Bulgar OOD veya EOOD şirketinde müdür değişikliği (limited şirket veya tek ortaklı limited şirket), Ticaret Sicili'ne (Търговски регистър) yapılan en yaygın başvurulardan biridir. Prosedür kısa görünse de başvurunun iade edilmesine veya kararın batıl olmasına yol açan birkaç tuzak içerir: tutanağın şekli, imza beyannamesindeki kişisel imza ve ortaklara gönderilen davetler.
Ortaklar hiçbir şey yapmadığında ayrılmak isteyen bir müdürün ne yapabileceği de sıkça sorulan bir sorudur. Bu yazıda olağan müdür değişikliğini, Ticaret Kanunu (Търговски закон, ТЗ) md. 141, f. 5 uyarınca müdürün kendi isteğiyle terkinini ve yeni müdür yurtdışında yaşıyorsa belgelerin nasıl imzalanacağını adım adım anlatıyoruz.
Müdür değişikliğine kim karar verir?
OOD'de müdür, ortaklar genel kurulu tarafından seçilir ve görevden alınır (Ticaret Kanunu md. 137, f. 1, b. 5). Şirket sözleşmesi (дружествен договор) aksini öngörmedikçe karar, sermayenin yarısından fazlası çoğunluğuyla alınır (md. 137, f. 3). Müdür bir ortak veya şirket dışından biri olabilir (md. 135, f. 2).
EOOD'de aynı konulara sermayenin tek sahibi karar verir (md. 147). Kararı, kanunun genel kurul kararları için öngördüğü şekilde bir tutanağa geçirilir (md. 147, f. 2).
Ayrıca müdürün yetkisi her zaman geri alınabilir (md. 141, f. 4). Bunun için bir ihlal veya "gerekçe" gerekmez. Müdürle yönetim sözleşmesinden (md. 141, f. 7) doğan ilişkiler, örneğin ücret veya bildirim süresi, ayrıca düzenlenir ve bu sözleşmenin hükümlerine bağlıdır.
Karar hangi şekilde alınmalıdır?
En yaygın hata budur. Kanun, müdür seçimi kararı için imzaların ve içeriğin aynı anda noterce onaylandığı bir tutanak arar; meğerki şirket sözleşmesi yazılı şekli öngörsün (Ticaret Kanunu md. 137, f. 4). Bu şekle aykırı alınan bir karar batıldır (md. 137, f. 5). Aynı kural EOOD'nin tek sahibinin kararı için de geçerlidir.
Bu nedenle tutanağı hazırlamadan önce şirket sözleşmesini, EOOD'de ise kuruluş senedini (учредителен акт) okuyun. Bu belge olağan yazılı şekle açıkça izin veriyorsa noter onayı zorunlu değildir. Hiçbir şey söylemiyorsa tutanak noter önünde imzalanır.
Uygulamadan: Şirket sözleşmesi müdürün adını açıkça belirtiyorsa, değişiklik şirket sözleşmesinin de güncellenmesini gerektirebilir. Bu, sermayenin 3/4'ünden fazlası çoğunluğuyla alınan ayrı bir karardır (Ticaret Kanunu md. 137, f. 3) ve yeni metnin yayımlanması gerekir. Genel kurulu toplantıya çağırmadan önce metni kontrol edin.
Genel kurulun toplantıya çağrılması
Genel kurul, her ortağın toplantıdan en az 7 gün önce eline geçmesi gereken ve gündemi belirten yazılı bir davetle toplantıya çağrılır (Ticaret Kanunu md. 139, f. 1); meğerki şirket sözleşmesi aksini öngörsün. Davetler ve tebliğ edildiklerine dair kanıt başvuruya eklenir. İstisna, tutanaktan tüm ortakların hazır bulunduğunun veya kararın toplantı yapılmadan alındığının anlaşıldığı durumdur (Ticaret Sicilinin Tutulmasına İlişkin 1 sayılı Yönetmelik md. 21, f. 3, b. 6).
Toplantı yapılmadan karar alınması, tüm ortakların kararı yazılı olarak kabul etmesi hâlinde mümkündür (md. 139, f. 2). Toplantıya katılamayan bir ortak, açık yazılı vekâletnameye sahip bir temsilci aracılığıyla oy kullanabilir (md. 137, f. 6).
Müdür değişikliği için gerekli belgeler
1 sayılı Yönetmelik (md. 7 ve md. 21, f. 3) uyarınca başvuruya genellikle şunlar eklenir:
- OOD ve EOOD için yeni müdür tarafından imzalanmış A4 formunda başvuru.
- Eski müdürü görevden alan ve yenisini seçen, gerekli şekildeki genel kurul tutanağı veya tek ortağın kararı.
- Gerektiğinde genel kurula davetler ve tebliğ edildiklerine dair kanıt.
- Yeni müdürün noter onaylı muvafakatnamesi ve imza beyannamesi (спесимен) (Ticaret Kanunu md. 141, f. 3).
- Yeni müdürün, md. 141, f. 8 ve 9'daki engellerin hiçbirinin (örneğin iflasına karar verilmiş olması) kendisi için söz konusu olmadığına dair beyanı.
- Belirtilen durumların doğruluğuna ilişkin beyan (Ticaret Sicili ve Kâr Amacı Gütmeyen Tüzel Kişiler Sicili Kanunu, ЗТРРЮЛНЦ, md. 13, f. 4).
- Elektronik olarak ödenmediyse devlet harcının ödendiğini gösteren belge.
- Başvuruyu bir avukat yapıyorsa vekâletname.
Başvuran bizzat başvurmuyorsa imzası noterce onaylanmalıdır (Ticaret Sicili Kanunu md. 15, f. 6). Yabancı dildeki belgeler Bulgarca tercümeleriyle birlikte sunulur ve tercümanın imzası noterce onaylanır (1 sayılı Yönetmelik md. 7, f. 3).
Adım adım: müdür nasıl değiştirilir
- Şirket sözleşmesini kontrol edin: çoğunluk, tutanağın şekli, müdür olarak kimin adının geçtiği.
- Genel kurulu toplantıya çağırın veya toplantısız bir karar hazırlayın. EOOD'de şirket sahibi bir karar imzalar.
- Şirket sözleşmesi yazılı şekle izin vermiyorsa tutanağı noter önünde imzalayın.
- Yeni müdür imza beyannamesini, muvafakatnameyi ve beyanları imzalar. Bu işlem bizzat, bir noter veya Bulgaristan konsolosu önünde yapılır.
- Karardan itibaren 7 gün içinde Ticaret Sicili'ne başvurun (Ticaret Sicili Kanunu md. 6, f. 2). Temsil yetkisi değiştiğinde başvuruyu, bizzat veya açık vekâletnameli bir avukat aracılığıyla, yeni seçilen müdür yapar (md. 15, f. 7).
- Şirketin dosyasını takip edin. Sicil memuru, başvurunun alınmasından itibaren üç iş günü geçtikten sonra karar verir (md. 19, f. 2). Bir eksiklik bildirimi alırsanız aynı süre içinde yerine getirin.
- Tescilden sonra bankaları, iş ortaklarını ve muhasebeciyi bilgilendirin. Banka hesaplarındaki imza yetkililerini ve internet bankacılığı yetkilerini değiştirin.
Süreleri, eksiklik bildirimlerini ve ret kararlarına itirazı Bulgaristan Ticaret Sicili rehberimizde anlatıyoruz.
Süreler, harçlar ve para cezaları
| Konu | Süre veya tutar | Yasal dayanak |
|---|---|---|
| Başvurunun yapılması | Karardan itibaren 7 gün | Ticaret Sicili Kanunu md. 6, f. 2 |
| Tescil Ajansı'nın kararı | Başvurunun alınmasından itibaren 3 iş günü geçtikten sonra | Ticaret Sicili Kanunu md. 19, f. 2 |
| Tescilli bir durumun değişikliği için harç | Çevrimiçi 7,67 EUR, gişede 15,34 EUR (Tarifede 15 / 30 leva) | Tarife md. 16a, f. 3 ve 4 |
| Başvuru yapmamanın para cezası | 511,29–2.556,46 EUR (1.000–5.000 leva), her ay verilebilir | Ticaret Sicili Kanunu md. 40, f. 1 ve 3 |
| Ret kararına itiraz | Tebliğden itibaren 7 gün, il mahkemesi (окръжен съд) önünde | Ticaret Sicili Kanunu md. 25, f. 1 |
| Müdürün istifası | Bildirimden sonra şirket için 1 ay | Ticaret Kanunu md. 141, f. 5 |
Tutanak ve imza beyannamesi için noter ücretleri devlet harcına eklenir. Değişiklikle birlikte güncellenmiş şirket sözleşmesi yayımlanıyorsa, belge yayımı harcı da ödenir. Şirket kuruluşu ve hisse devri masrafları hesaplama aracımız yaklaşık bir toplam verir.
Yeni müdür ne zamandan itibaren imza atabilir?
Müdürün seçilmesi ve görevden alınması, Ticaret Sicili'ne tescil tarihinden itibaren hüküm doğurur (Ticaret Kanunu md. 140, f. 4). Yetkilendirme ve bunun terkini de iyi niyetli üçüncü kişilere karşı tescilden itibaren hüküm doğurur (md. 141, f. 6).
Yeni müdür, değişiklik tescil edilmeden önce şirket adına imza atmamalıdır; görevden alınan müdür ise sicilde kayıtlı kaldığı sürece bankalar ve iş ortakları tarafından şirketin temsilcisi olarak kabul edilebilir. Bu nedenle başvuruyu hemen yapın.
Müdür ayrılmak istiyor, ortaklar hiçbir şey yapmıyor
Bir müdür, ortaklar şirkete ilgilerini kaybetti diye süresiz olarak sicilde kayıtlı kalmak zorunda değildir.
Ticaret Kanunu md. 141, f. 5 nasıl işler?
Müdür, şirkete yazılı bir bildirimde bulunarak sicilden terkinini isteyebilir. Şirket, bildirimin alınmasından itibaren bir ay içinde müdürün terkininin tescili için başvurmalıdır. Başvurmazsa müdür başvuruyu kendisi yapabilir. Terkin, yerine başka birinin seçilip seçilmediğine bakılmaksızın tescil edilir (Ticaret Kanunu md. 141, f. 5).
Bildirimi kim almalıdır?
En büyük risk budur. Bulgaristan Yargıtayı (ВКС) Ticaret Daireleri Genel Kurulu'nun 31.05.2023 tarihli 1/2020 sayılı Yorumlayıcı Kararında mahkeme, bildirimin şirkete yöneltildiğine ve şirket adına ayrılan müdür dışında, almayı kabul eden herhangi bir kişi tarafından alınabileceğine hükmetmiştir. Müdürün şirket adına kendisinin "aldığı" veya kendi yazışma defterine kaydettiği bir bildirim hüküm doğurmaz.
Aynı karara göre bildirim, şirketin sicilde kayıtlı yönetim adresine, varsa yazışma adresine veya elektronik adresine gönderilir. İzin verilen her yolla tebliğ edilebilir: iadeli taahhütlü mektup, noter ihtarnamesi veya özel icra memuru (частен съдебен изпълнител) aracılığıyla. Alıcı bir ofis çalışanı, başka bir müdür veya bir ortak olabilir.
Ayrılan müdür için adımlar
- Ticaret Kanunu md. 141, f. 5 uyarınca müdür olarak terkin edilmek istediğinizi açıkça belirten yazılı bir bildirim hazırlayın.
- Bildirimi şirkete, iz bırakan bir yolla tebliğ edin: noter ihtarnamesi veya iadeli taahhütlü mektup. Ortakları veya şirket sahibini de bilgilendirmeniz tavsiye edilir.
- Bildirimin alınmasından itibaren bir ay bekleyin. Bu süre içinde görevinizi yerine getirmeye devam edersiniz. Yargıtay, süre dolana kadar müdürün bu görevlerden kurtulmadığını ve md. 145 uyarınca zarardan sorumlu tutulabileceğini açıkça belirtmektedir.
- Şirket başvurmadıysa süre dolduktan sonra başvuruyu kendiniz yapın. Başvuruya, alındığına dair kanıtla birlikte yazılı bildirim eklenir (1 sayılı Yönetmelik md. 21, f. 3, b. 7).
Uygulamadan: Bu bir ayı, "yeni müdür seçimi" gündem maddesiyle genel kurulu toplantıya çağırmak için kullanın (Ticaret Kanunu md. 138). Yönetim adresinde mektupları alacak sizden başka kimse yoksa tebliğ zorlaşır. Bu durumda bildirimi ortakların adreslerine de gönderin; örneğin yurtdışında yaşayan bir şirket sahibine. Tebliğin usulüne uygun olup olmadığını nihayetinde, somut delillere göre sicil memuru ve mahkeme değerlendirir.
Müdürü olmayan şirkete ne olur?
Şirket üç ay boyunca sicilde kayıtlı bir müdür olmadan kalırsa savcı, şirketin feshi için dava açabilir (Ticaret Kanunu md. 155, b. 3). Yeni müdür seçmek, ayrılan müdürün değil, ortakların işidir.
Bir EOOD'nin hem tek sahibi hem de müdürüyseniz md. 141, f. 5 doğru yol değildir: şirket sahibi olarak kendiniz karar verir ve basitçe başka bir müdür seçebilirsiniz. Sermayeden de çıkmak istiyorsanız şirket hisselerinin devri hakkındaki yazımıza bakın.
Yeni müdür yurtdışında
Müdür yabancı bir uyruklu veya ülke dışında yaşayan bir Bulgar vatandaşı olabilir. Ancak muvafakatname ve imza beyannamesi müdür tarafından bizzat imzalanmalıdır. Bir temsilci, başka birinin imza beyannamesini veremez.
- Bir Bulgaristan konsolosluk görevlisi önünde. Belgeler Bulgarcadır ve apostil ve tercüme gerekmeden doğrudan Bulgaristan'da kullanılır.
- Yerel bir noter önünde, örneğin Türkiye'de. Bu durumda 1961 tarihli Lahey Sözleşmesi uyarınca apostil eklenir veya ülke bu Sözleşmeye taraf değilse konsolosluk tasdiki yapılır. Belge Bulgarcaya tercüme edilir ve tercümanın imzası noterce onaylanır (1 sayılı Yönetmelik md. 7, f. 3).
En iyisi, imza beyannamesini, muvafakatnameyi ve Ticaret Kanunu md. 141, f. 8 ve 9 uyarınca beyanı tek bir ziyarette imzalamaktır; böylece apostil ve tercüme için yalnızca bir kez ödeme yaparsınız. Şekil, apostil ve tercüme hakkında daha fazlasını yurtdışından apostilli ve tercümeli vekâletname yazımızda bulabilirsiniz.
Bir ortak yurtdışındaysa, açık yazılı vekâletnameye sahip bir temsilci aracılığıyla genel kurulda oy kullanabilir (Ticaret Kanunu md. 137, f. 6). Tutanağın noterce onaylanması gerektiğinde en kolayı, temsilcinin Bulgaristan'da imza atmasıdır. Müdür AB dışındaki bir ülkenin vatandaşıysa, örneğin Türk vatandaşıysa, ve Bulgaristan'da yaşayıp çalışacaksa, ikamet kuralları ayrıca kontrol edilir. Bu konuyu yurtdışından Bulgaristan'da şirket kurma yazımızda ele aldık.
Müdür değişikliğinde sık yapılan hatalar
Başvuru en çok şu nedenlerle iade edilir: şirket sözleşmesi izin vermediği hâlde olağan yazılı şekilde düzenlenmiş tutanak, ortaklara gönderilmemiş davetler, yeni müdür yerine eski müdürün yaptığı başvuru veya apostili ve tercümesi olmayan yabancı bir imza beyannamesi. Müdür aynı zamanda gerçek faydalanıcı olarak kayıtlıysa, bu bilgilerin de güncellenmesi gerekip gerekmediğini kontrol edin. Bu tür kararları kolaylaştıracak şekilde şirket sözleşmesinin nasıl hazırlanacağını OOD veya EOOD kuruluşu rehberimizde açıklıyoruz.
Sıkça sorulan sorular (FAQ)
Ticaret Sicili'nde müdür değişikliği ne kadara mal olur?
Tescilli bir durumun değişikliği için devlet harcı, elektronik başvuruda 7,67 EUR, gişede 15,34 EUR'dur (Tarifede 15 ve 30 leva). Buna tutanak ve imza beyannamesi için noter ücretleri eklenir.
Yeni müdür ne kadar sürede tescil edilir?
Başvuru, karardan itibaren 7 gün içinde yapılmalıdır (Ticaret Sicili Kanunu md. 6, f. 2). Belgeler eksiksizse Tescil Ajansı, başvurunun alınmasından itibaren üç iş günü geçtikten sonra karar verir.
Müdür değişikliği tutanağının noterce onaylanması gerekir mi?
Kural olarak evet. Müdür seçimi kararı, şirket sözleşmesi yazılı şekli öngörmedikçe imzaların ve içeriğin noterce onaylanmasını gerektirir (Ticaret Kanunu md. 137, f. 4). Gerekli şekil olmadan karar batıldır. Şekil, OOD veya EOOD kuruluşu yazımızda açıkladığımız gibi, baştan şirket sözleşmesinde düzenlenebilir.
Başvuruyu eski müdür yapabilir mi?
Hayır. Temsil yetkisi değiştiğinde başvuruyu, bizzat veya açık vekâletnameli bir avukat aracılığıyla yeni seçilen müdür yapar (Ticaret Sicili Kanunu md. 15, f. 7). İstisna, ayrılan müdürün başvurduğu Ticaret Kanunu md. 141, f. 5 uyarınca istifadır.
Ortaklar yanıt vermiyorsa müdürlükten nasıl ayrılabilirim?
Şirkete, sizden başka biri tarafından alınması gereken yazılı bir bildirim gönderin. Şirket bir ay içinde terkininiz için başvurmazsa, başvuruyu Ticaret Sicili'ne kendiniz yapabilirsiniz (Ticaret Kanunu md. 141, f. 5). Yeni bir müdür seçilmemiş olsa bile terkin tescil edilir.
Terkin edilene kadar müdür olarak sorumlu muyum?
Bir aylık süre dolana kadar görevleriniz devam eder ve şirkete verilen zarardan sorumlu tutulabilirsiniz (Ticaret Kanunu md. 145). İyi niyetli üçüncü kişilere karşı ise terkin tescil edilene kadar temsilci sizsiniz (md. 141, f. 6).
Müdür yurtdışında yaşayabilir mi?
Evet. Müdür, imza beyannamesini ve beyanları bir Bulgaristan konsolosu önünde veya apostil ve tercümeyle yerel bir noter önünde bizzat imzalar. Ayrıntılar yurtdışından vekâletname yazımızda, yabancı sahipli şirketler için ise yurtdışından Bulgaristan'da şirket kurma yazımızda yer almaktadır.
Hisseler satıldığında müdür değişir mi?
Otomatik olarak değişmez. Hisse satışı ve müdür değişikliği, sıklıkla birlikte başvurulsa da ayrı durumlardır. Hisselerin nasıl devredildiğini OOD'de şirket hisselerinin devri yazımızda açıklıyoruz.
Tescil Ajansı tescili reddederse ne yapmalıyım?
Eksikleri tamamlanmış belgelerle yeni bir başvuru yapabilir veya tebliğden itibaren 7 gün içinde, şirket merkezinin bağlı olduğu il mahkemesi (окръжен съд) önünde ret kararına itiraz edebilirsiniz (Ticaret Sicili Kanunu md. 25). Hangi seçeneğin ne zaman daha iyi olduğunu Bulgaristan Ticaret Sicili rehberimizde açıklıyoruz.
Size nasıl yardımcı olabiliriz?
Tutanağı, imza beyannamesini ve beyanları hazırlıyor, şirket sözleşmesini kontrol ediyor ve başvuruyu daha düşük harçla elektronik olarak yapıyoruz. Görevinden ayrılmak isteyen müdürlere de yardımcı oluyoruz: bildirimi hazırlıyor, tebliğini sağlıyor ve terkin için başvuruyoruz. Yurtdışında imzalanan belgelerle müdür değişikliği için Sofya'da bir ticaret hukuku avukatı arıyorsanız, imzanın bir konsolos veya yabancı bir noter önünde atılmasını koordine ediyoruz.
Bu yazıdaki bilgiler genel niteliktedir ve davanıza ilişkin danışmanlığın yerini tutmaz. Harçlar ve süreler Kasım 2026 itibarıyladır. Somut değişikliğinizi görüşmek için Mechkova & Dimitrova Hukuk Bürosu ile iletişime geçin.


