Wywłaszczenie w Bułgarii: odszkodowanie i odwołanie (2026)

Krótka odpowiedź

Jak odwołać się od zarządzenia o wywłaszczeniu w Bułgarii?

Zarządzenie burmistrza lub zarządcy obwodu zaskarża się do sądu administracyjnego właściwego dla położenia nieruchomości w ciągu 14 dni od zawiadomienia. Decyzję Rady Ministrów dotyczącą obiektu o znaczeniu krajowym zaskarża się w tym samym terminie do Najwyższego Sądu Administracyjnego. Najczęściej kwestionuje się wysokość odszkodowania: sąd powołuje niezależnego rzeczoznawcę, a jego wyrok jest ostateczny. Przekroczenie terminu zwykle oznacza, że odszkodowanie pozostaje takie, jak ustalono w akcie.

Widok z lotu ptaka na budowaną drogę przecinającą pola uprawne.

Wywłaszczenie nieruchomości na potrzeby państwa lub gminy to jedna z nielicznych sytuacji, w których państwo może odebrać Państwu nieruchomość wbrew Państwa woli. Konstytucja dopuszcza to tylko na podstawie ustawy, gdy potrzeby nie można zaspokoić w inny sposób, i po uprzednim i ekwiwalentnym odszkodowaniu (art. 17 ust. 5 bułgarskiej Konstytucji). W praktyce jednak większość właścicieli dowiaduje się o wywłaszczeniu, gdy zarządzenie zostało już wydane, a odszkodowanie jest często znacznie niższe od ceny, za którą sprzedaliby swoją nieruchomość.

W tym poradniku dowiedzą się Państwo, jak przebiega przymusowe wywłaszczenie na podstawie bułgarskiej ustawy o mieniu gminnym (ЗОС) i ustawy o mieniu państwowym (ЗДС), jak oblicza się odszkodowanie, co zrobić w ciągu pierwszych 14 dni od zawiadomienia o akcie, kiedy nieruchomość uważa się za wywłaszczoną i co mogą Państwo zrobić, jeśli odszkodowanie nie zostanie wypłacone lub inwestycja nie zostanie zrealizowana. Znajdą tu Państwo także zmiany ustawy o mieniu państwowym z 2025 roku oraz najnowszy wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka przeciwko Bułgarii w tej kwestii.

Kiedy można wywłaszczyć nieruchomość?

Wywłaszczenie nie jest dowolną decyzją burmistrza ani ministra. Musi być spełnionych kilka warunków:

  • Obowiązujący szczegółowy plan zagospodarowania (ПУП), który przewiduje na nieruchomości obiekt stanowiący publiczną własność państwową lub publiczną własność gminną: ulicę, drogę, szkołę, park, oczyszczalnię ścieków. W przypadku obiektów o znaczeniu krajowym i obiektów o pierwszorzędnym znaczeniu wystarczający może być także zatwierdzony plan z dopuszczonym natychmiastowym wykonaniem (art. 33 ust. 2 ustawy o mieniu państwowym, art. 21 ust. 1 ustawy o mieniu gminnym).
  • Potrzeby nie można zaspokoić w inny sposób.
  • Uprzednie i ekwiwalentne odszkodowanie: nieruchomość staje się państwowa lub gminna dopiero po zapłacie.

Wywłaszcza się tylko te nieruchomości lub ich części, które są bezpośrednio objęte budową lub stają się nieprzydatne do użytku. Część nieruchomości można wywłaszczyć tylko wtedy, gdy pozostała część spełnia wymogi prawne dla danego rodzaju nieruchomości (art. 21 ust. 2 i 3 ustawy o mieniu gminnym).

Wywłaszczenie gminne czy państwowe?

Na potrzeby gminy Na potrzeby państwa Na potrzeby obiektu o znaczeniu krajowym
Ustawa Ustawa o mieniu gminnym, art. 21–33 Ustawa o mieniu państwowym, art. 32 i nast. Ustawa o mieniu państwowym, art. 34a ust. 1
Kto wydaje akt Burmistrz gminy Zarządca obwodu Rada Ministrów
Termin na odwołanie 14 dni od zawiadomienia 14 dni od zawiadomienia 14 dni od zawiadomienia
Przed którym sądem Sąd administracyjny właściwy dla położenia nieruchomości Sąd administracyjny właściwy dla położenia nieruchomości Najwyższy Sąd Administracyjny
Podstawa prawna Art. 27 ust. 1 ustawy o mieniu gminnym Art. 38 ust. 2 ustawy o mieniu państwowym Art. 38 ust. 1 ustawy o mieniu państwowym

Obiekty o znaczeniu krajowym to przede wszystkim drogi krajowe, linie kolejowe, porty, lotniska i inne obiekty wskazane w ustawie. Zasady ustawy o mieniu gminnym i ustawy o mieniu państwowym są podobne, dlatego poniżej omawiamy je łącznie i wskazujemy różnice.

Nieruchomość przeznaczona do wywłaszczenia, ale bez postępowania

Plan często przewiduje na Państwa nieruchomości ulicę lub park, ale przez lata nikt nie wszczyna wywłaszczenia. W tym czasie zabudowa nieruchomości jest poważnie ograniczona, a jej sprzedaż – utrudniona. Prawo wyznacza termin: 5 lat od wejścia planu w życie w przypadku obiektów stanowiących własność publiczną i 10 lat w przypadku elementów infrastruktury technicznej (art. 208 ust. 1 bułgarskiej ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym, ЗУТ). Po jego upływie mogą Państwo wnioskować o zmianę planu (art. 134 ust. 2 pkt 1 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym).

Dlatego kupując nieruchomość, proszę sprawdzić nie tylko własność, ale także to, co przewiduje dla niej plan. Jak przeprowadza się taką weryfikację, wyjaśniamy w artykule weryfikacja prawna przed zakupem nieruchomości.

Jak krok po kroku przebiega wywłaszczenie

  1. Dobrowolna transakcja (gdy jest możliwa). Zgodnie z ustawą o mieniu gminnym nieruchomości nie wywłaszcza się, jeśli przed wydaniem zarządzenia gmina ją kupi, zamieni na równoważną nieruchomość gminną albo właściciel ustanowi na rzecz gminy ograniczone prawo rzeczowe (art. 21 ust. 4 ustawy o mieniu gminnym). To moment na negocjacje.
  2. Wycena nieruchomości. Zleca się ją niezależnemu rzeczoznawcy. Zgodnie z ustawą o mieniu gminnym wycena nie może być sporządzona wcześniej niż trzy miesiące przed zarządzeniem (art. 22 ust. 10 ustawy o mieniu gminnym), a zgodnie z ustawą o mieniu państwowym – wcześniej niż trzy miesiące przed wnioskiem o wywłaszczenie (art. 34 ust. 2 pkt 3 ustawy o mieniu państwowym).
  3. Ogłoszenie publiczne. Burmistrz, zarządca obwodu lub minister publikuje ogłoszenie w dwóch ogólnokrajowych dziennikach i jednym lokalnym oraz zawiadamia urzędy sołectw (art. 25 ust. 1 ustawy o mieniu gminnym, art. 34a ust. 3 ustawy o mieniu państwowym).
  4. Akt wywłaszczenia. Zarządzenie lub decyzja wskazuje potrzebę, nieruchomość, właściciela, wysokość odszkodowania i bank, w którym zostanie ono zdeponowane (art. 25 ust. 2 ustawy o mieniu gminnym, art. 34v ust. 1 ustawy o mieniu państwowym).
  5. Zawiadomienie. O akcie zawiadamia się na podstawie art. 61 Kodeksu postępowania administracyjnego (АПК). Jeśli Państwa adres jest nieznany, zawiadomienia dokonuje się także przez ogłoszenie w Dzienniku Urzędowym (Държавен вестник) (art. 25 ust. 3 i 4 ustawy o mieniu gminnym, art. 34v ust. 2 i 3 ustawy o mieniu państwowym).
  6. Odwołanie w ciągu 14 dni: najważniejszy krok, któremu poświęcamy odrębną część.
  7. Wypłata i przejście własności. Nieruchomość uważa się za wywłaszczoną z dniem przelania odszkodowania na rachunek uprawnionych (art. 29 ust. 3 ustawy o mieniu gminnym, art. 39 ust. 1 ustawy o mieniu państwowym).
  8. Objęcie w posiadanie. Jeśli nieruchomość jest Państwa jedynym mieszkaniem, obejmuje się ją w posiadanie po upływie trzech miesięcy od wypłaty odszkodowania (art. 29 ust. 5 ustawy o mieniu gminnym, art. 39 ust. 2 ustawy o mieniu państwowym).

Jak oblicza się odszkodowanie?

Zasada: ceny rynkowe podobnych nieruchomości

Odszkodowanie ustala się według przeznaczenia nieruchomości przed planem, który przewiduje wywłaszczenie, oraz na podstawie cen rynkowych nieruchomości o podobnych cechach w sąsiedztwie (art. 22 ust. 5 ustawy o mieniu gminnym, art. 32 ust. 2 ustawy o mieniu państwowym). Ma to dwie ważne konsekwencje:

  • Jeśli przed planem nieruchomość była gruntem rolnym, wycenia się ją jako grunt rolny, nawet jeśli plan podniósł wartość okolicznych nieruchomości.
  • Rzeczoznawca szuka rzeczywistych transakcji w urzędzie wpisów (служба по вписванията). Sędzia ds. wpisów ma obowiązek nieodpłatnie wydać zaświadczenie o transakcjach dotyczących nieruchomości w sąsiedztwie (art. 32 ust. 4 ustawy o mieniu państwowym).

Gdy brak transakcji: metody „zastępcze”

Jeśli cen rynkowych nie da się ustalić, ponieważ brak transakcji, odszkodowanie oblicza się metodami ustawowymi: dla terenów zurbanizowanych – według zasad ustalania wartości podatkowej; dla gruntów rolnych – według rozporządzenia do ustawy o własności i użytkowaniu gruntów rolnych; dla lasów – według rozporządzenia do ustawy o lasach (art. 22 ust. 12 ustawy o mieniu gminnym, art. 32 ust. 3 ustawy o mieniu państwowym). Zgodnie z ustawą o mieniu państwowym metodę zastępczą stosuje się, gdy transakcji jest mniej niż dwie. To właśnie te metody prowadzą do najniższych odszkodowań.

Ustawa o mieniu gminnym przewiduje też dolną granicę: jeśli obliczone odszkodowanie jest niższe od wartości podatkowej, wypłaca się wartość podatkową (art. 22 ust. 11 ustawy o mieniu gminnym).

Budynki i ulepszenia

Legalne budynki i ulepszenia dokonane po wejściu planu w życie wynagradza się według niższej z dwóch wartości: poniesionych nakładów lub wzrostu wartości nieruchomości (art. 22 ust. 13 ustawy o mieniu gminnym, art. 35 ustawy o mieniu państwowym). Za samowolę budowlaną odszkodowanie nie przysługuje (art. 22 ust. 14 ustawy o mieniu gminnym).

Nieruchomość obciążona hipoteką lub mająca kilku właścicieli

Jeśli nieruchomość jest obciążona hipoteką, odszkodowanie do wysokości zabezpieczonej wierzytelności wypłaca się bankowi (art. 32 ust. 1 ustawy o mieniu gminnym, art. 41 ust. 1 ustawy o mieniu państwowym). Jeśli właścicieli jest kilku lub istnieje spór o to, kto jest właścicielem, odszkodowanie deponuje się na rachunku gminy lub zarządcy obwodu, a bank wypłaca je temu, kto wykaże swoje prawa w drodze sądowej (art. 29 ust. 2 ustawy o mieniu gminnym, art. 39 ust. 5 ustawy o mieniu państwowym). Dotyczy to często nieruchomości odziedziczonych; jeśli spadkobiercy nie doszli do porozumienia, zob. nasz artykuł o sądowym dziale spadku.

Od postępowań wywłaszczeniowych, odszkodowań i transakcji nabycia własności na podstawie ustawy o mieniu gminnym i ustawy o mieniu państwowym nie pobiera się podatków ani opłat (art. 33 ustawy o mieniu gminnym, art. 42 ustawy o mieniu państwowym).

Z naszej praktyki: Właściciele najczęściej tracą pieniądze nie dlatego, że sąd orzeka przeciwko nim, lecz dlatego, że się nie odwołują. Zarządzenie wygląda na ostateczne, a kwota na „ustaloną przez rzeczoznawcę”. W rzeczywistości wycena gminy lub państwa jest tylko punktem wyjścia. W sądzie powołuje się nowego rzeczoznawcę, który może dojść do wyższej ceny; szanse są większe, gdy właściciel sam wskaże transakcje dotyczące podobnych nieruchomości.

Odwołanie: co zrobić w ciągu pierwszych 14 dni

Zarządzenie burmistrza zaskarża się do sądu administracyjnego właściwego dla położenia nieruchomości w ciągu 14 dni od zawiadomienia o nim (art. 27 ust. 1 ustawy o mieniu gminnym). Ten sam termin dotyczy zarządzenia zarządcy obwodu i decyzji Rady Ministrów (art. 38 ust. 1 i 2 ustawy o mieniu państwowym). Termin biegnie od dnia, w którym zawiadomiono Państwa o akcie, a nie od daty jego wydania. Mogą go Państwo sprawdzić za pomocą naszego kalkulatora terminów.

Co zrobić od razu:

  1. Zapisać datę zawiadomienia i zachować kopertę, potwierdzenie odbioru lub zawiadomienie.
  2. Zażądać wyceny, na której oparto odszkodowanie, i sprawdzić, z jakich transakcji korzystał rzeczoznawca.
  3. Zebrać własne dane: ogłoszenia, transakcje dotyczące sąsiednich nieruchomości, prywatną wycenę rynkową. Pomagają one sądowi powołać biegłego z właściwie sformułowanym zleceniem.
  4. Sprawdzić zakres: czy wywłaszcza się dokładnie tę powierzchnię, czy reszta nieruchomości pozostaje przydatna do użytku, czy wymieniono wszystkie budynki i nasadzenia.
  5. Wnieść odwołanie w terminie, wskazując dowody i wnosząc o opinię biegłego rzeczoznawcy.

Postępowanie jest szybkie: zgodnie z ustawą o mieniu gminnym sąd rozstrzyga o dowodach w ciągu trzech dni od otrzymania odwołania, a sprawa musi zakończyć się w ciągu dwóch miesięcy od jego wniesienia (art. 27 ust. 3 i 6 ustawy o mieniu gminnym). Sąd powołuje rzeczoznawców jako biegłych (art. 38 ust. 9 ustawy o mieniu państwowym). Wyrok jest ostateczny (art. 27 ust. 6 ustawy o mieniu gminnym, art. 38 ust. 8 ustawy o mieniu państwowym): nie ma drugiej kontroli sądowej, dlatego dowody trzeba zebrać za pierwszym razem. Jak zebrać dowody i zakwestionować wycenę przed sądem, wyjaśniamy w artykule zbyt niskie odszkodowanie za wywłaszczenie: jak je zaskarżyć.

Jeśli potrzebują Państwo pomocy w zaskarżeniu aktu, adwokat od wywłaszczeń może przygotować odwołanie i zlecenie dla biegłego już w pierwszych dniach.

Natychmiastowe wykonanie: gdy budowa rusza przed wypłatą

W przypadku obiektów o znaczeniu krajowym sąd może na wniosek organu lub inwestora dopuścić natychmiastowe wykonanie aktu wywłaszczenia. Warunki są surowe: nieruchomość musi być przeznaczona pod obiekt o znaczeniu krajowym, nie może być jedynym mieszkaniem właściciela, a odszkodowanie z aktu musi zostać zdeponowane (art. 39b ust. 1 ustawy o mieniu państwowym). Inwestor wpłaca gwarancję w wysokości jednej trzeciej odszkodowania, która służy do pokrycia ewentualnego podwyższenia zasądzonego przez sąd (art. 39b ust. 2 i 5 ustawy o mieniu państwowym).

Jeśli dopuszczono natychmiastowe wykonanie, inwestor jest Państwu winien także odszkodowanie za utracone korzyści od objęcia w posiadanie do uprawomocnienia się aktu, na przykład czynsz, dzierżawę gruntu rolnego lub zysk z obiektu (art. 39b ust. 7–11 ustawy o mieniu państwowym). Jego wysokość ustala zarządzenie zarządcy obwodu, które mogą Państwo zaskarżyć w ciągu 14 dni (art. 39b ust. 15 ustawy o mieniu państwowym). Podobne zasady zawiera ustawa o mieniu gminnym (art. 30 ustawy o mieniu gminnym).

Zmiany ustawy o mieniu państwowym z 2025 roku

Ustawa o zmianie i uzupełnieniu ustawy o mieniu państwowym, opublikowana w Dzienniku Urzędowym nr 74 z 2025 roku, wprowadziła dwie ważne zmiany:

  • Decyzje Rady Ministrów o wywłaszczeniu na potrzeby obiektów o znaczeniu krajowym zaskarża się obecnie do Najwyższego Sądu Administracyjnego (art. 38 ust. 1 ustawy o mieniu państwowym), a nie do sądu administracyjnego właściwego dla położenia nieruchomości. Zmieniono także niektóre zasady prowadzenia sprawy.
  • Oddział III rozdziału trzeciego ustawy o mieniu państwowym, który regulował rekompensatę w postaci gruntów rolnych i terenów leśnych przy wywłaszczeniu, został uchylony. Wszczęte, a niezakończone na jego podstawie postępowania umarza się (§ 9 przepisów przejściowych). Odszkodowanie na podstawie ustawy o mieniu państwowym jest obecnie wyłącznie pieniężne.

Mechanizm obliczania odszkodowania, oparty na przeznaczeniu przed planem i na transakcjach dotyczących podobnych nieruchomości, pozostaje bez zmian. Przy gminnym wywłaszczeniu gruntów rolnych ustawa o mieniu gminnym nadal dopuszcza pod pewnymi warunkami rekompensatę w postaci równoważnej nieruchomości gminnej (art. 23 ustawy o mieniu gminnym).

Co mówi Europejski Trybunał Praw Człowieka

Europejski Trybunał Praw Człowieka wielokrotnie stwierdzał, że odszkodowania za wywłaszczenie w Bułgarii nie pozostawały w rozsądnym związku z rzeczywistą wartością nieruchomości. Wiodącym orzeczeniem jest wyrok Kostov i inni przeciwko Bułgarii z 14 maja 2020 roku, a w 2025 roku dołączył do niego wyrok w sprawie Stefanova i inni przeciwko Bułgarii z 25 lutego 2025 roku (skarga nr 9313/21).

Sprawa Stefanova jest wymowna. Zarządzeniem burmistrza z października 2019 roku wywłaszczono działkę o powierzchni 390 m² w Sofii. Odszkodowanie wyniosło 18 731 BGN (ok. 9576 EUR), czyli ok. 24,5 EUR za metr kwadratowy, i zostało obliczone na podstawie wartości podatkowej, ponieważ nie znaleziono transakcji spełniających wymogi ustawy o mieniu gminnym. Trybunał w Strasburgu zauważył, że za sąsiednią nieruchomość wywłaszczoną w tym samym postępowaniu sąd administracyjny zasądził ok. 356 EUR za metr kwadratowy na podstawie transakcji, a podobna działka została sprzedana za ok. 248 EUR za metr kwadratowy. Doszedł do wniosku, że wartości podatkowej nie można traktować jako wskaźnika wartości rynkowej i że odszkodowanie nie pozostawało w rozsądnym związku z ceną nieruchomości. Trybunał stwierdził naruszenie prawa własności (art. 1 Protokołu nr 1 do Konwencji), przyznał 5000 EUR zadośćuczynienia za szkodę niemajątkową plus koszty i wskazał, że najwłaściwszym sposobem naprawienia naruszenia jest wznowienie postępowania w Bułgarii.

Wniosek dla Państwa: jeśli odszkodowanie obliczono na podstawie wartości podatkowej lub niewielkiej liczby transakcji, które nie odzwierciedlają rynku, trzeba to zakwestionować już przed sądem bułgarskim. Skargę do Strasburga wnosi się po wyczerpaniu krajowych środków odwoławczych i nie zastępuje ona odwołania w 14-dniowym terminie.

Jeśli odszkodowanie nie zostanie wypłacone lub inwestycja nie zostanie zrealizowana

Niewypłacone odszkodowanie

  • Na podstawie ustawy o mieniu gminnym: jeśli odszkodowanie nie zostanie przelane w ciągu 6 miesięcy od uprawomocnienia się zarządzenia, burmistrz na Państwa wniosek uchyla zarządzenie. Wniosek składa się w ciągu trzech miesięcy po upływie sześciu miesięcy. Jeśli nie złożą Państwo wniosku, a odszkodowanie wraz z odsetkami nie zostanie wypłacone także w tym okresie, zarządzenie traci moc (art. 29 ust. 6–8 ustawy o mieniu gminnym).
  • Na podstawie ustawy o mieniu państwowym: jeśli nie otrzymają Państwo odszkodowania w ciągu 6 miesięcy od uprawomocnienia się zarządzenia zarządcy obwodu albo odpowiednio w ciągu 18 miesięcy od decyzji Rady Ministrów, sąd na Państwa wniosek uchyla akt wywłaszczenia (art. 39 ust. 3 ustawy o mieniu państwowym).

Inwestycja nie została rozpoczęta

Jeśli budowy nie rozpoczęto w ciągu trzech lat od wywłaszczenia, a w przypadku obiektów o znaczeniu krajowym i obiektów o pierwszorzędnym znaczeniu – w ciągu pięciu lat, były właściciel może wnioskować o uchylenie wywłaszczenia w zamian za zwrot otrzymanego odszkodowania. Należy mu się także odszkodowanie za szkodę (art. 31 ustawy o mieniu gminnym, art. 40 ustawy o mieniu państwowym). Zgodnie z ustawą o mieniu gminnym wniosek składa się w ciągu trzech miesięcy po upływie odpowiedniego okresu (art. 31 ust. 4 ustawy o mieniu gminnym).

Jeśli szkodę wyrządziło niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie administracji poza samym wywłaszczeniem, stosuje się ogólne zasady odpowiedzialności państwa i gmin. Co one przewidują, wyjaśniamy w artykule jak pozwać państwo lub gminę o odszkodowanie na podstawie ustawy o odpowiedzialności państwa i gmin za szkody.

Dobrowolna sprzedaż zamiast wywłaszczenia: na co uważać

Gmina lub państwo czasem proponuje odkupienie nieruchomości przed wydaniem zarządzenia. Może to być szybsze i korzystniejsze, ale tylko wtedy, gdy cena jest co najmniej taka, jaką otrzymaliby Państwo w sądzie. Przed podpisaniem proszę:

  • zażądać wyceny i porównać ją z transakcjami w okolicy;
  • wyraźnie uzgodnić termin i sposób zapłaty;
  • sprawdzić, czy cena obejmuje budynki, nasadzenia i ulepszenia;
  • wyjaśnić, co stanie się z resztą nieruchomości, jeśli sprzedaje się tylko jej część.

Transakcję zawiera się w formie notarialnej. Co sprawdza notariusz i jak oblicza się koszty, przeczytają Państwo w artykule akt notarialny: opłaty i weryfikacja.

Najczęściej zadawane pytania (FAQ)

Jaki jest termin na odwołanie od zarządzenia o wywłaszczeniu?

14 dni od zawiadomienia o nim. Zarządzenie burmistrza i zarządzenie zarządcy obwodu zaskarża się do sądu administracyjnego właściwego dla położenia nieruchomości, a decyzję Rady Ministrów – do Najwyższego Sądu Administracyjnego (art. 27 ust. 1 ustawy o mieniu gminnym, art. 38 ustawy o mieniu państwowym).

Czy mogę zaskarżyć tylko wysokość odszkodowania?

Tak. To najczęstsze odwołanie. Sąd powołuje rzeczoznawcę i może ustalić wyższą kwotę. Jego wyrok jest ostateczny, dlatego dowody ceny rynkowej trzeba przedstawić właśnie przed nim.

Jak ustala się odszkodowanie za wywłaszczenie?

Według przeznaczenia nieruchomości przed planem i na podstawie cen rynkowych podobnych nieruchomości w sąsiedztwie (art. 22 ust. 5 ustawy o mieniu gminnym, art. 32 ust. 2 ustawy o mieniu państwowym). Jeśli transakcji jest za mało, stosuje się metody ustawowe, które zwykle dają niższą wartość.

Kiedy nieruchomość przestaje być moja?

Gdy odszkodowanie ustalone w prawomocnym zarządzeniu lub w wyroku sądu zostanie przelane na Państwa rachunek (art. 29 ust. 3 ustawy o mieniu gminnym, art. 39 ust. 1 ustawy o mieniu państwowym). Jeśli nieruchomość jest Państwa jedynym mieszkaniem, obejmuje się ją w posiadanie trzy miesiące po wypłacie.

Co się stanie, jeśli odszkodowanie nie zostanie wypłacone?

Zgodnie z ustawą o mieniu gminnym burmistrz na Państwa wniosek uchyla zarządzenie, jeśli pieniądze nie zostaną przelane w ciągu 6 miesięcy od jego uprawomocnienia. Zgodnie z ustawą o mieniu państwowym sąd uchyla akt, jeśli zapłata nie nastąpi w ciągu 6 miesięcy (w przypadku zarządzenia zarządcy obwodu) lub w ciągu 18 miesięcy (w przypadku decyzji Rady Ministrów).

Moja nieruchomość od lat jest przeznaczona pod ulicę, ale nikt jej nie wywłaszcza. Co mogę zrobić?

Po 5 latach od wejścia planu w życie w przypadku obiektów stanowiących własność publiczną lub po 10 latach w przypadku infrastruktury technicznej mogą Państwo wnioskować o zmianę planu (art. 208 i art. 134 ust. 2 pkt 1 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym). Przed zakupem takiej nieruchomości proszę przeprowadzić weryfikację prawną nieruchomości.

Jak dzieli się odszkodowanie między spadkobierców?

Jeśli nie ma sporu, każdy otrzymuje część odpowiadającą jego udziałowi. Jeśli istnieje spór o prawa, kwotę deponuje się w banku i wypłaca temu, kto wykaże swoje prawa w drodze sądowej. Zob., jak przebiega dział spadku.

Czy warto dobrowolnie sprzedać nieruchomość gminie?

Może warto, jeśli cena jest co najmniej rynkowa, a zapłata jasno uzgodniona. Przed podpisaniem proszę porównać ofertę z rzeczywistymi transakcjami w okolicy. Transakcja jest notarialna; zob., co sprawdza notariusz i jakie są opłaty.

Czy należy mi się odszkodowanie za nielegalny budynek na nieruchomości?

Nie. Za samowolę budowlaną na wywłaszczanej nieruchomości odszkodowanie nie przysługuje (art. 22 ust. 14 ustawy o mieniu gminnym). Legalne budynki wzniesione po wejściu planu w życie wynagradza się według niższej z wartości: nakładów lub wzrostu wartości nieruchomości.

Czy mogę pozwać państwo za szkodę spowodowaną opóźnionym lub niezgodnym z prawem wywłaszczeniem?

Ustawy o mieniu przewidują własne odszkodowania, na przykład gdy wywłaszczenie zostaje uchylone, ponieważ inwestycji nie zrealizowano. Do szkód wyrządzonych niezgodnymi z prawem działaniami i zaniechaniami administracji stosuje się ustawę o odpowiedzialności państwa i gmin za szkody (ЗОДОВ). Więcej w artykule jak pozwać państwo lub gminę o odszkodowanie.

Czy jest sens zwracać się do Strasburga?

Tylko po wyczerpaniu środków odwoławczych w Bułgarii, w tym odwołania od zarządzenia. W 2025 roku Trybunał Europejski ponownie orzekł przeciwko Bułgarii w sprawie odszkodowania obliczonego na podstawie wartości podatkowej, ale jako środek naprawczy wskazał wznowienie sprawy w Bułgarii.

Jak możemy Państwu pomóc?

Przy wywłaszczeniu wszystko rozstrzyga się w krótkich terminach: 14 dni na odwołanie, jedno posiedzenie na dowody i ostateczny wyrok. Dlatego najważniejsze są pierwsze dni po zawiadomieniu: sprawdzenie wyceny, zebranie transakcji i właściwie sformułowane zlecenie dla biegłego.

Kancelaria Adwokacka Mechkova & Dimitrova oceni, czy odszkodowanie odpowiada wartości rynkowej, przygotuje odwołanie i będzie reprezentować Państwa przed sądem administracyjnym lub w negocjacjach z gminą i inwestorem. Informacje zawarte w tym artykule mają charakter ogólny i nie gwarantują konkretnego wyniku. Prosimy o kontakt zaraz po otrzymaniu zarządzenia, dopóki termin na odwołanie jeszcze biegnie.

Wszystkie artykuły

Powiązane artykuły

Mają Państwo pytanie prawne? Prosimy o kontakt.

Pierwsza konsultacja jest bezpłatna i niezobowiązująca.