Wypadek drogowy spowodowany złym stanem drogi – nieoznakowaną dziurą, asfaltem wyciętym podczas robót, zapadniętą studzienką czy koleiną – często kończy się nie tylko uszkodzonym samochodem, ale także obrażeniami ciała: złamaniami, urazami głowy, zerwanymi więzadłami. W takim przypadku poszkodowanemu przysługuje zadośćuczynienie za ból i cierpienie oraz zwrot kosztów leczenia. Od kogo jednak go dochodzić, nie zawsze jest oczywiste: może to być gmina, Agencja Infrastruktury Drogowej (Агенция „Пътна инфраструктура“, АПИ), kierowca sprawca i jego ubezpieczyciel albo kilka z tych podmiotów jednocześnie.
Ten artykuł jest przeznaczony dla osób, które doznały obrażeń ciała: kierowców, pasażerów, motocyklistów, rowerzystów. Jeśli chodzi wyłącznie o szkodę w samochodzie, zapraszamy do artykułu o uszkodzeniu samochodu przez dziurę w drodze i odszkodowaniu. Tutaj dowiedzą się Państwo, kto odpowiada, co zrobić w pierwszych dniach, kiedy najpierw trzeba zgłosić roszczenie ubezpieczycielowi i jak sąd ocenia pasy bezpieczeństwa, kask i prędkość.
Kto odpowiada, gdy wypadek spowodował zły stan drogi?
Zarządca drogi: gmina lub Agencja Infrastruktury Drogowej
Prawo zobowiązuje zarządców dróg do utrzymywania ich w dobrym stanie, niezwłocznego oznakowania przeszkód i ich jak najszybszego usunięcia (art. 167 ust. 1 bułgarskiej ustawy o ruchu drogowym, ЗДвП). To, kto jest zarządcą, zależy od rodzaju drogi:
- Drogami krajowymi zarządza Agencja Infrastruktury Drogowej (art. 19 ust. 1 pkt 1 bułgarskiej ustawy o drogach, ЗП), która również je remontuje i utrzymuje (art. 30 ust. 1 ustawy o drogach).
- Drogi i ulice gminne remontuje i utrzymuje gmina (art. 31 ust. 1 ustawy o drogach).
- Droga krajowa przebiegająca przez miejscowość to przypadek szczególny: Agencja Infrastruktury Drogowej i gmina działają tam wspólnie na podstawie wzajemnego porozumienia (art. 30 ust. 3 ustawy o drogach), przy czym gmina odpowiada za chodniki, ścieżki rowerowe, przejścia podziemne i oświetlenie (art. 30 ust. 4 ustawy o drogach). W miejscowościach liczących do 100 000 mieszkańców bieżące remonty i zimowe utrzymanie drogi krajowej należą do Agencji Infrastruktury Drogowej (art. 30 ust. 5 ustawy o drogach). Na takich odcinkach trzeba starannie ustalić właściwego pozwanego.
Sądy traktują źle utrzymaną drogę jako zaniechanie pracowników, którym gmina lub Agencja Infrastruktury Drogowej powierzyła jej utrzymanie. Dlatego roszczenie ma charakter cywilny i opiera się na art. 49 w związku z art. 45 bułgarskiej ustawy o zobowiązaniach i umowach (ЗЗД). Nie trzeba wskazywać pracownika, który zaniechał działania. O tym rodzaju odpowiedzialności piszemy szczegółowo w poradniku jak pozwać gminę o szkodę spowodowaną złą infrastrukturą.
Kierowca sprawca i jego ubezpieczyciel
Zły stan drogi rzadko jest jedyną przyczyną. Kierowca musi dostosować prędkość do stanu drogi i widoczności (art. 20 ust. 2 ustawy o ruchu drogowym). Jeśli jechał zbyt szybko, był rozkojarzony lub pił alkohol, również odpowiada wobec poszkodowanych: własnych pasażerów, drugiego kierowcy, pieszego lub rowerzysty.
Odpowiedzialność kierowcy pokrywa obowiązkowe ubezpieczenie OC komunikacyjne („Гражданска отговорност“ на автомобилистите). Obejmuje ono szkody niemajątkowe i majątkowe wynikające z obrażeń ciała wyrządzonych osobom trzecim, „w tym pieszym, rowerzystom i innym uczestnikom ruchu drogowego” (art. 493 ust. 1 bułgarskiego Kodeksu ubezpieczeń, КЗ). Poszkodowany może dochodzić odszkodowania bezpośrednio od ubezpieczyciela (art. 432 ust. 1 Kodeksu ubezpieczeń), bez pozywania kierowcy osobiście.
Gdy odpowiada kilka osób
Jeśli obrażenia spowodowało kilka osób, odpowiadają one solidarnie (art. 53 ustawy o zobowiązaniach i umowach). W praktyce oznacza to, że poszkodowany może żądać pełnego odszkodowania od każdej z nich, np. od ubezpieczyciela kierowcy lub od gminy, a one rozliczają się między sobą, kto ponosi jaką część. Kodeks ubezpieczeń potwierdza, że przy kilku sprawcach szkody ubezpieczyciele odpowiadają tak samo jak sami sprawcy, w tym solidarnie (art. 499 ust. 8 Kodeksu ubezpieczeń). Kogo pozwać, to decyzja taktyczna, którą najlepiej przemyśleć przed zgłoszeniem pierwszego roszczenia.
Kierowca, pasażer, motocyklista, rowerzysta: kto może czego dochodzić
| Poszkodowany | Od zarządcy drogi (gmina / Agencja Infrastruktury Drogowej) | Od ubezpieczyciela OC kierowcy |
|---|---|---|
| Kierowca w wypadku z udziałem jednego pojazdu | Tak | Nie: polisa nie obejmuje szkód kierowcy sprawcy (art. 494 pkt 1 Kodeksu ubezpieczeń) |
| Pasażer samochodu | Tak | Tak, jeśli winny jest jego kierowca |
| Motocyklista | Tak | Tak, jeśli w wypadku uczestniczył inny kierowca sprawca |
| Rowerzysta lub pieszy | Tak | Tak, jeśli został potrącony przez samochód |
Kierowca w wypadku z udziałem jednego pojazdu
Jeśli jechali Państwo sami i rozbili się z powodu nieoznakowanej dziury, Państwa własne ubezpieczenie OC nie pokrywa Państwa obrażeń. Roszczenie kieruje się przeciwko gminie lub Agencji Infrastruktury Drogowej. Pozwany niemal na pewno będzie twierdził, że jechali Państwo z niedostosowaną prędkością, dlatego decydujące znaczenie mają zdjęcia, protokół policji i świadkowie.
Pasażer
Pasażer ma najsilniejszą pozycję: nie prowadził samochodu i zwykle nie przyczynił się do wypadku. Może dochodzić odszkodowania od zarządcy drogi, a jeśli winny jest także kierowca – również od ubezpieczyciela kierowcy.
Uwaga: jeśli pasażer wiedział lub powinien był wiedzieć, że kierowca pił alkohol lub był pod wpływem narkotyków, ubezpieczyciel nie może odmówić ochrony, ale może podnieść zarzut przyczynienia się (art. 477 ust. 4 Kodeksu ubezpieczeń). Odszkodowanie może wówczas zostać obniżone.
Motocykliści i użytkownicy hulajnóg elektrycznych
Dla jednośladów dziura jest znacznie groźniejsza: wystarczy jedno uderzenie przedniego koła o jej krawędź, by doszło do upadku. Kierowcy i pasażerowie motocykli muszą nosić kask (art. 137f ustawy o ruchu drogowym), podobnie jak użytkownicy hulajnóg elektrycznych (art. 80a ust. 1 pkt 3 ustawy o ruchu drogowym). Brak kasku nie zwalnia zarządcy drogi z odpowiedzialności, ale może obniżyć odszkodowanie, jeśli z tego powodu uraz głowy jest poważniejszy.
Rowerzyści i piesi
Rowerzysta, który wpadnie w dziurę na jezdni lub na ścieżce rowerowej, dochodzi odszkodowania od zarządcy; w przypadku ścieżek rowerowych w miastach i wsiach jest nim gmina. Jeśli potrącił go samochód, którego kierowca stracił panowanie nad pojazdem z powodu dziury, może również dochodzić roszczeń od ubezpieczyciela tego kierowcy.
Co zrobić bezpośrednio po wypadku
- Zadzwonić pod numer 112. W wypadku z osobą ranną policja musi przyjechać na miejsce (art. 125 pkt 1 ustawy o ruchu drogowym). Protokół policji jest kluczowym dowodem zarówno wobec ubezpieczyciela, jak i w sądzie.
- Zgłosić się po pomoc medyczną tego samego dnia, nawet jeśli uraz wydaje się niewielki. Poinformować lekarza, że obrażeń doznali Państwo w wypadku drogowym, i poprosić o odnotowanie tego w karcie ambulatoryjnej.
- Sfotografować drogę z punktem odniesienia: dziurę z bliska (z przedmiotem dla skali) i z daleka, brak znaków, oświetlenie, słupek kilometrowy lub numer budynku. Jeśli nie mogą Państwo zrobić tego sami, proszę poprosić bliską osobę, by zrobiła to w ciągu kilku najbliższych godzin, bo naprawa często następuje szybko.
- Zapisać dane świadków: kierowców, którzy się zatrzymali, osób z pobliskich domów, a także dane pozostałych uczestników zdarzenia i ich ubezpieczenia.
- Wysłać pisemne zgłoszenie do gminy lub Agencji Infrastruktury Drogowej z dokładnym miejscem zdarzenia i zachować numer wpływu.
- Zachować wszystkie dokumenty i paragony: karty wypisu ze szpitala, zdjęcia rentgenowskie, zwolnienia lekarskie, leki, rehabilitację, transport, naprawę kasku i odzieży ochronnej.
- Nie spieszyć się z podpisaniem ugody z ubezpieczycielem. Najpierw ocenić z adwokatem, czy proponowana kwota odpowiada obrażeniom.
Z naszej praktyki: Poszkodowani często myślą tylko o samochodzie i odkładają badanie lekarskie o kilka dni, a później pozwany twierdzi, że uraz nie powstał w wypadku. Dokument medyczny z dnia wypadku, opisujący, jak do niego doszło, np. „obrażenia doznane jako pasażer w wypadku drogowym”, rozstrzyga ten spór od samego początku.
Zgłoszenie roszczenia ubezpieczycielowi: obowiązkowy pierwszy krok
Jeśli dochodzą Państwo odszkodowania od ubezpieczyciela kierowcy sprawcy, nie mogą Państwo od razu wystąpić do sądu. Najpierw trzeba złożyć ubezpieczycielowi pisemne zgłoszenie roszczenia (art. 380 i art. 498 ust. 1 Kodeksu ubezpieczeń) wraz z numerem rachunku bankowego do wypłaty i posiadanymi dokumentami.
- Złożyć zgłoszenie wraz z protokołem z wypadku oraz dokumentacją medyczną i dowodami wydatków.
- Poczekać na decyzję. Ubezpieczyciel musi wydać ostateczną decyzję w ciągu trzech miesięcy od złożenia zgłoszenia (art. 496 ust. 1 Kodeksu ubezpieczeń): wypłacić odszkodowanie lub udzielić umotywowanej odpowiedzi.
- Wystąpić do sądu, jeśli ubezpieczyciel nie zapłaci w tym terminie, odmówi lub nie zgadzają się Państwo z kwotą (art. 498 ust. 3 Kodeksu ubezpieczeń). Pozew można wnieść według obecnego lub stałego adresu albo według miejsca wypadku (art. 115 ust. 2 bułgarskiego Kodeksu postępowania cywilnego, ГПК).
Złożenie zgłoszenia ma znaczenie także dla odsetek. Ubezpieczyciel jest zobowiązany do zapłaty odsetek za opóźnienie należnych od kierowcy od wcześniejszej z dwóch dat: dnia, w którym został zawiadomiony o zdarzeniu, lub dnia złożenia zgłoszenia (art. 429 ust. 3 Kodeksu ubezpieczeń), a niekoniecznie od dnia wypadku. Dlatego nie warto zwlekać.
Od 1 sierpnia 2025 r. Kodeks przewiduje, że ubezpieczyciel ustala odszkodowanie za obrażenia ciała według metodyki przyjętej przez Fundusz Gwarancyjny (art. 499 ust. 1 Kodeksu ubezpieczeń). Metodyka nie może być sprzeczna z ustawą i musi gwarantować pełne i sprawiedliwe odszkodowanie (art. 535a Kodeksu ubezpieczeń). Jaką wagę będzie miała w sporach sądowych, pokaże praktyka: w sądzie szkoda niemajątkowa jest co do zasady oceniana według zasady słuszności (art. 52 ustawy o zobowiązaniach i umowach).
Jeśli samochód sprawcy nie był ubezpieczony albo sprawca zbiegł i nie został ustalony, odszkodowanie za obrażenia ciała wypłaca Fundusz Gwarancyjny (Гаранционен фонд) (art. 557 ust. 1 Kodeksu ubezpieczeń). Jeśli wypadek zdarzył się w innym państwie, procedura jest inna; zob. nasz artykuł wypadek za granicą i Zielona Karta.
Roszczenie przeciwko gminie lub Agencji Infrastruktury Drogowej
Wobec zarządcy drogi nie ma obowiązkowej procedury przedsądowej. Pisemne wezwanie jest rozsądne, ale gminy i Agencja Infrastruktury Drogowej rzadko dobrowolnie wypłacają odszkodowanie za obrażenia ciała, dlatego zwykle kończy się na pozwie do sądu. Trzeba udowodnić wypadek, miejsce, stan drogi, obrażenia oraz związek między nimi. Oprócz świadków i zdjęć zwykle potrzebna jest opinia biegłego z zakresu techniki samochodowej (prędkość, widoczność, czy dziury można było uniknąć) oraz opinia biegłego z zakresu medycyny sądowej (obrażenia, powrót do zdrowia, trwałe następstwa).
Jeśli przeciwko kierowcy wszczęto także postępowanie karne, odszkodowania od kierowcy można dochodzić również w drodze powództwa cywilnego w procesie karnym. Zalety i ryzyka obu dróg wyjaśniamy w artykule uszkodzenie ciała: powództwo w procesie karnym czy odrębna sprawa cywilna. Jako adwokat od odszkodowań za obrażenia w wypadkach drogowych pomożemy Państwu wybrać właściwą drogę.
Przyczynienie się: pasy, kask, prędkość, alkohol
Niemal każdy pozwany podnosi zarzut przyczynienia się. Jeśli sąd uzna, że poszkodowany przyczynił się do powstania szkody, odszkodowanie może zostać obniżone (art. 51 ust. 2 ustawy o zobowiązaniach i umowach). Najczęstsze argumenty to:
- niezapięte pasy bezpieczeństwa: kierowcy i pasażerowie mają obowiązek je zapinać (art. 137a ust. 1 ustawy o ruchu drogowym);
- brak kasku na motocyklu lub hulajnodze;
- niedostosowana prędkość kierowcy;
- jazda z kierowcą, o którym poszkodowany wiedział, że pił alkohol.
Samo naruszenie nie wystarczy: pozwany musi udowodnić, że spowodowało ono szkodę lub ją zwiększyło. Jeśli do obrażeń doszłoby także przy zapiętych pasach, obniżenia może w ogóle nie być. O ile odszkodowanie zostanie obniżone, zależy od okoliczności i od sądu; często decydujące są ustalenia biegłego. Gdy nie da się ustalić udziału poszczególnych uczestników, Kodeks dzieli odpowiedzialność między nich po równo (art. 499 ust. 7 Kodeksu ubezpieczeń).
Przykłady z orzecznictwa
Kwoty podano w lewach, tak jak je opisano, wraz z przybliżoną równowartością w euro.
- Motocyklista przeciwko Agencji Infrastruktury Drogowej, Sąd Okręgowy w Ruse, 2022 r. W nocy motocyklista wjechał na odcinek z wyciętym asfaltem o długości ok. 15 m i głębokości ponad 20 cm, bez znaków ostrzegających o robotach. Przednie koło uderzyło w krawędź, motocyklista stracił panowanie i uderzył w nasyp. Doznał poważnych obrażeń łokcia, kolana i stawu skokowego. Sąd zasądził od Agencji Infrastruktury Drogowej 30 000 BGN (≈ 15 339 EUR) zadośćuczynienia za szkodę niemajątkową. Według doniesień wyrok nie był prawomocny.
- Pasażerowie SUV-a, Płowdiw, 2026 r. Samochód wjechał do niezabezpieczonej studzienki na ulicy Ibar. Jadący nim perkusista złamał palec i przez kilka miesięcy nie mógł grać. Gminę Płowdiw zobowiązano, także w drugiej instancji, do zapłaty na jego rzecz 5000 BGN (≈ 2556 EUR), a jego współpasażer otrzymał 1000 BGN (≈ 511 EUR).
Ile zasądza się za poszczególne rodzaje obrażeń, od prostego złamania po trwałą niepełnosprawność, pokazujemy w przeglądzie jakie odszkodowanie zasądza się za złamaną nogę, rękę lub poważniejszy uraz.
Terminy, opłaty i właściwy sąd
| Pytanie | Odpowiedź | Podstawa prawna |
|---|---|---|
| Przedawnienie wobec gminy, Agencji Infrastruktury Drogowej, kierowcy | 5 lat od ustalenia osoby odpowiedzialnej | art. 110 i art. 114 ust. 3 ustawy o zobowiązaniach i umowach |
| Przedawnienie wobec ubezpieczyciela | 5 lat od wypadku; bieg ulega zawieszeniu na czas rozpatrywania zgłoszenia przez ubezpieczyciela | art. 378 ust. 2 i 9 Kodeksu ubezpieczeń |
| Termin dla ubezpieczyciela | Do 3 miesięcy od zgłoszenia | art. 496 ust. 1 Kodeksu ubezpieczeń |
| Odsetki od gminy lub Agencji Infrastruktury Drogowej | Odsetki ustawowe od dnia doznania obrażeń | art. 84 ust. 3 ustawy o zobowiązaniach i umowach |
| Opłata sądowa | 4% wartości przedmiotu sporu, minimum 25,56 EUR | Taryfa opłat państwowych według Kodeksu postępowania cywilnego |
| Pierwsza instancja | Sąd rejonowy (районен съд); sąd okręgowy (окръжен съд) przy roszczeniu powyżej 25 000 BGN (≈ 12 782 EUR) | art. 104 pkt 4 Kodeksu postępowania cywilnego |
Od 1 stycznia 2026 r. odsetki ustawowe wynoszą stopę podstawowych operacji refinansujących EBC plus 8 punktów procentowych. Ile wynoszą od konkretnej kwoty, można obliczyć za pomocą naszego kalkulatora odsetek ustawowych, a opłatę sądową – za pomocą kalkulatora opłat sądowych.
Najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Czy mogę dostać odszkodowanie, jeśli rozbiłem się sam z powodu dziury w drodze?
Tak, od zarządcy drogi (gminy lub Agencji Infrastruktury Drogowej) na podstawie art. 49 w związku z art. 45 ustawy o zobowiązaniach i umowach. Państwa własne ubezpieczenie OC nie pokrywa obrażeń kierowcy. Jak udowodnić takie roszczenie, wyjaśniamy w poradniku jak pozwać gminę o szkodę spowodowaną infrastrukturą.
Byłem pasażerem w samochodzie. Od kogo dochodzić odszkodowania?
Mogą Państwo dochodzić roszczeń od zarządcy drogi, a jeśli winny jest kierowca (np. z powodu prędkości) – także od jego ubezpieczyciela OC. Gdy odpowiada kilka osób, odpowiadają one solidarnie (art. 53 ustawy o zobowiązaniach i umowach) i pełną kwotę można uzyskać od każdej z nich.
Czy przed pozwem muszę najpierw zwrócić się do ubezpieczyciela?
Tak. Pisemne zgłoszenie roszczenia na podstawie art. 380 Kodeksu ubezpieczeń jest obowiązkowe. Do sądu można wystąpić, jeśli ubezpieczyciel nie zapłaci w ciągu trzech miesięcy, odmówi lub zaproponuje kwotę, z którą się Państwo nie zgadzają (art. 498 ust. 3 Kodeksu ubezpieczeń).
Czy odszkodowanie zostanie obniżone, jeśli nie miałem zapiętych pasów?
Może tak się stać, jeśli pozwany udowodni, że niezapięte pasy przyczyniły się do obrażeń (art. 51 ust. 2 ustawy o zobowiązaniach i umowach). Jeśli do obrażeń doszłoby także przy zapiętych pasach, obniżenia może nie być. Jego wysokość zależy od opinii biegłego i od sądu.
Kto płaci, jeśli sprawca nie był ubezpieczony lub zbiegł z miejsca zdarzenia?
Odszkodowanie za obrażenia ciała wypłaca Fundusz Gwarancyjny (art. 557 ust. 1 Kodeksu ubezpieczeń). Zgłoszenie składa się w trybie przewidzianym w Kodeksie, a w razie odmowy lub braku wypłaty w terminie można wystąpić do sądu.
Ile pieniędzy mogę dostać za złamanie w wypadku drogowym?
Nie ma stałej taryfy: szkodę niemajątkową ocenia się według zasady słuszności, z uwzględnieniem obrażeń, leczenia i następstw. Wskazówki z rzeczywistych spraw znajdą Państwo w przeglądzie jakie odszkodowanie zasądza się za złamaną nogę, rękę lub poważniejszy uraz.
Mój samochód też został uszkodzony. Czy to odrębna sprawa?
Odszkodowania za samochód i za obrażenia można dochodzić razem lub osobno, ale dowodzi się ich w różny sposób. Jak dochodzić odszkodowania za szkodę w samochodzie, wyjaśniamy w artykule uszkodzenie samochodu przez dziurę w drodze.
Przeciwko kierowcy toczy się sprawa karna. Czy powinienem czekać na wyrok?
Niekoniecznie. Można wytoczyć powództwo cywilne w procesie karnym albo wnieść odrębną sprawę cywilną, także bezpośrednio przeciwko ubezpieczycielowi. Porównanie obu dróg znajdą Państwo w artykule uszkodzenie ciała: powództwo w procesie karnym czy odrębna sprawa cywilna.
Miałem wypadek za granicą. Czy obowiązują te same zasady?
Niekoniecznie. Prawo właściwe i procedura zgłaszania roszczeń mogą być inne, ale często odszkodowania można dochodzić z Bułgarii. Zob. nasz artykuł wypadek za granicą i Zielona Karta.
Ile mam czasu na wystąpienie do sądu?
Wobec gminy, Agencji Infrastruktury Drogowej i kierowcy termin przedawnienia wynosi 5 lat (art. 110 ustawy o zobowiązaniach i umowach), a wobec ubezpieczyciela – 5 lat od wypadku (art. 378 ust. 2 Kodeksu ubezpieczeń). Dowody znikają jednak szybko: dziura zostaje załatana, a świadkowie zapominają. Warto działać w ciągu pierwszych kilku tygodni.
Jak możemy Państwu pomóc?
Sprawy o obrażenia ciała w wypadkach spowodowanych złym stanem drogi wygrywa się dzięki właściwie wybranemu pozwanemu i wcześnie zebranym dowodom: protokołowi policji, dokumentacji medycznej z tego samego dnia, zdjęciom drogi i opiniom biegłych. Gmina, Agencja Infrastruktury Drogowej i ubezpieczyciel niemal zawsze przerzucają winę na siebie nawzajem lub na poszkodowanego, dlatego ważne jest, by od samego początku wiedzieć, od kogo i w jakiej kolejności dochodzić roszczeń.
Kancelaria Adwokacka Mechkova & Dimitrova oceni, kto odpowiada za drogę i za wypadek, przygotuje zgłoszenie roszczenia do ubezpieczyciela i pozew oraz będzie reprezentować Państwa przed sądem. Informacje zawarte w tym artykule mają charakter ogólny i nie gwarantują konkretnego wyniku. Prosimy o kontakt w celu analizy Państwa sprawy.
