Bulgaristan için İşten Çıkarma Tazminatı Hesaplama Aracı
Kısa cevap
Bulgaristan'da haksız fesih için hangi tazminat ödenir?
Bulgaristan'da haksız olarak işten çıkarılan işçi, işsiz kaldığı süre için en fazla 6 ay olmak üzere brüt ücreti tutarında tazminata hak kazanır (İş Kanunu md. 225(1)). Daha düşük ücretli bir işe girdiyse, aradaki farkı alır. İşten çıkarmaya karşı 2 ay içinde dava açılmalıdır (İş Kanunu md. 358) ve dava işçi için ücretsizdir.
| Haksız fesih (İK md. 225(1)) | — |
|---|---|
| Uyulmayan ihbar süresi (İK md. 220) | — |
| Kullanılmayan ücretli izin (İK md. 224) | — |
| İşsiz kalınan süre (İK md. 222(1)) | — |
| Emeklilik hakkı (İK md. 222(3)) | — |
| Toplam (brüt) | — |
Haksız fesih tazminatı, dava ve işsizlik süresi daha uzun sürse bile 6 ayla sınırlıdır (İş Kanunu md. 225(1)). Hesaplamada 6 ay esas alınmıştır.
Tutarlar brüttür ve yalnızca tahminidir. Ödemenin türüne göre vergi ve sosyal güvenlik primi kesilebilir. Hangi ödemelerin yapılacağı fesih gerekçesine bağlıdır – tüm satırlar aynı anda geçerli olmaz.
Hesaplama aracı, Bulgaristan İş Kanunu'na göre yol gösterici brüt tutarlar verir. Gerçek tutar, fesih gerekçesine, sözleşmeye ve mahkeme kararına bağlıdır. Sonuç hukuki danışmanlık niteliği taşımaz.
Tazminat nasıl hesaplanır?
Bulgaristan İş Kanunu (Кодекс на труда, КТ) kapsamındaki tüm tazminatlar brüt ücret üzerinden hesaplanır. Hesaplama aracı her tutarı ayrı ayrı gösterir; çünkü bunlar farklı gerekçelerle ve farklı durumlarda ödenir.
- Haksız fesih (İş Kanunu md. 225(1)): işsiz kalınan süre için, en fazla 6 ay olmak üzere brüt ücret. Daha düşük ücretli bir işe girdiyseniz, aynı süre için aylık fark ödenir.
- Uyulmayan ihbar süresi (İş Kanunu md. 220): brüt ücret / 30 × uyulmayan ihbar günleri. Belirsiz süreli sözleşmede ihbar süresi, daha uzun bir süre – 3 aya kadar – kararlaştırılmadıysa genellikle 30 gündür.
- Kullanılmayan ücretli izin (İş Kanunu md. 224): hesaplama aracı ücret / 21 iş günü × gün sayısı formülünü kullanır. Uygulamada tam çalışılan son ayın brüt günlük ücreti esas alınır; bu nedenle gerçek tutar biraz farklı olabilir.
- İşyerinin kapanması, kadro azaltımı, iş hacminin düşmesi, 15 günden uzun süren iş durması vb. (İş Kanunu md. 222(1)): işsiz kalınan süre için en fazla bir ay tazminat.
- Emeklilik (İş Kanunu md. 222(3)): emeklilik hakkı kazandıysanız 2 aylık brüt ücret; son 10 yıl aynı işverende veya şirketler grubunda çalıştıysanız 6 aylık brüt ücret.
İş davasının süreleri ve masrafları
Haksız feshin iptali davası, iş ilişkisinin sona ermesinden itibaren 2 ay içinde açılmalıdır (İş Kanunu md. 358). Süre hak düşürücüdür – kaçırırsanız fesih geçerli kalır. Ödenmemiş ücret ve kullanılmayan izin tazminatı gibi parasal alacaklar, muaccel olmalarından itibaren 3 yıl içinde talep edilebilir.
İş davaları işçi için ücretsizdir (İş Kanunu md. 359): yargı harcı ve bilirkişi gideri ödenmez. Davayı kazanırsanız, işveren kural olarak avukatlık ücretinizi de öder.
Sıkça sorulan sorular
Haksız fesih için kaç aylık ücret alabilirim?
İşten çıkarılma nedeniyle işsiz kaldığınız süre için en fazla 6 aylık brüt ücret (İş Kanunu md. 225(1)). Daha düşük ücretli bir işe girdiyseniz, aynı süre için ücret farkı ödenir. İhbar ve kullanılmayan izin tazminatı ayrıca ödenebilir.
İşten çıkarmaya ne kadar süre içinde itiraz etmeliyim?
İş ilişkisinin sona ermesinden itibaren – genellikle fesih emrinin size tebliğ edildiği günden itibaren – 2 ay (İş Kanunu md. 358). Süre katıdır: dava bir gün bile geç açılırsa fesih geçerli kalır.
İşe iade edilecek miyim?
Mahkeme feshi iptal ederse ve siz işe iade talep ettiyseniz, işe iadeye karar verir. Davayı kazandıktan sonra işe başlamak için 14 gününüz vardır. İşe iade talep etmeyip yalnızca tazminat ve çalışma karnenizdeki (трудова книжка) fesih gerekçesinin düzeltilmesini talep etmeyi de seçebilirsiniz.
Dava işçiye ne kadara mal olur?
İşçi, iş davasında yargı harcı veya gider ödemez (İş Kanunu md. 359). Davayı kazanırsanız, işveren kural olarak ödediğiniz avukatlık ücretini de karşılar.
Karşılıklı anlaşmayla fesih belgesi imzaladım. Yine de tazminat talep edebilir miyim?
Karşılıklı anlaşmayla fesih (İş Kanunu md. 325(1)(1)), uygulamada haksız fesih olarak çok zor itiraz edilebilir. Bu nedenle baskı altında asla belge imzalamayın. Bununla birlikte, kullanılmayan ücretli izin tazminatı kural olarak her fesihte ödenir.
Yabancı bir çalışansanız veya sınır ötesi çalışıyorsanız
Giderek daha sık olarak çalışan, işveren veya işin kendisi farklı ülkelerde bulunuyor. Bulgaristan'da çalışan bir yabancıysanız, yurt dışından bir Bulgar işveren için uzaktan çalışıyorsanız veya Bulgaristan'dan zaten ayrıldıysanız – örneğin Türkiye'den gelip Bulgaristan'da çalışıyorsanız ya da Türkiye'ye dönmüşseniz – önemli olan noktalar şunlardır.
Bulgaristan'da çalışan bir yabancıyım. İşten çıkarılmada aynı haklara sahip miyim?
Evet. Bulgaristan'da bir Bulgar işverenle iş sözleşmesine dayanarak çalışıyorsanız, Bulgaristan İş Kanunu sizi Bulgar çalışanlarla aynı şekilde – aynı tazminatlar ve sürelerle – korur. AB vatandaşlarının çalışma iznine ihtiyacı yoktur. Oturma hakkınız bir çalışma iznine bağlıysa, işten çıkarılmanın statünüz için ne anlama geldiğini derhal kontrol edin.
Yurt dışından bir Bulgar şirketi için uzaktan çalışıyorum. Hangi hukuk uygulanır?
Bu, sözleşmeye ve işi mutat olarak nerede yaptığınıza bağlıdır. Taraflar uygulanacak hukuku seçebilir, ancak kural olarak bu seçim sizi işi mutat olarak yaptığınız ülkenin hukukunun sağladığı korumadan yoksun bırakamaz. Bu nedenle herhangi bir tazminatı hesaplamadan önce her durumu ayrı ayrı değerlendiririz.
Bulgaristan'da yabancı bir işveren için çalışıyorum. Bulgaristan İş Kanunu uygulanır mı?
İş mutat olarak Bulgaristan'da yapılıyorsa çoğu zaman evet, ancak sözleşme ve somut koşullar belirleyicidir. Hesaplama aracı Bulgar hukukuna dayanır – başka bir hukuk uygulanırsa tazminat farklı olabilir.
İşverenime hangi ülkede dava açabilirim?
Kural olarak çalışan, işi mutat olarak yaptığı ülkede veya işverenin merkezinin bulunduğu ülkede dava açabilir. Birden fazla ülke söz konusu olduğunda, süreleri de dikkate alarak hangisinin sizin için en uygun olduğunu değerlendiririz.
Artık Bulgaristan dışında yaşıyorum. Seyahat etmeden işten çıkarılmaya itiraz edebilir miyim?
Kural olarak evet. Bulgar bir avukat, yurt dışında imzalayabileceğiniz bir vekâletname ile sizi temsil edebilir – örneğin apostilli olarak bir noter huzurunda veya bir Bulgaristan konsolosluğunda. 2 aylık süre, nerede olursanız olun işler; bu nedenle kaçırmayın.
Yurt dışından belgeler – örneğin yeni bir işin sözleşmesi – nasıl kullanılır?
Yabancı dildeki belgeler mahkemeye Bulgarca tercümesiyle ve gerektiğinde apostil veya tasdikle sunulur. Örneğin yurt dışında daha düşük ücretli bir işe ilişkin sözleşme, haksız fesih tazminatının tutarı açısından önemli olabilir.
Türkiye, Birleşik Krallık veya ABD vatandaşıyım ve Bulgaristan'da çalışıyorum. Benim için bir şey değişir mi?
Bulgaristan İş Kanunu'ndan doğan haklarınız diğer tüm çalışanlarınkiyle aynıdır. Fark genellikle oturma statünüzdedir: Türkiye ve ABD vatandaşları AB dışı ülke vatandaşıdır; Brexit'ten bu yana Birleşik Krallık vatandaşları da, Ayrılık Anlaşması kapsamında değillerse, AB dışı ülke vatandaşı olarak muamele görür. Bu nedenle işten çıkarılma, işe bağlı bir oturma iznini etkileyebilir. Bunu işten çıkarılmanın kendisiyle birlikte kontrol ederiz.
Bu konuda faydalı makaleler
Hukuki bir sorunuz mu var? Bize ulaşın.
İlk danışmanlık ücretsizdir ve sizi hiçbir şekilde bağlamaz.