Yurtdışından verilen vekâletname, yurtdışındaki binlerce Bulgar'ın ve Bulgaristan'da çıkarları bulunan yabancıların seyahat etmeden taşınmaz satıp almasını, şirket kurmasını, şirket hissesi devretmesini, miras işlerini halletmesini ve dava yürütmesini sağlayan belgedir. Vekâletnamenin kendisi kısa bir belgedir; ancak bir Bulgar noterinin veya sicilin kabul etmeyeceği bir şekildeyse, işlem en baştan başlar: yeni bir onay, yeni bir apostil, yeni bir tercüme ve kaybedilen birkaç hafta.
Bu makalede ne zaman vekâletnameye ihtiyacınız olduğunu, vekâletnamenin neleri içermesi gerektiğini, yurtdışında kimin huzurunda imzalanacağını, apostilin ve tercümenin nasıl yapıldığını ve yurtdışından gelen bir vekâletnamenin reddedilmesine yol açan en yaygın hataları açıklıyoruz.
Yurtdışından vekâletnameye ne zaman ihtiyacınız olur?
Sizin adınıza Bulgaristan'da başka birinin (bir akrabanın, bir arkadaşın veya bir avukatın) hukuki işlem yapması gerektiğinde vekâletnameye ihtiyacınız olur. En sık karşılaşılan durumlar şunlardır:
- Taşınmaz işlemleri: satış, alım, bağış, ipotek veya intifa hakkı kurulması. Alım işlemlerinin ayrıntıları için yabancı olarak Bulgaristan'da mülk alımı hakkındaki makalemize bakın.
- Şirketler: OOD veya EOOD kurulması, Ticaret Sicili'ndeki (Търговски регистър) değişiklikler, şirket hissesi devri. Uzaktan kuruluşun nasıl işlediğini yurtdışından Bulgaristan'da şirket kurma hakkındaki makalemizde anlatıyoruz.
- Miras: mirasçılık belgesi, miras beyannamesi, mirasın reddi, bankalar ve mirasla kalan bir taşınmazın satışı. Yurtdışındaki mirasçı: Bulgaristan'da mirası seyahat etmeden halletmek başlıklı makalemize bakın.
- Davalar: mahkeme önünde temsil; alacak davaları, ortaklığın giderilmesi davaları ve icra takipleri dahil.
- İdari işler: Ulusal Gelir İdaresi (НАП), belediyeler, bankalar, Trafik Polisi (KAT), elektrik ve su şirketleri.
Genel mi, özel vekâletname mi?
Genel vekâletname, vekile sizi çok çeşitli konularda temsil etme yetkisi verir: "tüm devlet makamları, bankalar ve kurumlar önünde". Araştırma yapmak, başvuru sunmak ve belge toplamak için kullanışlıdır.
Özel (açık yetkili) vekâletname belirli işlemleri sayar ve bir işlem söz konusuysa belirli malvarlığını tanımlar. Taşınmaz üzerinde tasarruf işlemleri (bir taşınmazın satışı, bağışı veya ipoteği, şirket hissesi devri) için genel vekâletname yeterli değildir. Noterler ve siciller yetkileri dar yorumlar ve vekilin söz konusu işlem için açıkça yetkilendirilmiş olmasını ister.
Bir taşınmazın satışı için iyi hazırlanmış özel bir vekâletname şunları içerir:
- taşınmazın tam tanımı: adres, kadastro haritasındaki tanımlayıcı, yüzölçümü, mülkiyet belgesi;
- fiyatı pazarlık etme yetkisi veya bir asgari fiyat;
- ön sözleşmeyi ve nihai noter senedini imzalama yetkisi;
- bedeli tahsil etme yetkisi (açıkça belirtilen bir banka hesabına);
- beyanname verme ve belge alma yetkisi (vergi değeri belgesi, kroki, belgeler);
- gerektiğinde başkasını tevkil (yetki devri) yetkisi ve kendisiyle sözleşme yapma yetkisi.
Vekâletname hangi şekilde olmalıdır?
Borçlar ve Sözleşmeler Kanunu (ЗЗД) md. 37'ye göre, kanunun özel bir şekil öngördüğü bir sözleşmenin yapılması için verilen yetki aynı şekilde verilmelidir. Noter senediyle yapılan sözleşmelerde vekâletnamede hem imzanın hem de içeriğin aynı anda noter tarafından onaylanması gerekir.
| İşlem | Vekâletnamenin asgari şekli | Açık yetkiler |
|---|---|---|
| Araştırma, başvuru, belge toplama | Yazılı, genellikle noter onaylı imzayla | Her zaman değil, ancak tavsiye edilir |
| Bir taşınmazın satışı, alımı, bağışı, ipoteği | İmzanın ve içeriğin noter tarafından onaylanması | Evet, taşınmazın tanımıyla |
| Şirket hissesi devri | İmzanın ve içeriğin noter tarafından onaylanması | Evet, hisselerin tanımıyla |
| Ticaret Sicili'ne başvurular | Noter onaylı vekâletname | Evet, belirli kayıt için |
| Mahkemede avukat aracılığıyla temsil | Yazılı vekâletname | Evet, sulh, davadan feragat veya davanın geri alınması gibi işlemler için |
| Bankalar | İlgili bankanın şartlarına göre | Genellikle evet |
Bankaların çoğu zaman kendi şartları vardır: bazıları yalnızca kendi şablonlarındaki veya son birkaç ay içinde düzenlenmiş vekâletnameleri kabul eder. Bankayla önceden görüşün.
Yurtdışında vekâletname nasıl imzalanır: iki yol
Bir Bulgaristan konsolosluğunda veya büyükelçiliğinde
Bulgaristan konsolosluk görevlileri, Bulgaristan'da kullanılacak belgelerde imzanın ve içeriğin noter onayını yapar. Vekâletname Bulgarcadır ve ne apostile ne de tercümeye ihtiyaç duyar; doğrudan kullanılır. Dezavantajı, konsoloslukların az sayıda olması ve çoğu zaman yalnızca randevuyla, bazen birkaç haftalık bekleme süresiyle çalışmasıdır.
Yerel bir noter huzurunda + apostil veya tasdik
İkinci seçenek, yaşadığınız ülkede bir noterin huzurunda imzalamaktır. Ardından:
- Apostil: ülke, yabancı resmî belgelerin tasdiki zorunluluğunu kaldıran 1961 tarihli Lahey Sözleşmesi'ne tarafsa. Apostil noter tarafından değil, ilgili ülkenin yetkili kıldığı bir makam (genellikle bir mahkeme, bir bakanlık veya başka bir idare) tarafından verilir.
- Konsolosluk tasdiki: ülke Sözleşme'ye taraf değilse. Belge, yerel makamlar zinciri boyunca ve Bulgaristan konsolosluğu tarafından tasdik edilir.
- Onay gerekmez: Bulgaristan ile ilgili ülke arasındaki bir adli yardımlaşma anlaşması belgeleri tasdikten muaf tutuyorsa. Bunu önceden kontrol edin.
Bulgarcaya tercüme
Yabancı dildeki bir vekâletname Bulgarcaya tercüme edilmelidir. Bu genellikle tasdikli tercüme olarak adlandırılan bir tercümedir (Dışişleri Bakanlığı ile sözleşmesi olan bir tercüman veya büro tarafından yapılır); bazı belgelerde tercümenin ayrıca Bakanlık tarafından da onaylanması gerekir. Şartlar belgenin türüne ve kullanacağınız kuruma bağlıdır; bu nedenle avukatınızla veya Bulgaristan'daki noterle önceden görüşün.
Uygulamadan bir tavsiye: En güvenli seçenek iki dilli bir vekâletnamedir: Bulgarca metin ve yerel dildeki metin iki sütunda, Bulgaristan'daki avukatınız tarafından hazırlanır. Yabancı noter, içeriği Bulgar kurumları için önceden onaylanmış bir belgeyi onaylar; tercüme de daha kolay ve daha ucuz olur.
Vekâletname ne kadar süre geçerlidir ve nasıl geri alınır?
Bulgar hukuku vekâletname için genel bir geçerlilik süresi öngörmez. Vekâletname, süresi dolana kadar (bir süre belirttiyseniz), geri alınana kadar, verildiği işlem yapılana kadar veya vekâlet verenin ya da vekilin ölümüne kadar geçerli kalır (Borçlar ve Sözleşmeler Kanunu md. 41). Ancak uygulamada bazı bankalar ve kurumlar yalnızca son birkaç ay içinde düzenlenmiş vekâletnameleri kabul eder.
Vekâletnameyi her zaman geri alabilirsiniz. Ancak geri alma, bundan haberi olmayan iyi niyetli üçüncü kişilere karşı ileri sürülemez. Bu nedenle vekili ve vekâletnamenin kullanılabileceği kurumları yazılı olarak bilgilendirin. Vekâletnamede bir geçerlilik süresi belirtmeniz de tavsiye edilir.
Bir noter veya sicil yurtdışından gelen vekâletnameyi neden reddeder?
- Apostil veya tasdik eksiktir ya da apostil asıl belge yerine tercümeye konmuştur.
- Tercümede hatalar: asıl metin ile Bulgarca metin arasında farklılıklar, yanlış tercüme edilmiş yetkiler.
- İsimlerin Latin/Kiril harflerine aktarımı: vekâletnamedeki isim pasaportla, mülkiyet belgesiyle veya Ticaret Sicili'ndeki kayıtla uyuşmamaktadır.
- Özel yerine genel vekâletname: bir taşınmazın satışı veya hisse devri için.
- Yalnızca imza onaylanmıştır, oysa hem imzanın hem de içeriğin onaylanması gerekir.
- Eksik tanım: taşınmazın tanımlayıcısı, hisselerin tam sayısı veya vekilin bilgileri eksiktir.
- Açık yetki yoktur: bedeli tahsil etme, kendisiyle sözleşme yapma veya başkasını tevkil etme yetkisi.
Kontrol listesi ve örnek zaman çizelgesi
| Adım | Ne yaparsınız | Tahmini süre |
|---|---|---|
| 1. Danışma | Avukatla tam olarak ne yapılması gerektiğini görüşürsünüz | 1–2 gün |
| 2. Vekâletname taslağı | Avukat iki dilli bir metin hazırlar | 1–3 gün |
| 3. Konsolosluk veya noter randevusu | Randevu alır ve imzalarsınız | birkaç günden birkaç haftaya kadar |
| 4. Apostil veya tasdik | Yerel noterde imzalandıysa | ülkeye göre, genellikle birkaç günden birkaç haftaya |
| 5. Asıl belgenin gönderilmesi | Kuryeyle Bulgaristan'daki avukata | 3–10 gün |
| 6. Tercüme ve onay | Vekâletname iki dilli değilse | birkaç iş günü |
| 7. Kullanım | Vekil sizin adınıza işlem yapar | işleme göre |
Notere gitmeden önce şunları kontrol edin:
- adlarınız pasaportunuzdaki ve Bulgar belgelerinizdeki şekliyle tam olarak yazılmış mı;
- varsa Bulgar kişisel numaranız (ЕГН) veya yabancılar için kişisel numaranız (ЛНЧ) ve kimlik belgenizin bilgileri belirtilmiş mi;
- yetkiler açık mı ve belirli taşınmazı veya hisseleri tanımlıyor mu;
- şekil doğru mu: gerektiğinde hem imzanın hem de içeriğin onaylanması;
- ülkenizde apostili hangi makamın verdiğini biliyor musunuz.
Sıkça sorulan sorular (FAQ)
Bulgaristan konsolosluğunda onaylanan bir vekâletnameye apostil gerekir mi?
Hayır. Bulgaristan konsolosluk görevlisi tarafından onaylanan vekâletname bir Bulgar belgesidir ve Bulgaristan'da apostil veya tercüme olmadan doğrudan kullanılır. Apostil, vekâletname Lahey Sözleşmesi'ne taraf bir ülkede yabancı bir noter tarafından onaylandığında gerekir.
Bulgaristan'da bir taşınmazı genel vekâletnameyle satabilir miyim?
Kural olarak hayır. Bir taşınmazın satışı için noterler, belirli taşınmazı tanımlayan ve hem imzanın hem de içeriğin aynı anda noter tarafından onaylandığı özel bir vekâletname ister (Borçlar ve Sözleşmeler Kanunu md. 37). Aynısı şirket hissesi devri için de geçerlidir; OOD'de şirket hissesi devri hakkındaki makalemize bakın.
Vekâletname Türkçe veya İngilizce olabilir mi?
Olabilir, ancak Bulgarcaya tercüme edilmesi gerekir ve tercümeye ilişkin şartlar kuruma bağlıdır. Vekâletnameyi, Bulgarca metni avukatınız tarafından önceden onaylanmış iki dilli bir belge olarak düzenlemek daha pratiktir.
Vekâletname ne kadar süre geçerlidir?
Kanun genel bir süre öngörmez. Vekâletname, içinde belirtilen süre dolana kadar, geri alınana kadar veya işlem yapılana kadar geçerlidir. Ancak bazı bankalar ve kurumlar yalnızca yakın tarihte düzenlenmiş vekâletnameleri kabul eder; bu nedenle önceden kontrol edin.
Vekâletname reddedilirse ne yapmalıyım?
Ret gerekçesinin yazılı olarak açıklanmasını isteyin. Sorun çoğu zaman tercümede veya eksik bir açık yetkidedir. Bazen tercümeyi düzeltmek yeterlidir; ancak şekil veya yetkiler hatalıysa yeni bir vekâletname gerekir.
Vekâletnameyi neden bir avukatla hazırlamalısınız?
Vekâletnamedeki bir hata pahalıya mal olur; onay ücreti yüzünden değil, kaybedilen zaman, kaçırılan süreler ve ertelenen işlemler yüzünden. Bir borçlar hukuku avukatı, metni belirli işleme ve onu kullanacak noterin veya sicilin şartlarına göre hazırlar, iki dilli hale getirir ve belge kuruma ulaşmadan önce apostili ve tercümeyi kontrol eder.
Mechkova & Dimitrova Hukuk Bürosu, Bulgaristan'da taşınmazı, şirketi ve mirası bulunan birçok ülkeden müvekkille çalışmaktadır. Bu makaledeki bilgiler genel niteliktedir ve somut durumunuza ilişkin danışmanlığın yerini tutmaz. Notere gitmeden önce vekâletnamenizi hazırlayabilmemiz için bize ulaşın.
