Ustalenie majątku spadkowego to zadanie, przed którym staje wiele rodzin: bliska osoba zmarła, a nikt nie wie dokładnie, w jakich bankach miała konta, czy posiadała nieruchomość w innym mieście, udział w spółce albo stary samochód zarejestrowany na swoje nazwisko. Jest to jeszcze trudniejsze, gdy spadkobiercy mieszkają za granicą lub gdy zmarły nie mówił o swoich finansach. Bez pełnego obrazu nie da się zdecydować, czy przyjąć spadek, przyjąć go z dobrodziejstwem inwentarza czy go odrzucić, ani jak podzielić go między spadkobierców.
Dobra wiadomość jest taka, że w Bułgarii istnieją rejestry urzędowe, w których spadkobiercy mogą sprawdzić majątek i długi zmarłego. Poniżej omawiamy każdy z nich: gdzie składa się wniosek, kto jest uprawniony do wyszukiwania i jakie dokumenty są potrzebne. Na końcu znajdą Państwo tabelę podsumowującą.
Pierwszy krok: zaświadczenie o spadkobiercach
Niemal każde wyszukiwanie majątku zmarłego wymaga udowodnienia, że jest się jego spadkobiercą. Służy do tego zaświadczenie o spadkobiercach (удостоверение за наследници), wydawane przez gminę właściwą dla ostatniego stałego adresu zmarłego. Wymienia ono wszystkich spadkobierców ustawowych w chwili śmierci.
Warto od razu poprosić o kilka egzemplarzy, ponieważ instytucje często zatrzymują kopię. Jeśli przebywają Państwo za granicą, wyszukiwania można przeprowadzić przez pełnomocnika, jak opisaliśmy w artykule o spadkobiercach mieszkających za granicą i załatwianiu spadku w Bułgarii. Ogólną kolejność kroków po śmierci bliskiej osoby, od aktu zgonu do przyjęcia spadku, przedstawiamy w poradniku „Spadek w Bułgarii: pierwsze kroki”.
Jak sprawdzić, w jakich bankach zmarły miał konta
Rejestr Rachunków Bankowych i Skrytek Sejfowych (РБСС) przy Bułgarskim Banku Narodowym
Najskuteczniejszym sposobem na odnalezienie kont bankowych zmarłego jest wyszukiwanie w Rejestrze Rachunków Bankowych i Skrytek Sejfowych (РБСС), który Bułgarski Bank Narodowy (БНБ) prowadzi na podstawie art. 56a bułgarskiej ustawy o instytucjach kredytowych i Rozporządzenia BNB nr 12. Banki zgłaszają do rejestru otwarte rachunki, ich posiadaczy i osoby upoważnione, a także wynajęte skrytki sejfowe.
BNB udostępnia specjalny formularz „Wniosek o informacje z Rejestru Rachunków Bankowych i Skrytek Sejfowych – dla spadkobierców”. Procedura wygląda następująco:
- Wypełniają Państwo wniosek, podając swoje dane oraz pełne imię i nazwisko zmarłego i jego bułgarski numer osobisty (ЕГН), i wskazują, czy chcą Państwo informacji o rachunkach, skrytkach sejfowych czy o jednych i drugich.
- Załączają Państwo kopię zaświadczenia o spadkobiercach oraz dowód uiszczenia opłaty, jeśli wybierają Państwo krótszy termin realizacji.
- Wniosek może złożyć tylko jeden ze spadkobierców. Jeśli działa pełnomocnik, wymagane jest wyraźne pełnomocnictwo z podpisem poświadczonym notarialnie, wystawione do użytku przed BNB (art. 56a ust. 4 ustawy o instytucjach kredytowych).
- Odpowiedź odbierają Państwo osobiście w BNB w Sofii, pocztą za potwierdzeniem odbioru lub przez wskazaną osobę trzecią.
Zgodnie z formularzem BNB wyszukiwanie jest bezpłatne przy wydaniu w ciągu 14 dni. Za szybsze wydanie opłaty wynoszą 4,09 EUR (w ciągu 7 dni roboczych), 8,18 EUR (w ciągu 24 godzin) i 16,36 EUR (w ciągu 4 godzin roboczych). Gdy wniosek jest wysyłany pocztą, podpis wnioskodawcy musi być poświadczony notarialnie. Jeśli poświadczenia dokonał notariusz za granicą, załącza się także tłumaczenie przysięgłe.
Z naszej praktyki: Wyszukiwanie w rejestrze pokazuje, w jakich bankach były rachunki i skrytki sejfowe, ale nie salda na nich. Dzięki temu wiedzą jednak Państwo dokładnie, do których banków się udać, zamiast odwiedzać wszystkie po kolei.
Zapytania w samych bankach
Gdy znają Państwo banki, każdy spadkobierca może zwrócić się do danego banku o informacje o rachunkach i saldach, przedstawiając zaświadczenie o spadkobiercach i dokument tożsamości. Banki zazwyczaj wydają zaświadczenie o saldzie na dzień śmierci, a do wypłaty pieniędzy wymagają zgody lub obecności wszystkich spadkobierców albo pełnomocnictw z podpisem poświadczonym notarialnie. Wymagania różnią się w zależności od banku.
Jeśli po śmierci z konta lub karty zmarłego bezprawnie wypłacono pieniądze, co można zrobić, wyjaśniamy w artykule o nieautoryzowanych transakcjach kartą lub z rachunku.
Skrytka sejfowa
Jeśli rejestr wykaże wynajętą skrytkę sejfową, otwiera się ją zazwyczaj w obecności wszystkich spadkobierców lub ich pełnomocników i sporządza protokół jej zawartości.
Jak sprawdzić, jakie nieruchomości posiadał zmarły
Rejestr Nieruchomości przy Agencji Wpisów
Rejestr Nieruchomości (Имотен регистър) zawiera wpisane transakcje dotyczące nieruchomości. Najbardziej przydatne dla spadkobierców jest wyszukiwanie według partii osobowej (персонална партида), na podstawie pełnego imienia i nazwiska oraz numeru osobistego zmarłego. Pokazuje ono akty notarialne kupna, darowizny i innych czynności, których stroną był zmarły, a także hipoteki i zajęcia.
Ważne: Dostęp do Rejestru Nieruchomości został ograniczony. Od 15 stycznia 2026 r. kopie wpisanych aktów wydaje się bez wykazania interesu prawnego tylko określonym osobom – stronom aktu i ich następcom prawnym (w tym spadkobiercom), notariuszom, adwokatom i komornikom. W praktyce wyszukiwania według partii osobowej dokonuje obecnie właściciel partii lub adwokat. Dlatego spadkobiercom najłatwiej uzyskać je przez adwokata działającego na podstawie pełnomocnictwa. Wyszukiwanie konkretnej nieruchomości, według adresu lub identyfikatora katastralnego, pozostaje dostępne.
Wyszukiwanie trzeba przeprowadzić dla każdego okręgu sądowego, w którym podejrzewają Państwo istnienie nieruchomości. W przypadku starszych nabyć, sprzed wprowadzenia elektronicznych partii, dane mogą być niepełne i rejestry trzeba sprawdzić na miejscu.
Kataster (KAIS) i gmina
Mapa katastralna (system KAIS Agencji Geodezji, Kartografii i Katastru, АГКК) służy głównie do sprawdzenia konkretnej nieruchomości, gdy znają Państwo już jej adres lub identyfikator.
Cennym i często pomijanym źródłem jest gmina. Jej wydział podatków i opłat lokalnych prowadzi partie podatkowe nieruchomości, od których zmarły płacił podatek od nieruchomości i opłatę za wywóz odpadów. Spadkobiercy i tak muszą w ciągu 6 miesięcy złożyć w gminie deklarację dotyczącą odziedziczonego majątku (art. 32 bułgarskiej ustawy o podatkach i opłatach lokalnych), więc wyszukiwanie można przeprowadzić przy okazji jej złożenia. Więcej o partii podatkowej oraz umowach na prąd, wodę i ogrzewanie znajdą Państwo w artykule o przepisaniu umów na media na spadkobierców.
Gdy odziedziczona nieruchomość ma zostać sprzedana, kupujący przeprowadzi szczegółową weryfikację dokumentów. Co dokładnie się sprawdza, wyjaśniamy w artykule o weryfikacji prawnej przed zakupem nieruchomości.
Jak sprawdzić, czy zmarły posiadał samochód
Zarejestrowane pojazdy ewidencjonują jednostki policji drogowej (Пътна полиция) Ministerstwa Spraw Wewnętrznych (МВР). Ministerstwo oferuje usługę administracyjną polegającą na wydaniu zaświadczenia z danymi o zarejestrowanych i wyrejestrowanych pojazdach danej osoby. Spadkobiercy składają wniosek w policji drogowej przy Okręgowej Dyrekcji MSW (ОДМВР), a w Sofii w Stołecznej Dyrekcji (СДВР), załączając zaświadczenie o spadkobiercach. Przy składaniu przez pełnomocnika wymagane jest pełnomocnictwo z podpisem poświadczonym notarialnie.
Należy pamiętać, że Ministerstwo Spraw Wewnętrznych stosuje wyrejestrowanie z urzędu pojazdów należących do zmarłych właścicieli. Jeśli samochód nie zostanie w rozsądnym czasie przerejestrowany na spadkobiercę, jego rejestracja może zostać cofnięta. Samochód pozostaje częścią spadku, ale przed jego używaniem lub sprzedażą trzeba uregulować rejestrację. Aktualne warunki warto sprawdzić w policji drogowej.
Udziały w spółkach, jednoosobowa działalność gospodarcza i papiery wartościowe
Rejestr Handlowy
Rejestr Handlowy (Търговски регистър) przy Agencji Wpisów jest jawny, a wyszukiwanie w nim jest bezpłatne. Można w nim sprawdzić, czy zmarły był:
- wspólnikiem spółki OOD (spółki z ograniczoną odpowiedzialnością) lub jedynym właścicielem EOOD (jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością);
- jednoosobowym przedsiębiorcą (ЕТ);
- zarządcą, członkiem rady dyrektorów lub prokurentem.
Udziały w spółce OOD są składnikiem majątku, który się dziedziczy, ale to, czy spadkobiercy zostaną wspólnikami, zależy od umowy spółki i od bułgarskiej ustawy o handlu (Търговски закон). Szczegóły znajdą Państwo w artykule o zbyciu udziałów w spółce OOD. Warto też sprawdzić, czy spółka ogłosiła roczne sprawozdania finansowe. Jeśli tego nie zrobiła, może zostać wykreślona z urzędu, co wpływa również na wartość odziedziczonego udziału. Więcej na ten temat w artykule o wykreśleniu spółki z urzędu za nieogłoszone sprawozdania roczne.
Papiery wartościowe w Centralnym Depozycie
Akcje i inne zdematerializowane instrumenty finansowe są przechowywane w Centralnym Depozycie (Централен депозитар АД). Według samego Depozytu sprawy spadkowe nie są załatwiane bezpośrednio w nim, lecz przez licencjonowaną firmę inwestycyjną działającą jako agent rejestracyjny. Spadkobiercy lub jeden z nich zwracają się do firmy inwestycyjnej o „portfel końcowy”, czyli zestawienie papierów wartościowych posiadanych przez zmarłego, przedstawiając zaświadczenie o spadkobiercach. Firma inwestycyjna przenosi następnie papiery wartościowe na rachunki spadkobierców na podstawie działu lub testamentu.
Emerytury, fundusze emerytalne i ubezpieczenia na życie
Niewypłacona emerytura z Narodowego Instytutu Ubezpieczeń Społecznych
Jeśli zmarły był emerytem, część jego emerytury mogła pozostać niewypłacona. Spadkobiercy mogą żądać niewypłaconych kwot w oddziale regionalnym Narodowego Instytutu Ubezpieczeń Społecznych (НОИ), który wypłacał emeryturę, także drogą elektroniczną. Warto sprawdzić w Instytucie, którzy spadkobiercy są uprawnieni i za jaki okres.
Środki w powszechnym funduszu emerytalnym
Mniej znany jest fakt, że środki na indywidualnym rachunku zmarłego w powszechnym lub zawodowym funduszu emerytalnym nie przepadają. Zgodnie z art. 170 ust. 1 bułgarskiego Kodeksu ubezpieczeń społecznych wypłaca się je jego spadkobiercom ustawowym jednorazowo lub w ratach. Należy skontaktować się z towarzystwem emerytalnym, w którym zmarły był ubezpieczony. Jeśli nie wiedzą Państwo, które to towarzystwo, jego nazwa zazwyczaj widnieje w rocznych informacjach lub dokumentach ubezpieczeniowych zmarłego.
Ubezpieczenie na życie
W Bułgarii nie istnieje obecnie publiczny rejestr centralny, w którym spadkobiercy mogliby sprawdzić, czy zmarły miał ubezpieczenie na życie. Potrzebne są więc samodzielne poszukiwania:
- proszę szukać polis i korespondencji od ubezpieczycieli w dokumentach zmarłego;
- proszę przejrzeć wyciągi bankowe pod kątem regularnych płatności składek ubezpieczeniowych;
- proszę sprawdzić, czy do jego kredytów zawarto ubezpieczenie za pośrednictwem banku;
- proszę zapytać pracodawcę o grupowe ubezpieczenie pracowników.
Jeśli w polisie wskazano uprawnionego, świadczenie należy się tej osobie. Jeśli nie, zazwyczaj wypłaca się je spadkobiercom. Sporne sprawy, w których ubezpieczyciel odmawia wypłaty, prowadzimy w ramach praktyki z zakresu prawa ubezpieczeniowego.
Jak sprawdzić długi zmarłego
Ustalenie długów jest równie ważne jak ustalenie majątku. Zgodnie z art. 60 ust. 1 bułgarskiej ustawy o dziedziczeniu spadkobiercy, którzy przyjęli spadek, odpowiadają za długi spadkowe proporcjonalnie do swoich udziałów.
Centralny Rejestr Kredytów (ЦКР)
Centralny Rejestr Kredytów przy BNB zawiera informacje o zadłużeniu kredytowym wobec banków i niebankowych instytucji finansowych, w tym firm udzielających szybkich pożyczek, które również przekazują dane do rejestru. Taryfa BNB wyraźnie przewiduje, że informacje mogą uzyskać także spadkobiercy zmarłych. Wniosek na formularzu „Dla spadkobierców” składa się na podstawie art. 21 ust. 4 Rozporządzenia nr 22 w sprawie Centralnego Rejestru Kredytów, z kopią zaświadczenia o spadkobiercach. Wyszukiwanie jest bezpłatne przy terminie 14 dni; za krótszy termin opłaty wynoszą 1,02 EUR (w ciągu 7 dni roboczych), 5,11 EUR (w ciągu 24 godzin) i 10,22 EUR (w ciągu 4 godzin roboczych).
Inne zobowiązania: Krajowa Agencja Przychodów, prywatni komornicy, sprawy sądowe
- Krajowa Agencja Przychodów (НАП) i gmina: podatki i składki na ubezpieczenia społeczne sprawdza się w Krajowej Agencji Przychodów, a podatek od nieruchomości i opłatę za wywóz odpadów w gminie.
- Prywatni komornicy (ЧСИ): postępowania egzekucyjne przeciwko zmarłemu mogą być kontynuowane przeciwko spadkobiercom. Często pierwszym sygnałem jest zawiadomienie lub zajęcie doręczone na jego adres.
- Sprawy sądowe: toczące się sprawy nie wygasają ze śmiercią, a spadkobiercy mogą wstąpić do postępowania w miejsce zmarłego.
- Dostawcy mediów: niezapłacone rachunki za prąd, wodę i ogrzewanie również są długiem spadkowym.
Jeśli zobowiązania wydają się duże, nie należy spieszyć się z rozporządzaniem odziedziczonym majątkiem. Mogą Państwo przyjąć spadek z dobrodziejstwem inwentarza na podstawie pisemnego wniosku do sędziego sądu rejonowego w ciągu trzech miesięcy od dowiedzenia się o otwarciu spadku (art. 61 ust. 1 ustawy o dziedziczeniu). Przy przyjęciu z dobrodziejstwem inwentarza odpowiadają Państwo za długi tylko do wartości otrzymanego majątku.
Ustalanie majątku spadkowego: tabela podsumowująca
| Czego Państwo szukają | Gdzie | Kto może złożyć wniosek | Co jest potrzebne |
|---|---|---|---|
| Rachunki bankowe i skrytki sejfowe | Rejestr Rachunków Bankowych i Skrytek Sejfowych przy BNB | Każdy spadkobierca lub pełnomocnik | Wniosek „dla spadkobierców”, zaświadczenie o spadkobiercach |
| Salda rachunków | Dany bank | Spadkobierca | Zaświadczenie o spadkobiercach, dowód osobisty |
| Kredyty i pożyczki | Centralny Rejestr Kredytów przy BNB | Spadkobierca lub pełnomocnik | Wniosek „dla spadkobierców”, zaświadczenie o spadkobiercach |
| Nieruchomości | Agencja Wpisów, gmina | Wyszukiwanie według osoby: przez adwokata | Pełne imię i nazwisko oraz numer osobisty zmarłego, zaświadczenie o spadkobiercach |
| Samochody | Policja drogowa (Ministerstwo Spraw Wewnętrznych) | Spadkobierca lub pełnomocnik | Wniosek, zaświadczenie o spadkobiercach |
| Udziały w spółkach, jednoosobowi przedsiębiorcy | Rejestr Handlowy | Każdy, bezpłatnie | Nazwa lub numer osobisty / numer identyfikacyjny spółki (ЕИК) |
| Akcje i obligacje | Firma inwestycyjna i Centralny Depozyt | Spadkobierca | Zaświadczenie o spadkobiercach |
| Niewypłacona emerytura | Oddział regionalny Narodowego Instytutu Ubezpieczeń Społecznych | Spadkobierca | Wniosek, zaświadczenie o spadkobiercach |
| Fundusz emerytalny | Towarzystwo emerytalne | Spadkobierca ustawowy | Zaświadczenie o spadkobiercach, akt zgonu |
Najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Jak sprawdzić, w jakich bankach miał konta mój zmarły rodzic?
Proszę złożyć wniosek „dla spadkobierców” do Rejestru Rachunków Bankowych i Skrytek Sejfowych przy BNB, załączając kopię zaświadczenia o spadkobiercach. Wyszukiwanie pokazuje wszystkie banki, w których zmarły miał rachunki lub skrytki sejfowe, i jest bezpłatne przy 14-dniowym terminie realizacji. Następnie o salda zwracają się Państwo do każdego z wymienionych banków.
Czy wyszukiwanie w rejestrze pokazuje, ile pieniędzy jest na kontach?
Nie. Rejestr zawiera dane o rachunkach i ich posiadaczach, ale nie o saldach. Salda uzyskuje się od samego banku, który wydaje spadkobiercom zaświadczenie na podstawie zaświadczenia o spadkobiercach i dokumentu tożsamości.
Czy mogę ustalić majątek zmarłego, jeśli mieszkam za granicą?
Tak. Wyszukiwania w BNB, bankach, Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i innych instytucjach można przeprowadzić przez pełnomocnika z pełnomocnictwem poświadczonym notarialnie. Wniosek do BNB można też wysłać pocztą z podpisem poświadczonym notarialnie. Procedurę szczegółowo opisujemy w artykule o spadkobiercach mieszkających za granicą.
Jak sprawdzić, czy zmarły miał długi wobec banków?
Proszę przeprowadzić wyszukiwanie w Centralnym Rejestrze Kredytów BNB na podstawie wniosku „dla spadkobierców”. Rejestr pokazuje kredyty zarówno z banków, jak i z niebankowych instytucji finansowych i firm udzielających szybkich pożyczek. Zobowiązania wobec Krajowej Agencji Przychodów, gminy, dostawców mediów i osób prywatnych trzeba sprawdzić osobno.
Co zrobić, jeśli długi zmarłego przewyższają majątek?
Mogą Państwo odrzucić spadek lub przyjąć go z dobrodziejstwem inwentarza. Przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza oświadcza się na piśmie przed sędzią sądu rejonowego w ciągu trzech miesięcy od dowiedzenia się o otwarciu spadku. Odpowiadają Państwo wtedy za długi tylko do wartości odziedziczonego majątku. Więcej o terminach w poradniku „Spadek w Bułgarii: pierwsze kroki”.
Czy dziedziczę udział zmarłego w spółce OOD?
Udział w spółce jest składnikiem majątku, a jego wartość się dziedziczy. To, czy spadkobiercy zostaną wspólnikami, zależy jednak od umowy spółki i od uchwały zgromadzenia wspólników. Szczegółowo omawiamy tę kwestię w artykule o zbyciu udziałów w spółce OOD.
Jak odnaleźć ubezpieczenie na życie zmarłego?
W Bułgarii nie ma publicznego rejestru polis ubezpieczeniowych dostępnego dla spadkobierców. Proszę szukać polis w dokumentach zmarłego, płatności składek w wyciągach bankowych, ubezpieczeń powiązanych z jego kredytami i ubezpieczenia grupowego u pracodawcy. Po odnalezieniu polisy proszę zwrócić się bezpośrednio do ubezpieczyciela z zaświadczeniem o spadkobiercach i aktem zgonu.
Co się dzieje z rachunkami zmarłego za prąd i wodę?
Niezapłacone rachunki są długiem spadkowym, a umowy trzeba przepisać na spadkobierców lub nowego użytkownika lokalu. Terminy i dokumenty różnią się w zależności od dostawcy. Wyjaśniamy je w artykule o umowach na prąd, wodę, ogrzewanie i gaz po śmierci.
Co zrobić, jeśli po śmierci z karty zmarłego wypłacono pieniądze?
Proszę niezwłocznie zawiadomić bank i poprosić o zablokowanie karty i rachunku, przedstawiając akt zgonu. Jeśli wypłaty były nieautoryzowane, spadkobiercy mogą zakwestionować transakcje i żądać zwrotu kwot. Kroki opisujemy w artykule o nieautoryzowanych transakcjach kartą lub z rachunku.
Jak możemy Państwu pomóc?
Ustalenie majątku spadkowego wymaga cierpliwości i znajomości wielu różnych rejestrów i procedur. Adwokaci Kancelarii Adwokackiej Mechkova & Dimitrova mogą w Państwa imieniu przeprowadzić wyszukiwania w BNB, bankach, Agencji Wpisów, Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i gminach, także gdy przebywają Państwo za granicą, i przedstawić jasny obraz majątku i długów, zanim zdecydują Państwo, czy przyjąć spadek. Więcej o naszej pracy jako adwokatów od spraw spadkowych w Sofii.
Informacje zawarte w tym artykule mają charakter ogólny i nie zastępują porady w Państwa konkretnej sprawie. Prosimy o kontakt w sprawie porady dotyczącej ustalenia i uregulowania spadku.
