Niezapłacona faktura w Bułgarii: jak odzyskać należność

Niezapłacona faktura to problem, z którym prędzej czy później styka się niemal każda firma. Klient przyjmuje towar lub usługę, potem obiecuje zapłacić „w przyszłym tygodniu”, przestaje odbierać telefon albo dopiero po terminie płatności zaczyna kwestionować jakość. Tymczasem Państwo już odprowadzili VAT od faktury i zapłacili własnym dostawcom.

Prawo bułgarskie daje wierzycielowi jasną i stosunkowo szybką drogę windykacji należności: wezwanie do zapłaty, ugoda, nakaz zapłaty, w razie potrzeby powództwo, a na końcu komornik. Poniżej opisujemy każdy etap, z aktualnymi na 2026 r. terminami i opłatami oraz typowymi błędami, które kosztują wierzycieli czas i pieniądze.

Od kiedy klient pozostaje w zwłoce i co jest Państwu winien poza należnością główną?

Najpierw trzeba ustalić, kiedy należność stała się wymagalna. Dla transakcji między przedsiębiorcami zasady zawiera bułgarska ustawa o handlu (Търговски закон, ТЗ):

Jeżeli umowa przewiduje termin płatności, dłużnik pozostaje w zwłoce od dnia następującego po jego upływie. Wezwanie nie jest potrzebne (art. 84 ust. 1 bułgarskiej ustawy o zobowiązaniach i umowach, ЗЗД).
Jeżeli terminu nie uzgodniono, fakturę należy zapłacić w ciągu 14 dni od jej otrzymania (art. 303a ust. 3 ustawy o handlu).
Uzgodniony termin w transakcji handlowej co do zasady nie może przekraczać 60 dni. Dłuższy termin jest wyjątkowo dopuszczalny, jeśli nie jest rażąco niesprawiedliwy wobec wierzyciela (art. 303a ust. 1 ustawy o handlu).

W razie zwłoki w transakcji handlowej wierzyciel ma prawo, poza należnością główną, do:

Odsetek ustawowych od dnia zwłoki (art. 86 ustawy o zobowiązaniach i umowach i art. 309a ustawy o handlu).
Rekompensaty za koszty odzyskiwania należności w wysokości nie mniejszej niż 40 EUR, bez potrzeby wezwania (art. 309a ust. 1 ustawy o handlu).
Odszkodowania za udowodnioną wyższą szkodę na zasadach ogólnych.

Jak oblicza się odsetki ustawowe po wprowadzeniu euro? Do końca 2025 r. była to podstawowa stopa procentowa Bułgarskiego Banku Narodowego (ОЛП) plus 10 punktów procentowych. Wraz z wprowadzeniem euro BNB przestał ustalać stopę podstawową. Na mocy zmiany rozporządzenia Rady Ministrów nr 426 z 2014 r. od 1 stycznia 2026 r. odsetki ustawowe to stopa procentowa Europejskiego Banku Centralnego dla podstawowych operacji refinansujących obowiązująca odpowiednio 1 stycznia lub 1 lipca, plus 8 punktów procentowych. Za pierwsze półrocze 2026 r. daje to ok. 10,15% rocznie. W przypadku starszych faktur warto skorzystać z kalkulatora, który uwzględnia oba reżimy.

Wezwanie do zapłaty i wezwanie notarialne

Dobrze napisane wezwanie często rozwiązuje problem bez sądu. Powinno zawierać:

numer i datę faktury oraz podstawę (umowa, zamówienie, protokół zdawczo-odbiorczy);
dokładną kwotę należności, naliczone odsetki i 40 EUR na podstawie art. 309a ustawy o handlu;
krótki, ale realny termin zapłaty (zwykle 7 dni) i rachunek bankowy;
wyraźne ostrzeżenie, że w razie braku zapłaty wystąpią Państwo o nakaz zapłaty bez dalszego zawiadomienia.

Wezwanie należy wysłać w sposób, który pozwoli udowodnić jego doręczenie. Wezwanie notarialne (нотариална покана) doręcza notariusz, który poświadcza jego datę i treść. Przydaje się, gdy nie uzgodniono terminu płatności i zwłoka powstaje dopiero po wezwaniu (art. 84 ust. 2 ustawy o zobowiązaniach i umowach), albo gdy spodziewają się Państwo sporu.

Czasem dłużnik twierdzi, że już zapłacił, ale na rachunek podany w fałszywym e-mailu rzekomo od Państwa. Zwykle jest to oszustwo z podmienionymi danymi bankowymi. W takim przypadku to, czy płatność zwalnia z długu, zależy od okoliczności. Jak postępować z bankiem przy takich przelewach, wyjaśniamy w artykule o nieautoryzowanych transakcjach z karty lub rachunku.

Ugoda, spłata w ratach i uznanie długu

Jeżeli dłużnik chce zapłacić, ale nie ma od razu całej kwoty, ugoda o spłacie w ratach jest często najszybszą drogą do Państwa pieniędzy. Warto przestrzegać trzech zasad:

Proszę żądać pisemnego uznania długu. Uznanie przerywa bieg przedawnienia, które zaczyna biec od nowa (art. 116 lit. a i art. 117 ustawy o zobowiązaniach i umowach).
Proszę zadbać o notarialne poświadczenie podpisów. Ugoda z notarialnie poświadczonymi podpisami, zawierająca zobowiązanie do zapłaty sumy pieniężnej, jest dokumentem w rozumieniu art. 417 pkt 3 bułgarskiego Kodeksu postępowania cywilnego (ГПК). W razie braku zapłaty mogą Państwo wystąpić o nakaz zapłaty z natychmiastową wykonalnością.
Proszę uzgodnić natychmiastową wymagalność. W razie opóźnienia z ratą całe saldo powinno stać się od razu wymagalne.

Z naszej praktyki: Najczęstszym błędem wierzycieli jest ugoda zawarta e-mailowo albo z podpisami bez poświadczenia notarialnego. Jeżeli dłużnik przestanie płacić, taki dokument nie pozwala na natychmiastową egzekucję. Procedura zaczyna się wtedy od zera. Poświadczenie notarialne kosztuje niewiele, a oszczędza miesiące.

Postępowanie nakazowe na podstawie art. 410 i art. 417 Kodeksu postępowania cywilnego

Postępowanie nakazowe to najczęściej stosowane narzędzie odzyskiwania należności od firm. Sąd wydaje nakaz zapłaty bez wzywania stron, a jeżeli dłużnik nie wniesie sprzeciwu, nakaz staje się prawomocny.

Nakaz zapłaty na podstawie art. 410 Kodeksu postępowania cywilnego

Dla jakich należności: roszczenia pieniężne, w których sprawa należy do właściwości sądu rejonowego (районен съд) (art. 410 ust. 1 Kodeksu postępowania cywilnego). Są to roszczenia do 25 000 BGN, czyli ok. 12 782 EUR (art. 104 pkt 4 Kodeksu postępowania cywilnego). Przy wyższych kwotach trzeba skorzystać z art. 417 albo wnieść powództwo.
Jak się składa wniosek: przedsiębiorcy i osoby reprezentowane przez adwokata składają wniosek wyłącznie elektronicznie, przez Jednolity Portal e-Sprawiedliwości (ЕПЕП) (art. 410 ust. 5 Kodeksu postępowania cywilnego).
Opłata państwowa: 2% dochodzonej kwoty, ale nie mniej niż 12,78 EUR (art. 12 ust. 1 taryfy opłat państwowych pobieranych przez sądy na podstawie Kodeksu postępowania cywilnego). Przy złożeniu elektronicznym przez Jednolity Portal e-Sprawiedliwości opłata jest niższa o 15%.

Z praktyki naszej kancelarii: Pisma procesowe składamy wyłącznie elektronicznie, przez Jednolity Portal e-Sprawiedliwości. Dzięki temu nasi klienci korzystają z 15% obniżki opłat państwowych, a wniosek od razu trafia do sądu. * Czas na decyzję sądu: sąd wydaje nakaz w ciągu trzech dni (art. 411 ust. 2 Kodeksu postępowania cywilnego), jeżeli wniosek jest prawidłowy. * Czas dla dłużnika: nakaz wzywa dłużnika do zapłaty w ciągu jednego miesiąca od doręczenia. W tym samym miesięcznym terminie dłużnik może wnieść sprzeciw, bez obowiązku jego uzasadnienia (art. 412 pkt 8 i art. 414 Kodeksu postępowania cywilnego). Terminu tego nie można przedłużyć.

Nakaz zapłaty z natychmiastową wykonalnością na podstawie art. 417 Kodeksu postępowania cywilnego

Jeżeli należność opiera się na jednym z dokumentów wymienionych w art. 417 Kodeksu postępowania cywilnego, mogą Państwo – bez względu na kwotę – wystąpić razem z nakazem o natychmiastową wykonalność i tytuł wykonawczy (изпълнителен лист). Takimi dokumentami są na przykład weksel, akt notarialny, ugoda lub umowa z notarialnie poświadczonymi podpisami oraz wyciąg z ksiąg rachunkowych banku. Sama faktura nie jest takim dokumentem.

Przy złożeniu elektronicznym dołącza się kopię dokumentu, a oryginał weksla, aktu notarialnego lub notarialnie poświadczonej ugody trzeba złożyć w sądzie w ciągu 7 dni (art. 417 ust. 2 Kodeksu postępowania cywilnego). Co do zasady sprzeciw dłużnika nie wstrzymuje egzekucji, chyba że dłużnik ustanowi zabezpieczenie (art. 420 Kodeksu postępowania cywilnego). Dlatego weksel wystawiony na rzecz dostawcy to jedno z najskuteczniejszych zabezpieczeń w długotrwałych relacjach handlowych.

Powództwo o ustalenie na podstawie art. 422 Kodeksu postępowania cywilnego

Jeżeli dłużnik wniesie sprzeciw w terminie, sąd zawiadamia Państwa, że mogą wnieść powództwo o ustalenie istnienia należności. Powództwo wnosi się w ciągu jednego miesiąca od zawiadomienia, uzupełniając opłatę państwową do kwoty należnej w zwykłym postępowaniu procesowym (art. 415 ust. 4 Kodeksu postępowania cywilnego). Jeżeli nie wniosą Państwo powództwa, sąd uchyla nakaz (art. 415 ust. 5 Kodeksu postępowania cywilnego).

Zaletą jest to, że powództwo uważa się za wniesione w dniu złożenia wniosku o nakaz zapłaty (art. 422 ust. 1 Kodeksu postępowania cywilnego). Ma to znaczenie dla przedawnienia i odsetek. Jeżeli sąd uwzględni powództwo, nakaz staje się prawomocny i wydaje się tytuł wykonawczy (art. 416 ust. 2 Kodeksu postępowania cywilnego).

Zwykłe postępowanie procesowe: kiedy jest lepszym wyborem

Czasem rozsądniej jest od razu wnieść powództwo o zapłatę:

spodziewają się Państwo, że dłużnik niemal na pewno wniesie sprzeciw, np. dlatego, że już pisemnie zakwestionował jakość;
kwota przekracza próg właściwości sądu rejonowego, a nie mają Państwo dokumentu w rozumieniu art. 417 Kodeksu postępowania cywilnego;
dłużnik nie ma adresu ani siedziby w Bułgarii (art. 411 ust. 2 pkt 4 i 5 Kodeksu postępowania cywilnego).

Opłata państwowa od pozwu wynosi 4% dochodzonej kwoty, ale nie mniej niż 25,56 EUR (art. 1 taryfy). Postępowanie procesowe jest wolniejsze, ale kończy się wyrokiem, który ostatecznie rozstrzyga spór. Jeżeli dłużnik jest najemcą, który nie zapłacił czynszu, proszę zapoznać się także z artykułem o kluczowych klauzulach umowy najmu.

Zabezpieczenie: zajęcie rachunków i obciążenie nieruchomości, zanim będzie za późno

Jeżeli istnieje ryzyko, że dłużnik przeniesie majątek lub opróżni rachunki, mogą Państwo wystąpić o zabezpieczenie roszczenia. O zabezpieczenie wnosi się razem z pozwem, a w razie potrzeby nawet przed jego wniesieniem. Sąd udziela zabezpieczenia, gdy bez niego wykonanie przyszłego wyroku byłoby niemożliwe lub utrudnione. Ponadto powództwo musi być poparte przekonującymi dowodami na piśmie albo trzeba złożyć kaucję (art. 391 Kodeksu postępowania cywilnego). Środkami zabezpieczenia są zajęcie rachunków, wierzytelności i ruchomości, obciążenie nieruchomości zakazem rozporządzania (възбрана) oraz inne odpowiednie środki (art. 397 Kodeksu postępowania cywilnego).

Gdy zabezpieczenia udziela się przed wniesieniem powództwa, sąd wyznacza Państwu termin do jednego miesiąca na wniesienie pozwu (art. 390 ust. 3 Kodeksu postępowania cywilnego). Opłata za zabezpieczenie przyszłego powództwa wynosi 20,45 EUR.

Komornik: jak to działa i kto płaci

Z tytułem wykonawczym zwracają się Państwo do prywatnego komornika sądowego (частен съдебен изпълнител, ЧСИ) lub komornika państwowego. Od 1 lipca 2025 r. tytuły wykonawcze wydaje się w formie elektronicznej, a komornik ma do nich dostęp przez portal (art. 426 ust. 1 Kodeksu postępowania cywilnego). Co do zasady właściwy jest komornik z obszaru, w którym dłużnik ma siedzibę lub w którym znajduje się jego majątek (art. 427 Kodeksu postępowania cywilnego). Przez procedurę może Państwa przeprowadzić także adwokat od windykacji należności.

Komornik ustala majątek dłużnika, zajmuje jego rachunki bankowe i wierzytelności, zajmuje nieruchomości i przystępuje do sprzedaży. Opłaty uiszcza z góry wierzyciel, ale koszty egzekucji ponosi dłużnik (art. 79 Kodeksu postępowania cywilnego) i ściąga się je od niego razem z długiem.

Trzeba pamiętać, że jeżeli przez dwa lata nie zażądają Państwo żadnej czynności egzekucyjnej, postępowanie umarza się z mocy prawa (art. 433 ust. 1 pkt 8 Kodeksu postępowania cywilnego).

	Wezwanie / ugoda	Postępowanie nakazowe	Postępowanie procesowe
Kiedy jest odpowiednie	Dłużnik jest rzetelny, ale się spóźnia	Bezsporna należność do progu sądu rejonowego albo dokument w rozumieniu art. 417	Sporna należność, duża kwota, dłużnik za granicą
Opłata państwowa	Brak (wynagrodzenie notariusza przy poświadczeniu)	2%, min. 12,78 EUR	4%, min. 25,56 EUR
Czas na odpowiedź dłużnika	Wyznaczony przez Państwa	1 miesiąc na zapłatę lub sprzeciw	Termin na odpowiedź na pozew
Wynik	Zapłata lub uznanie długu	Tytuł wykonawczy, jeśli nie ma sprzeciwu	Wyrok sądu i tytuł wykonawczy

Przedawnienie: jak długo można dochodzić pieniędzy?

Ogólny termin przedawnienia wynosi pięć lat (art. 110 ustawy o zobowiązaniach i umowach). Dotyczy on także ceny z niezapłaconej faktury między przedsiębiorcami, ponieważ ustawa nie przewiduje odrębnego terminu przedawnienia dla transakcji handlowych.
Trzy lata to termin przedawnienia odsetek, czynszu i innych świadczeń okresowych oraz kar umownych i odszkodowań za niewykonanie umowy (art. 111 ustawy o zobowiązaniach i umowach).
Przedawnienie biegnie od dnia, w którym należność stała się wymagalna (art. 114 ustawy o zobowiązaniach i umowach). Przerywa je uznanie długu, powództwo lub czynności egzekucyjne (art. 116 ustawy o zobowiązaniach i umowach).
Gdy należność zostanie stwierdzona wyrokiem sądu, nowy termin przedawnienia wynosi zawsze pięć lat (art. 117 ust. 2 ustawy o zobowiązaniach i umowach).

Dłużnik to spółka wykreślona lub niewypłacalna

Jeżeli dłużnik jest w likwidacji, należy zgłosić należność likwidatorowi. Jeżeli wnieśli już Państwo sprawę, wystąpili o nakaz zapłaty lub mają tytuł wykonawczy, mogą Państwo zwrócić się do sądu okręgowego (окръжен съд) o zakaz wykreślenia spółki (art. 273 ust. 3 ustawy o handlu). Więcej o spółkach, które latami nie składają sprawozdań, wyjaśniamy w artykule o wykreśleniu spółek z urzędu za nieopublikowane sprawozdania finansowe.

Po otwarciu postępowania upadłościowego indywidualna windykacja ustaje. Należność trzeba zgłosić sądowi upadłościowemu w ciągu jednego miesiąca od wpisania w Rejestrze Handlowym postanowienia o otwarciu postępowania (art. 685 ustawy o handlu). Dopuszczalne jest również zgłoszenie w ciągu kolejnych dwóch miesięcy, ale z mniej korzystnymi skutkami (art. 688 ustawy o handlu). Jako wierzyciel z transakcji handlowej mogą Państwo sami złożyć wniosek o otwarcie postępowania upadłościowego (art. 625 ustawy o handlu).

Zanim dostarczą Państwo towar z odroczonym terminem płatności, warto sprawdzić kontrahenta w Rejestrze Handlowym: kto nim zarządza, jaki ma kapitał i czy publikuje sprawozdania. Odpowiedzialność wspólników w spółkach OOD i EOOD wyjaśniamy w artykule o rejestracji spółki OOD lub EOOD.

Dłużnik w innym państwie UE: europejski nakaz zapłaty

Gdy dłużnik znajduje się w innym państwie członkowskim, mogą Państwo skorzystać z europejskiego nakazu zapłaty na podstawie rozporządzenia (WE) nr 1896/2006. Jest on przeznaczony dla bezspornych transgranicznych roszczeń pieniężnych i składa się go na standardowym formularzu. Dłużnik ma 30 dni od doręczenia na wniesienie sprzeciwu. Jeżeli go nie wniesie, nakaz wykonuje się w drugim państwie bez dodatkowej procedury; jeżeli wniesie sprzeciw, sprawa toczy się dalej jako zwykłe postępowanie procesowe.

Najczęściej zadawane pytania (FAQ)

Ile mam czasu, aby pozwać klienta o niezapłaconą fakturę?

Ogólny termin przedawnienia ceny z faktury wynosi pięć lat od dnia, w którym płatność stała się wymagalna (art. 110 ustawy o zobowiązaniach i umowach). Odsetki przedawniają się z upływem trzech lat. Pisemne uznanie długu lub wniosek do sądu przerywają bieg przedawnienia.

Jaki jest termin na wniesienie sprzeciwu od nakazu zapłaty?

Dłużnik może wnieść sprzeciw w ciągu jednego miesiąca od doręczenia nakazu (art. 414 ust. 2 Kodeksu postępowania cywilnego). Terminu nie można przedłużyć, a sprzeciw nie wymaga uzasadnienia. Jeżeli sprzeciwu nie wniesiono, nakaz staje się prawomocny.

Ile wynoszą odsetki ustawowe w 2026 r.?

Od 1 stycznia 2026 r. odsetki ustawowe to stopa procentowa EBC dla podstawowych operacji refinansujących plus 8 punktów procentowych. Stopę EBC przyjmuje się według stanu odpowiednio na 1 stycznia lub 1 lipca. Za okresy do końca 2025 r. stosuje się starą formułę: stopa podstawowa BNB plus 10 punktów.

Czy mogę złożyć wniosek o nakaz zapłaty w formie papierowej?

Przedsiębiorcy oraz wszyscy reprezentowani przez adwokata składają wniosek wyłącznie elektronicznie, przez Jednolity Portal e-Sprawiedliwości (art. 410 ust. 5 Kodeksu postępowania cywilnego). Osoby fizyczne bez adwokata nadal mogą złożyć wniosek na papierze w sądzie rejonowym.

Jaka jest opłata państwowa od nakazu zapłaty?

Opłata wynosi 2% dochodzonej kwoty, ale nie mniej niż 12,78 EUR. Gdy wniosek składa się elektronicznie przez Jednolity Portal e-Sprawiedliwości, opłata jest niższa o 15%. Przy późniejszym powództwie na podstawie art. 422 Kodeksu postępowania cywilnego dopłaca się różnicę do opłaty w postępowaniu procesowym, która wynosi 4%, ale nie mniej niż 25,56 EUR.

Czy mogę odzyskać także koszty windykacji?

Tak. W transakcji handlowej przysługuje Państwu rekompensata w wysokości nie mniejszej niż 40 EUR bez wezwania, a także odsetki ustawowe (art. 309a ustawy o handlu). Jeśli wygrają Państwo sprawę, koszty sądowe i wynagrodzenie adwokata zasądza się od dłużnika, a koszty egzekucji także ponosi dłużnik.

Co zrobić, jeśli dłużnik jest spółką w likwidacji lub został wykreślony?

Należy zgłosić należność likwidatorowi i w razie potrzeby zwrócić się do sądu o zakaz wykreślenia spółki. Jak sytuacja wygląda od strony spółki dłużnika, wyjaśniamy w artykule o wykreśleniu spółki za nieopublikowane sprawozdania finansowe.

Klient twierdzi, że zapłacił na inny rachunek z fałszywego e-maila. Co teraz?

Zwykle jest to oszustwo z podmienionymi danymi bankowymi. To, czy płatność zwalnia z długu, zależy od konkretnych okoliczności i od tego, kto dopuścił do naruszenia. Jakie prawa ma płatnik wobec swojego banku, wyjaśniamy w artykule o nieautoryzowanych transakcjach z karty lub rachunku.

Mój najemca nie płaci czynszu. Czy obowiązują te same zasady?

Tak, postępowanie nakazowe można stosować do niezapłaconego czynszu. Należności z tytułu czynszu przedawniają się jednak z upływem trzech lat (art. 111 lit. c ustawy o zobowiązaniach i umowach). Jak przygotować umowę, aby windykacja była łatwiejsza, wyjaśniamy w artykule o klauzulach umowy najmu.

Jak zabezpieczyć się na przyszłość przed niezapłaconymi fakturami?

Proszę zawierać pisemne umowy z terminem płatności i karą umowną. Przy większych transakcjach warto żądać weksla lub innego zabezpieczenia i sprawdzać kontrahenta w Rejestrze Handlowym. Weksel pozwala uzyskać nakaz zapłaty z natychmiastową wykonalnością na podstawie art. 417 Kodeksu postępowania cywilnego.

Jak możemy pomóc?

Przygotujemy wezwanie i ugodę, złożymy wniosek o nakaz zapłaty, będziemy Państwa reprezentować w procesie, jeśli dłużnik wniesie sprzeciw, i będziemy współpracować z komornikiem aż do odzyskania należności. Powiemy też Państwu, kiedy windykacja nie jest ekonomicznie uzasadniona.

Informacje w tym artykule mają charakter ogólny i nie zastępują konkretnej porady. Wynik w każdej sprawie zależy od dowodów i od majątku dłużnika. Jeśli mają Państwo niezapłacone faktury, prosimy o kontakt z Kancelarią Adwokacką Mechkova & Dimitrova i przesłanie nam dokumentów do analizy.

Niezapłacona faktura w Bułgarii: od wezwania do zapłaty po komornika

Jak odzyskać od firmy w Bułgarii należność z niezapłaconej faktury?