Odpowiedzialność zarządcy bułgarskiej OOD lub EOOD

Kiedy zarządca bułgarskiej spółki odpowiada osobiście i jak bronić się przed roszczeniem spółki, jej wierzycieli lub organu podatkowego.

W skrócie

Za co odpowiada zarządca spółki OOD lub EOOD w Bułgarii?

Doradzamy zarządcom, wspólnikom i spółkom w sprawach odpowiedzialności zarządcy OOD lub EOOD: wobec samej spółki, wobec jej wierzycieli i wobec państwa. Oceniamy ryzyko i albo budujemy obronę, gdy wobec zarządcy zgłoszono roszczenie, albo dochodzimy roszczenia w imieniu spółki. Pierwsza konsultacja jest bezpłatna.

W Bułgarii zarządca (управител) reprezentuje spółkę i podpisuje w jej imieniu, ale co do zasady nie odpowiada za jej długi swoim majątkiem osobistym. Od tej zasady istnieją ważne wyjątki. Zarządca odpowiada wobec spółki za szkodę wyrządzoną przy zarządzaniu nią, osobiście ponosi grzywny za niedopełnione obowiązki i może odpowiadać wobec wierzycieli za spóźnienie z wnioskiem o ogłoszenie upadłości. Dotyczy to zarówno OOD (spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z dwoma lub więcej wspólnikami), jak i EOOD (jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością).

Jako kancelaria prawa gospodarczego w Sofii działamy dla obu stron: dla zarządców, wobec których zgłoszono roszczenie, i dla wspólników, którzy chcą pociągnąć byłego lub obecnego zarządcę do odpowiedzialności. Jeśli są Państwo w takiej sytuacji, prosimy zadzwonić lub napisać do nas, zanim odpowiedzą Państwo komukolwiek na piśmie.

Kiedy zarządca odpowiada osobiście?

Dłużnikiem z tytułu długów OOD lub EOOD jest sama spółka. Jest tak nawet wtedy, gdy zarządca podpisał umowę, z której wynika dług spółki. Co do zasady ani wspólnicy, ani zarządca nie płacą długów spółki z własnego majątku.

Osobista odpowiedzialność zarządcy powstaje w kilku odrębnych sytuacjach, które często się myli:

  • wobec spółki: za szkodę wyrządzoną przy zarządzaniu nią (art. 145 ustawy o handlu, Търговски закон, ТЗ);
  • wobec wierzycieli: najczęściej gdy spółka jest niewypłacalna, a zarządca spóźnia się z wnioskiem o ogłoszenie upadłości;
  • administracyjna: grzywny nakładane osobiście na zarządcę, np. za nieogłoszone roczne sprawozdania finansowe lub niezgłoszoną zmianę w Rejestrze Handlowym;
  • za należności publicznoprawne: w niektórych przypadkach Krajowa Agencja Przychodów (НАП) może dochodzić podatków i składek na ubezpieczenie społeczne spółki od zarządcy.

Czy zarządca spółki odpowiada osobiście za długi spółki?

Co do zasady nie. Wierzyciele spółki dochodzą zapłaty z majątku spółki. Zarządca może odpowiadać osobiście tylko z konkretnej podstawy: wyrządzonej szkody, spóźnionego wniosku o ogłoszenie upadłości, nałożonej na niego grzywny lub osobistego zabezpieczenia, które sam podpisał, np. jako poręczyciel lub na wekslu własnym. Dlatego przy każdym roszczeniu najpierw sprawdzamy, kto żąda zapłaty i na jakiej podstawie.

Odpowiedzialność zarządcy wobec spółki na podstawie art. 145 ustawy o handlu

Zarządca odpowiada wobec spółki za szkodę, którą jej wyrządzi (art. 145 ustawy o handlu). Typowe przykłady to transakcje na wyraźnie niekorzystnych warunkach, płatności bez podstawy prawnej, przekroczone terminy, za które spółkę ukarano, oraz działania wykraczające poza uprawnienia przyznane w umowie spółki.

Aby takie powództwo zostało uwzględnione, spółka musi udowodnić szkodę, bezprawne zachowanie zarządcy i związek między nimi. Sama strata nie wystarczy: działalność gospodarcza wiąże się z ryzykiem, a nie każda nietrafiona decyzja jest naruszeniem. Dlatego o wyniku sporu często decydują dokumenty, którymi zarządca uzasadniał swoje decyzje.

Kto może pozwać zarządcę spółki?

Roszczenie przysługuje spółce, bo to jej wyrządzono szkodę. W OOD decyzję o pociągnięciu zarządcy do odpowiedzialności podejmuje zgromadzenie wspólników, a w EOOD – jedyny właściciel kapitału. Gdy wspólnicy są w konflikcie, często jest to część szerszego sporu gospodarczego, który najlepiej ocenić całościowo.

Odpowiedzialność zarządcy wobec wierzycieli w razie upadłości

Gdy spółka staje się niezdolna do spłaty swoich długów lub nadmiernie zadłużona, zarządca musi w ciągu 30 dni złożyć do sądu wniosek o otwarcie postępowania upadłościowego (art. 626 ustawy o handlu). Jeśli się spóźni, a długi w tym czasie rosną, może odpowiadać osobiście wobec wierzycieli za szkodę spowodowaną opóźnieniem.

Ryzyko jest większe, niż sądzi wielu zarządców. Jeśli spółka nie ogłosiła rocznych sprawozdań finansowych za ostatnie trzy lata, ustawa domniemywa, że jest niewypłacalna (art. 608 ust. 2 ustawy o handlu). Procedurę i terminy opisujemy na naszej stronie o upadłości spółki.

Co się dzieje, gdy zarządca nie złoży wniosku o ogłoszenie upadłości w terminie?

Wierzyciele mogą żądać od niego odszkodowania za szkodę poniesioną wskutek opóźnienia. Oprócz odpowiedzialności cywilnej zaniechanie może mieć też skutki karne. Dlatego gdy spółka przestaje płacić, zarządca powinien udokumentować jej sytuację finansową i podjąć decyzję w terminie ustawowym, zamiast czekać.

Grzywny i odpowiedzialność zarządcy za podatki spółki

Niektóre kary nakłada się osobiście na zarządcę, a nie na spółkę. Za nieogłoszone roczne sprawozdania finansowe grzywna wynosi ok. od 102,26 EUR do 1 533,88 EUR za każdy rok, a w razie ponownego naruszenia – podwójnie (art. 74 ustawy o rachunkowości, Закон за счетоводството). Spółka płaci odrębnie sankcję majątkową. Jak powstrzymać narastanie tych grzywien, wyjaśniamy w artykule o nieogłoszonych sprawozdaniach rocznych i wykreśleniu.

Za zmianę niezgłoszoną w terminie do Rejestru Handlowego (np. nowy adres lub nowego wspólnika) grzywna wynosi od 511,29 EUR do 2 556,46 EUR. Jeśli zmiana nadal nie zostanie zgłoszona po ukaraniu, grzywnę można nakładać za każdy miesiąc aż do jej zgłoszenia (art. 40 ust. 1 i 3 ustawy o Rejestrze Handlowym i Rejestrze Osób Prawnych o Celach Niezarobkowych, ЗТРРЮЛНЦ). Termin na zaskarżenie decyzji o ukaraniu do sądu jest krótki, więc nie należy zostawiać jej bez odpowiedzi.

Czy bułgarski organ podatkowy może dochodzić podatków spółki od zarządcy?

Podatki i składki na ubezpieczenie społeczne są długiem spółki. Kodeks postępowania podatkowego i ubezpieczeniowego (ДОПК) pozwala jednak w niektórych przypadkach pociągnąć zarządcę do odpowiedzialności, np. gdy w złej wierze wypłacił majątek spółki jako ukrytą wypłatę zysku lub dywidendy albo przeniósł go nieodpłatnie lub znacznie poniżej ceny rynkowej, wskutek czego podatki lub składki pozostały niezapłacone (art. 19 ust. 2 ДОПК). Zarządca odpowiada do wysokości wypłaconej kwoty lub kwoty, o którą zmniejszył się majątek (art. 19 ust. 4 ДОПК). Odpowiedzialność tę ustala odrębny akt Krajowej Agencji Przychodów, który podlega zaskarżeniu.

Obrona zarządcy: jak ograniczyć ryzyko?

Najlepszą obronę buduje się, zanim powstanie spór. Ważne transakcje najlepiej zatwierdzać uchwałą zgromadzenia wspólników lub decyzją jedynego właściciela. Umowa o zarządzanie (art. 141 ust. 7 ustawy o handlu) może określać uprawnienia, wynagrodzenie i sprawozdawczość zarządcy. Księgowość i sprawozdania roczne muszą być w porządku.

Zarządca, który chce ustąpić, musi przestrzegać procedury ustawowej. Zarządca może zażądać wykreślenia z rejestru pisemnym wypowiedzeniem złożonym spółce. Spółka musi zgłosić jego odwołanie w ciągu jednego miesiąca, a jeśli tego nie zrobi, zarządca może sam zgłosić swoje wykreślenie (art. 141 ust. 5 ustawy o handlu). Do czasu wpisu wykreślenia pozostaje zarządcą, zachowuje swoje obowiązki i może odpowiadać za szkodę. Kroki wyjaśniamy na naszej stronie o zmianie zarządcy spółki.

Gdy roszczenie zostało już zgłoszone, analizujemy dokumenty, odpowiadamy na wezwanie i bronimy zarządcy przed sądem. Często wykazujemy, że decyzja została podjęta w dobrej wierze, na podstawie dostępnych informacji i w interesie spółki.

Czy rezygnacja zwalnia zarządcę z odpowiedzialności?

Nie za czynności już dokonane. Odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną w czasie pełnienia funkcji pozostaje po wykreśleniu zarządcy z rejestru. Ponadto wobec osób trzecich działających w dobrej wierze zarządca nadal reprezentuje spółkę do czasu wpisu jego wykreślenia do Rejestru Handlowego (art. 141 ust. 6 ustawy o handlu).

Jakie dokumenty należy przygotować?

  • Aktualny odpis spółki z Rejestru Handlowego
  • Umowa spółki lub akt założycielski
  • Umowa o zarządzanie, jeśli istnieje
  • Protokoły i uchwały zgromadzenia wspólników lub decyzje jedynego właściciela
  • Roczne sprawozdania finansowe i dokumentacja księgowa za dany okres
  • Otrzymane wezwanie do zapłaty, pozew, akt podatkowy lub decyzja o ukaraniu
  • Korespondencja i dokumenty dotyczące transakcji, za które dochodzi się odpowiedzialności

Kto poprowadzi Państwa sprawę

Najczęstsze pytania o odpowiedzialność zarządcy

Czy wspólnik, który nie jest zarządcą, odpowiada za długi OOD?

Co do zasady nie. Wspólnik ryzykuje swój wkład do kapitału, ale nie odpowiada za długi spółki swoim majątkiem osobistym, chyba że sam przyjął na siebie zobowiązanie, np. jako poręczyciel.

Kto płaci sankcję majątkową nałożoną na spółkę?

Sankcja majątkowa jest długiem spółki i płaci się ją z jej majątku. Grzywna nałożona osobiście na zarządcę jest długiem zarządcy. Obie często nakłada się razem za to samo naruszenie.

Czy zarządcę można odwołać w każdej chwili?

Tak. Zgromadzenie wspólników, a w EOOD jedyny właściciel, może w każdej chwili cofnąć umocowanie zarządcy, bez potrzeby wystąpienia jakiegokolwiek naruszenia (art. 141 ust. 4 ustawy o handlu). Wynagrodzenie i okres wypowiedzenia reguluje umowa o zarządzanie.

Czy mogę zostać zarządcą, jeśli moja poprzednia spółka zbankrutowała?

Ustawa przewiduje pewne przeszkody w powołaniu zarządcy związane z upadłością (art. 141 ust. 8 i 9 ustawy o handlu). Nowy zarządca podpisuje oświadczenie, że żadna z nich go nie dotyczy. Zanim przyjmą Państwo funkcję, warto sprawdzić z nami, czy którakolwiek z nich Państwa dotyczy.

Co zrobić, jeśli jako były zarządca otrzymam wezwanie do zapłaty?

Nie ignorować go, ale też nie uznawać długu, zanim zostanie sprawdzony. Proszę zebrać dokumenty z okresu pełnienia funkcji zarządcy i porozmawiać z adwokatem. Jeśli sprawa trafi do sądu, sąd wyznacza krótki termin na pisemną odpowiedź, a zarzuty w niej niepodniesione co do zasady przepadają.

Adwokat od prawa gospodarczego i spółek w Sofii

Mają Państwo pytanie prawne? Prosimy o kontakt.

Pierwsza konsultacja jest bezpłatna i niezobowiązująca.