Potknięcie o płytę chodnikową w Bułgarii: odszkodowanie (2026)

Potknęli się Państwo o uszkodzoną płytę chodnikową, upadli i złamali nogę, kostkę lub rękę? W takim przypadku mają Państwo prawo żądać odszkodowania od gminy, która odpowiada za utrzymanie chodników. Zapadnięte płyty, wystające krawędzie, uszkodzony krawężnik lub dziura w nawierzchni: co roku bułgarskie sądy zasądzają od gmin na rzecz pieszych, którzy odnieśli obrażenia właśnie w ten sposób, kwoty od kilku do kilkudziesięciu tysięcy lewów.

Z tego artykułu dowiedzą się Państwo, dlaczego odpowiada gmina, co zrobić w pierwszych godzinach po upadku, jak udowodnić obrażenia za pomocą opinii biegłego z zakresu medycyny sądowej, jakie szkody podlegają naprawieniu, kiedy kwota zostaje obniżona z powodu „nieostrożności” poszkodowanego i co się dzieje, jeśli nawierzchnia przed budynkiem nie należy do gminy. Przedstawiamy też prawdziwe sprawy i zasądzone kwoty.

Dlaczego gmina odpowiada za uszkodzone płyty chodnikowe?

Prawo zobowiązuje zarządcę drogi do utrzymywania jej w dobrym stanie, niezwłocznego oznakowania przeszkód i jak najszybszego ich usunięcia (art. 167 ust. 1 bułgarskiej ustawy o ruchu drogowym). W miastach i wsiach gmina utrzymuje drogi i ulice gminne (art. 31 ustawy o drogach), a nawet tam, gdzie przez miejscowość przebiega droga krajowa, gmina odpowiada za chodniki (art. 30 ust. 4 ustawy o drogach).

Gdy płyty chodnikowe są połamane, przesunięte lub zapadnięte i nikt ich nie naprawił ani nie zabezpieczył, sądy stwierdzają bezprawne zaniechanie pracowników, którym gmina powierzyła utrzymanie. Roszczenie ma więc charakter cywilny i opiera się na art. 49 w zw. z art. 45 bułgarskiej ustawy o zobowiązaniach i umowach (ЗЗД). Nie trzeba ustalać, który pracownik miał naprawić chodnik; wystarczy udowodnić, że gmina nie wykonała swojego obowiązku.

Kto musi udowodnić, że chodnik był utrzymany?

Ważny argument na korzyść poszkodowanych wynika z orzecznictwa. W sprawie przed Sądem Miejskim w Sofii (Софийски градски съд) dotyczącej złamanej kostki na zapadniętych płytach sąd uznał, że to gmina musi udowodnić, że utrzymywała chodnik w bezpiecznym stanie. Gmina nie przedstawiła żadnych dowodów ani co do stanu nawierzchni, ani co do znaków ostrzegawczych i przegrała. W innej sprawie, dotyczącej połamanych i brakujących płyt, sąd zauważył, że gmina ani nie twierdziła, ani nie udowodniła, że zrobiła cokolwiek, aby je zabezpieczyć.

Nie zwalnia to Państwa z ciężaru dowodu. Muszą Państwo wykazać, że upadli, dokładnie gdzie, z powodu jakiej wady i jakich obrażeń doznali. Rozkład ciężaru dowodu w poszczególnych kwestiach zależy od konkretnego sądu i od linii obrony gminy.

Ogólny obraz roszczeń przeciwko gminom (za drogi, studzienki, drzewa i chodniki) znajdą Państwo w naszym poradniku jak pozwać gminę za szkody spowodowane złym stanem infrastruktury.

Co zrobić od razu po upadku

1. Tego samego dnia proszę zgłosić się po pomoc medyczną. Proszę udać się na szpitalny oddział ratunkowy lub wezwać karetkę (112). Jest to ważne dla zdrowia, ale także dla sprawy: dokument medyczny z datą i opisem urazu jest głównym dowodem.
2. Proszę powiedzieć lekarzowi, jak doszło do urazu: „upadłem na chodniku, potknąłem się o uszkodzoną płytę”. Proszę poprosić o odnotowanie tego w karcie ambulatoryjnej (амбулаторен лист).
3. Proszę sfotografować miejsce z punktem orientacyjnym. Zdjęcia wady z bliska (z przedmiotem dla skali) oraz zdjęcia szerokie, na których widać numer budynku, tabliczkę z nazwą ulicy, witrynę sklepu lub skrzyżowanie. Jeśli nie mogą Państwo zrobić tego sami, proszę poprosić osobę towarzyszącą albo wrócić w kolejnych dniach, zanim nawierzchnia zostanie naprawiona.
4. Proszę zapisać dane świadków: imiona, nazwiska i numery telefonów osób, które widziały upadek lub udzieliły pomocy.
5. Proszę złożyć w gminie pisemne zgłoszenie (w Sofii: w administracji dzielnicy lub przez centrum kontaktowe) z opisem wady i dokładnym adresem. Proszę zachować numer zgłoszenia.
6. Proszę zachować wszystkie rachunki: leki, ortezy, opatrunki, badania, rehabilitacja, taksówki, a także zwolnienia lekarskie.
7. Proszę prowadzić notatki o bólu, bezsenności, ograniczeniach w codziennym życiu i pomocy, jakiej udziela rodzina; będą potrzebne przy zeznaniach świadków.

Z naszej praktyki: Proszę nie odkładać wizyty u lekarza. W jednej ze spraw przed Sądem Miejskim w Sofii poszkodowana leczyła się sama przez pięć dni, zanim poszła do lekarza i dowiedziała się, że ma złamaną kostkę. Powództwo zostało uwzględnione, ale każdy dzień zwłoki daje gminie argument, że do urazu mogło dojść gdzie indziej albo że mógł się on pogorszyć z innych przyczyn.

Jak udowodnić obrażenia: dokumentacja medyczna i opinie biegłych

Odszkodowanie ustala się według ciężkości urazu i jego skutków. Aby je udowodnić, zwykle potrzebne są:

• dokumentacja medyczna: karty ambulatoryjne z oddziału ratunkowego, karty wypisowe, zdjęcia rentgenowskie, protokoły operacyjne, skierowania na rehabilitację;
• zwolnienia lekarskie: pokazują, jak długo byli Państwo czasowo niezdolni do pracy;
• opinia biegłego z zakresu medycyny sądowej: biegłego powołuje sąd; ustala on rodzaj urazu i mechanizm jego powstania, to, czy odpowiada on opisanemu upadkowi, okres leczenia i to, czy występują trwałe skutki;
• świadkowie: członkowie rodziny, którzy opisują ból, ograniczenia i potrzebę pomocy osób trzecich;
• w razie potrzeby opinia biegłego psychologa: np. jeśli po upadku boją się Państwo wychodzić z domu.

Opinia biegłego z zakresu medycyny sądowej ma szczególne znaczenie, gdy gmina kwestionuje, że uraz jest skutkiem tego upadku. Im wcześniejszy i dokładniejszy opis urazu w pierwszej dokumentacji, tym łatwiejsze zadanie biegłego.

Jakie szkody podlegają naprawieniu?

Szkoda niemajątkowa

Chodzi o ból, cierpienie, niedogodności, strach, utratę normalnego trybu życia w czasie leczenia i trwałe skutki. Zadośćuczynienie ustala sąd według zasady słuszności (art. 52 ustawy o zobowiązaniach i umowach). Sąd bierze pod uwagę rodzaj urazu, to, czy była operacja, jak długo trwało leczenie, wiek poszkodowanego, to, czy potrzebna była pomoc osób trzecich, i to, czy występują trwałe ograniczenia.

W sprawach, które omawiamy poniżej, kwoty zasądzone za szkodę niemajątkową wynoszą 7000–30 000 BGN za złamania, także wymagające operacji, a znacznie więcej za poważne i trwałe urazy. Każda sprawa jest jednak indywidualna.

Szkoda majątkowa

Obejmuje rzeczywiście poniesione i udowodnione koszty:

• leczenie: leki, badania, materiały medyczne, operacje i implanty, rehabilitacja;
• opieka: płatna pomoc w domu, transport do placówek medycznych;
• utracone dochody: wynagrodzenie utracone w okresie niezdolności do pracy, w zakresie, w jakim nie pokrywa go zasiłek chorobowy.

Każdy koszt musi być udokumentowany i związany z urazem.

Odsetki

W przypadku czynu niedozwolonego dłużnik pozostaje w zwłoce od dnia wyrządzenia szkody (art. 84 ust. 3 ustawy o zobowiązaniach i umowach), dlatego odsetki ustawowe zasądza się zwykle od daty upadku. Od 1.1.2026 r. stopa odsetek wynosi tyle, co podstawowa stopa refinansowa EBC plus 8 punktów (rozporządzenie Rady Ministrów nr 347/2025).

Przyczynienie się: „nie patrzyła pod nogi”

Najczęstszą linią obrony gminy jest zarzut przyczynienia się (art. 51 ust. 2 ustawy o zobowiązaniach i umowach): poszkodowany mógł zauważyć wadę i ją ominąć. Jeśli sąd uzna zarzut, odszkodowanie zostaje obniżone.

Przykładem jest sprawa przed Sądem Miejskim w Sofii dotycząca złamanej kostki w centrum Sofii. Świadek zeznał, że wada nie była widoczna, ale sąd uznał, że pieszy idący spokojnie mógł zauważyć nierówność, zbliżając się do niej, i ją obejść. Sąd ustalił słuszne zadośćuczynienie na 20 000 BGN i obniżył je do 16 000 BGN z powodu przyczynienia się.

W innych sprawach ten sam argument został odrzucony, np. w Płowdiwie, gdzie gmina twierdziła, że poszkodowany nie patrzył pod nogi, ale sąd tego nie przyjął. Wynik zależy od faktów: widoczności i oświetlenia, wielkości wady, tego, czy poszkodowany coś niósł lub się spieszył, czy miejsce było ogrodzone lub oznakowane. Zdjęcia zrobione z perspektywy pieszego są najlepszą odpowiedzią na ten argument.

Powództwo częściowe i drugie powództwo z powodu późniejszej operacji

Czasami poszkodowany nie dochodzi od razu całej kwoty. Powództwo częściowe pozwala najpierw dochodzić części odszkodowania (np. aby ograniczyć opłatę sądową), a resztę później. Tak było w jednej ze spraw w Sofii, w której w dwóch odrębnych procesach zasądzono łącznie 80 000 BGN. Uwaga: powództwo częściowe co do zasady nie przerywa biegu przedawnienia co do części jeszcze niedochodzonej, dlatego drugie powództwo trzeba wnieść w terminie.

Inna sytuacja to nowa szkoda powstała po zakończeniu sprawy, np. konieczność drugiej operacji, której nie można było przewidzieć w chwili wydania pierwszego wyroku. Orzecznictwo dopuszcza naprawienie takiej nowej, wcześniej nieznanej szkody w drodze odrębnego powództwa, ale warunki są surowe i zależą od tego, czy szkoda nie była już objęta pierwszym wyrokiem. To kwestia wymagająca oceny adwokata na podstawie konkretnej dokumentacji medycznej.

Jeśli nawierzchnia nie należy do gminy: sklepy i wspólnoty mieszkaniowe

Nie każda płyta przed budynkiem jest częścią gminnego chodnika. Odpowiedzialność zależy od tego, kto jest właścicielem miejsca, w którym Państwo upadli:

• Publiczny chodnik jest co do zasady częścią ulicy i odpowiada za niego gmina.
• Teren należący do działki budynku lub obiektu handlowego (prywatne podwórze, schody do wejścia, plac przed sklepem na jego działce) może należeć do zakresu odpowiedzialności właściciela lub użytkownika.
• Jeśli przedsiębiorca korzysta z części chodnika (np. ze stolikami lub ekspozycją) albo rozkopał nawierzchnię, także on może odpowiadać, obok gminy.

Granicę między ulicą a własnością prywatną sprawdza się na podstawie mapy katastralnej i dokumentów własności. Gdy nie jest jasne, kto odpowiada, warto to sprawdzić przed wniesieniem pozwu, aby nie pozwać niewłaściwego podmiotu. Pouczającym przykładem jest sprawa dotycząca studzienki, w której gmina nie poniosła odpowiedzialności, bo urządzenie należało do innej spółki; zob. nasz artykuł Wpadłem do studzienki lub wykopu: kto płaci?.

Prawdziwe sprawy przeciwko gminom za upadki na chodniku

Poniższe sprawy opisano w mediach. Kwoty podajemy w lewach, tak jak je opublikowano, z przybliżoną równowartością w euro.

• Sąd Miejski w Sofii, 2020 r.: 56-letnia kobieta potyka się o pokruszony beton i wystające pręty zbrojeniowe na rogu ulic Lege i Saborna; złamana kostka. Sąd uznaje 20 000 BGN (≈ 10 226 EUR) za słuszne zadośćuczynienie i obniża je do 16 000 BGN (≈ 8181 EUR) z powodu przyczynienia się; gmina nie udowodniła, że utrzymywała chodnik. Według doniesień wyrok nie był prawomocny.
• Sąd Miejski w Sofii, 2020 r.: 70-letnia kobieta upada na połamanych, brakujących i wypaczonych płytach chodnikowych na ulicy Williama Gladstone'a i łamie obie ręce. Zasądzono 12 000 BGN (≈ 6136 EUR) przy żądaniu 40 000 BGN. W chwili publikacji wyrok nie był prawomocny.
• Sofia, 2024 r.: kobieta, spiesząc się na trolejbus na przystanku w centrum miasta, potyka się w dziurze w chodniku, a trolejbus przejeżdża jej po nogach. W dwóch powództwach częściowych, o 35 100 BGN i 44 900 BGN, zasądzono łącznie 80 000 BGN (≈ 40 903 EUR).
• Płowdiw, 2022 r.: mężczyzna wpada nogą w dziurę powstałą z przesuniętych płyt chodnikowych w swojej dzielnicy; zerwana łąkotka, operacja. Zasądzono 15 000 BGN (≈ 7669 EUR); zarzut, że nie patrzył pod nogi, nie został uwzględniony.
• Płowdiw, 2025 r.: kobieta potyka się o przesunięte płyty chodnikowe i odłamany krawężnik i łamie prawą rękę, co wymaga operacji. Gmina zostaje zobowiązana do zapłaty 10 000 BGN (≈ 5113 EUR) odszkodowania.
• Sąd Okręgowy w Szumenie, 2022 r.: 75-letnia kobieta upada na połamanych płytach chodnikowych na bulwarze Riszki Prochod i łamie bark; operacja z implantem. Zasądzono 7000 BGN (≈ 3579 EUR) zadośćuczynienia i 1510 BGN (≈ 772 EUR) odszkodowania za szkodę majątkową z tytułu operacji i implantu. Wyrok jest prawomocny.
• Sąd Okręgowy w Montanie, 2025 r.: 76-letni mężczyzna potyka się na źle utrzymanym chodniku; operacja prawej ręki. Zasądzono 30 000 BGN (≈ 15 339 EUR) za szkodę niemajątkową i 2655 BGN (≈ 1357 EUR) za szkodę majątkową.

Jak przebiega sprawa przeciwko gminie

1. Konsultacja i analiza: przegląd dokumentacji medycznej, zdjęć i świadków, ustalenie, kto odpowiada i jaka kwota roszczenia jest uzasadniona. Jeśli wybierają Państwo adwokata, zob. jakie pytania zadać adwokatowi.
2. Wezwanie do zapłaty skierowane do gminy: nieobowiązkowe; gminy rzadko płacą dobrowolnie, ale ich odpowiedź pokazuje, jaką linię obrony obiorą.
3. Pozew: z odrębnym wskazaniem kwot za szkodę niemajątkową i majątkową, z dowodami i uiszczoną opłatą sądową.
4. Odpowiedź gminy: zwykle kwestionuje sam fakt upadku, miejsce, związek przyczynowy i wysokość roszczenia oraz podnosi zarzut przyczynienia się.
5. Postępowanie dowodowe: świadkowie, opinia biegłego z zakresu medycyny sądowej i w razie potrzeby informacje od gminy o naprawach danego odcinka.
6. Wyrok i zaskarżenie: po uprawomocnieniu się wyroku gmina wypłaca odszkodowanie, odsetki i koszty.

Terminy, opłaty i właściwy sąd

Kwestia	Odpowiedź	Podstawa prawna
Termin przedawnienia	5 lat	Art. 110 ustawy o zobowiązaniach i umowach
Biegnie od	Ustalenia osoby odpowiedzialnej (zwykle od dnia upadku)	Art. 114 ust. 3 ustawy o zobowiązaniach i umowach
Odsetki	Odsetki ustawowe od dnia wyrządzenia szkody	Art. 84 ust. 3 ustawy o zobowiązaniach i umowach
Opłata sądowa	4% dochodzonej kwoty, co najmniej 25,56 EUR	Taryfa opłat państwowych na podstawie Kodeksu postępowania cywilnego
Zwolnienie od opłaty	Gdy powód nie ma wystarczających środków, według uznania sądu	Art. 83 ust. 2 Kodeksu postępowania cywilnego
Pierwsza instancja	Sąd rejonowy (районен съд); sąd okręgowy (окръжен съд) dla roszczeń powyżej 25 000 BGN (≈ 12 782 EUR)	Art. 104 pkt 4 Kodeksu postępowania cywilnego

Podobna logika (odpowiedzialność cywilna gminy za zaniechanie) dotyczy innych zdarzeń na ulicy, np. pogryzienia przez bezpańskiego psa. W sprawie roszczenia z czynu niedozwolonego proszę skontaktować się z adwokatem od odszkodowań za szkody na osobie.

Najczęściej zadawane pytania (FAQ)

Czy mogę pozwać gminę, jeśli upadłem przez uszkodzoną płytę chodnikową?

Tak. Gmina odpowiada na podstawie art. 49 ustawy o zobowiązaniach i umowach za zaniechanie swoich pracowników, którzy nie naprawili ani nie zabezpieczyli chodnika. Trzeba udowodnić upadek, miejsce, wadę i obrażenia. Ogólne zasady opisujemy w poradniku jak pozwać gminę za szkody spowodowane infrastrukturą.

Ile pieniędzy mogę dostać za złamaną nogę lub rękę?

Nie ma stałej kwoty: zadośćuczynienie za szkodę niemajątkową ustala się według zasady słuszności (art. 52 ustawy o zobowiązaniach i umowach). W opisanych sprawach kwoty za złamania wynoszą 7000–30 000 BGN, a przy poważnych skutkach znacznie więcej. Szkoda majątkowa jest zwracana według udowodnionych kosztów.

Czy muszę iść do lekarza tego samego dnia?

Tak, jest to zalecane. Dokument z oddziału ratunkowego z datą i opisem urazu jest głównym dowodem. Zwłoka pozwala gminie twierdzić, że do urazu doszło gdzie indziej.

Czy sąd obniży odszkodowanie, jeśli nie patrzyłem pod nogi?

Może, jeśli gmina udowodni przyczynienie się (art. 51 ust. 2 ustawy o zobowiązaniach i umowach). W jednej sprawie w Sofii kwotę obniżono z 20 000 BGN do 16 000 BGN, a w sprawie w Płowdiwie ten sam zarzut odrzucono. Wynik zależy od tego, jak widoczna była wada, i od konkretnych okoliczności.

Kto odpowiada, jeśli wpadłem do studzienki, a nie potknąłem się o płytę?

Zależy to od tego, kto jest właścicielem studzienki: gmina, przedsiębiorstwo wodociągowe, spółka energetyczna lub telekomunikacyjna. Wyjaśniamy to szczegółowo w artykule Wpadłem do studzienki lub wykopu: kto płaci?.

Czy gmina odpowiada za nawierzchnię przed sklepem lub budynkiem mieszkalnym?

Zależy to od tego, kto jest właścicielem miejsca. Publiczny chodnik należy co do zasady do gminy, ale za teren na działce budynku lub obiektu handlowego może odpowiadać jego właściciel lub użytkownik. Sprawdza się to na podstawie mapy katastralnej i dokumentów własności.

Czy mogę też odzyskać utracone wynagrodzenie?

Tak, dochód utracony w okresie niezdolności do pracy jest naprawiany jako szkoda majątkowa, w zakresie, w jakim został udowodniony i nie jest pokryty zasiłkiem chorobowym. Potrzebne będą zwolnienia lekarskie i dokumenty potwierdzające dochody.

Co się stanie, jeśli po zakończeniu sprawy będę potrzebować kolejnej operacji?

Orzecznictwo dopuszcza odrębne powództwo o nową szkodę, która nie była znana ani możliwa do przewidzenia w chwili wydania pierwszego wyroku. Warunki są surowe, dlatego potrzebna jest ocena na podstawie dokumentacji medycznej.

Ile mam czasu na wniesienie pozwu?

Termin przedawnienia wynosi 5 lat (art. 110 ustawy o zobowiązaniach i umowach) i biegnie od ustalenia osoby odpowiedzialnej (art. 114 ust. 3), zwykle od dnia upadku. Nie warto zwlekać: wada może zostać naprawiona, a świadkowie mogą zapomnieć.

Ile kosztuje sprawa przeciwko gminie?

Opłata sądowa wynosi 4% dochodzonej kwoty, ale nie mniej niż 25,56 EUR; do tego dochodzą zaliczki na opinie biegłych i wynagrodzenie adwokata. Jak wybrać adwokata procesowego, wyjaśniamy w artykule jak wybrać dobrego adwokata.

Czy gmina odpowiada też za inne zdarzenia na ulicy?

Tak, np. za pogryzienie przez bezpańskiego psa lub za uszkodzenie samochodu przez dziurę w drodze. Zob. nasze artykuły o pogryzieniu przez psa i odszkodowaniu od gminy i o wypadkach spowodowanych dziurą w drodze.

Jak możemy Państwu pomóc?

Sprawy o upadek na chodniku wygrywa się dowodami zebranymi szybko: dokumentem medycznym z tego samego dnia, zdjęciami wady z punktem orientacyjnym i świadkami. Gmina niemal zawsze kwestionuje przebieg upadku i podnosi zarzut przyczynienia się, dlatego przygotowanie od pierwszego dnia decyduje o wysokości odszkodowania.

Kancelaria Adwokacka Mechkova & Dimitrova ustali, kto odpowiada za dane miejsce, pomoże zebrać dowody medyczne i zeznania świadków, przygotuje pozew i będzie Państwa reprezentować przed sądem. Informacje zawarte w tym artykule mają charakter ogólny i nie gwarantują określonego wyniku. Prosimy o kontakt w celu oceny Państwa sprawy.