtigde ondertekent het voorlopige contract en de definitieve notariële akte. De koopprijs wordt overgemaakt naar uw rekening, ook naar een rekening in het buitenland.

Een goede koper zal een volledig juridisch onderzoek vragen, dus bereid de documenten voor zoals zijn advocaat ze zal controleren – lees wat juridisch onderzoek vóór de aankoop van een woning inhoudt. Hoe schoner de papieren, hoe sneller de transactie rond is.

Voorbeeldplanning en checklist voor een erfgenaam in het buitenland

De onderstaande indicatieve planning geldt voor een typisch geval: een overleden ouder in Bulgarije, twee erfgenamen, van wie er één in het buitenland woont, één appartement en bankrekeningen.

Fase	Wat er gebeurt	Wie handelt	Indicatieve duur
1	Consult, concept van de volmacht	Advocaat	1–3 dagen
2	Ondertekening bij een consul of notaris, apostille	U	1–4 weken (afhankelijk van het land)
3	Verzending van het origineel per koerier, vertaling	U / advocaat	3–10 dagen
4	Verklaring van erfgenamen, opzoekingen naar vermogen en schulden	Advocaat	1–3 weken
5	Beslissing: aanvaarden, onder voorrecht van boedelbeschrijving aanvaarden of verwerpen	U, op advies van de advocaat	binnen 3 maanden nadat u van de nalatenschap hebt vernomen
6	Erfbelastingaangifte bij de gemeente	Advocaat of mede-erfgenaam	binnen 6 maanden na het overlijden
7	Banken en nutscontracten	Advocaat	2–6 weken
8	Verdeling of verkoop van de woning	Advocaat + mede-erfgenamen	1–3 maanden

Een korte checklist voordat u naar de notaris gaat:

• een geldig Bulgaars of buitenlands identiteitsbewijs (zoals het in de volmacht zal worden vermeld);
• uw Bulgaarse persoonsnummer (ЕГН) en de exacte gegevens van de overledene;
• een exacte omschrijving van de woning, als u gaat verkopen (adres, kadastrale identificatie);
• een door uw advocaat goedgekeurd concept van de volmacht;
• informatie over waar in uw land de apostille wordt afgegeven.

Erfdelen Wie hoeveel erft volgens de wet, en hoe groot het wettelijk erfdeel is.

Veelgestelde vragen (FAQ)

Kan ik een erfenis in Bulgarije regelen zonder te reizen?

Ja. Bijna alle stappen van een erfenis – documenten, opzoekingen, de belastingaangifte, banken, nutscontracten, verwerping en de verkoop van een woning – kunnen door een gevolmachtigde in Bulgarije worden uitgevoerd. U hebt een volmacht in de juiste vorm nodig, gelegaliseerd bij een Bulgaarse consul of bij een notaris ter plaatse met apostille. Voor de algemene volgorde van de stappen leest u ons artikel over de eerste stappen bij een erfenis.

Welke volmacht is nodig om een geërfde woning te verkopen?

Voor de verkoop van een woning moet de volmacht een notariële legalisatie van zowel de handtekening als de inhoud dragen (art. 37 Wet op de verbintenissen en overeenkomsten). Legalisatie van alleen de handtekening is niet voldoende. De volmacht moet de woning en de bevoegdheden van de gevolmachtigde nauwkeurig omschrijven. Wordt zij in het buitenland gelegaliseerd, dan zijn ook een apostille en een vertaling in het Bulgaars nodig.

Heeft een volmacht van het consulaat een apostille nodig?

Nee. Een volmacht die door een Bulgaarse consulaire ambtenaar is gelegaliseerd, is een Bulgaars document en wordt in Bulgarije direct gebruikt, zonder apostille of vertaling. Een apostille is nodig wanneer de volmacht door een buitenlandse notaris is gelegaliseerd. Er geldt een uitzondering voor landen met een rechtshulpverdrag dat documenten van waarmerking vrijstelt.

Kan ik een nalatenschap vanuit het buitenland verwerpen?

Ja. De verwerping kan worden ingediend door een gevolmachtigde met een uitdrukkelijke bevoegdheid om de nalatenschap van de concrete persoon te verwerpen, of met uw eigen verzoek dat naar de arrondissementsrechtbank van het laatste adres van de overledene wordt gestuurd. De wet vereist de schriftelijke vorm. Veel rechtbanken vragen echter om een notarieel gelegaliseerde handtekening, dus het is veiliger die te laten legaliseren. Verwerping is alleen mogelijk als u de nalatenschap niet stilzwijgend hebt aanvaard.

Wordt de termijn voor de aangifte verlengd als ik in het buitenland woon?

Nee. De aangifte op grond van art. 32 Wet op lokale belastingen en heffingen wordt binnen 6 maanden na het overlijden gedaan, waar de erfgenaam ook woont. Het is voldoende dat één erfgenaam tijdig aangifte doet; dat komt ook de anderen ten goede. Woonde de overledene in het buitenland, dan wordt de aangifte gedaan bij de gemeente waar het grootste deel van zijn vermogen in Bulgarije zich bevindt.

Wat is een Europese erfrechtverklaring, en heb ik er een nodig?

Het is een document op grond van Verordening (EU) nr. 650/2012 dat bewijst wie de erfgenamen zijn en wat hun rechten zijn in alle EU-landen die door de Verordening zijn gebonden. Zij is nuttig wanneer het vermogen zich in meerdere landen bevindt – bijvoorbeeld een rekening in Duitsland en een appartement in Bulgarije. In Bulgarije wordt zij afgegeven door de arrondissementsrechtbank van het laatste vaste adres van de overledene. Gewaarmerkte afschriften zijn meestal 6 maanden geldig.

Hoe kom ik te weten welk vermogen de overledene heeft nagelaten als ik in het buitenland woon?

Een advocaat met een volmacht kan navraag doen bij de banken, het kadaster, het ministerie van Binnenlandse Zaken, het Handelsregister en het Centraal kredietregister. De opzoekingen gebeuren met de verklaring van erfgenamen. Wat er precies wordt gecontroleerd, en waar, beschrijven we in ons artikel over het opsporen van bankrekeningen, woningen en bedrijfsaandelen van een overledene.

Wie zorgt voor de elektriciteits- en waterrekeningen van de woning?

Woont er niemand in de geërfde woning, dan kan de gevolmachtigde de contracten op naam van een erfgenaam laten zetten of om tijdelijke opschorting verzoeken, als het bedrijf dat toestaat. Zo voorkomt u opgelopen schulden en kosten. Meer details vindt u in ons artikel over het overzetten van contracten voor elektriciteit, water, stadsverwarming en gas na een overlijden.

Kan ik alleen mijn aandeel in de geërfde woning verkopen?

Ja, u kunt uw onverdeelde aandeel verkopen. Verkoopt u het aan iemand buiten de kring van mede-eigenaren, dan moet u het eerst aan de andere mede-eigenaren aanbieden (art. 33 Wet op de eigendom). In de praktijk zijn kopers zelden geïnteresseerd in een onverdeeld aandeel, dus wordt vaker een verkoop van de hele woning of een minnelijke verdeling afgesproken. Hoe de koper de documenten zal controleren, leest u in ons artikel over juridisch onderzoek vóór de aankoop van een woning.

Hoe lang duurt het om een erfenis vanuit het buitenland te regelen?

Als de erfgenamen het eens zijn, nemen de belangrijkste stappen – volmacht, documenten, aangifte, banken – meestal twee tot vier maanden in beslag. Een verkoop of verdeling kost extra tijd. Het traagste onderdeel is het voorbereiden van de volmacht, dus begin daarmee.

Hoe kunnen wij u helpen?

Wij werken met cliënten uit veel landen die in Bulgarije woningen en rekeningen erven. Wij stellen de volmacht samen met u op – zo nodig tweetalig – en regelen alles in Bulgarije, terwijl wij u bij elke stap op de hoogte houden. De informatie in dit artikel is algemeen en vervangt geen advies over uw specifieke geval, vooral niet wanneer de nalatenschap over meerdere landen is verspreid.

Moet u nog beslissen of u de nalatenschap aanvaardt, of wilt u een geërfde woning verkopen zonder te reizen, dan begeleiden onze advocaten erfrecht in Bulgarije u. Neem contact met ons op om uw erfenis in Bulgarije op afstand te regelen.