Bulgaristan'da Şirket İncelemesi (Due Diligence)

Ödeme yapmadan önce kiminle imza attığınızı ve ne satın aldığınızı bilin: şirketin temsilini, takyidatlarını, borçlarını, davalarını ve mali tablolarını inceler, risklere dair yazılı rapor sunarız.

Kısaca

Bulgar bir şirketi satın almadan veya onunla çalışmadan önce nasıl kontrol ederim?

Karşı tarafları ve satın almayı planladığınız şirketleri kontrol ederiz: onları kimin temsil ettiğini, hangi takyidatlara, borçlara ve davalara sahip olduklarını ve mali tablolarını yayımlayıp yayımlamadıklarını. Hisse alıcıları, vadeli ödeme tanıyan tedarikçiler ve yatırımcılar için çalışırız. Riskler hakkında yazılı bir rapor ve sözleşmede kendinizi nasıl koruyacağınıza dair tavsiye alırsınız. İlk danışma ücretsizdir.

Mahkemede sonuçlanan birçok uyuşmazlık, imzadan önce yapılacak tek bir kontrolle önlenebilirdi. Mali tablolarını yayımlamamış bir şirket, artık sicilde kayıtlı olmayan bir müdür veya hisseler üzerindeki bir haciz, biri zamanında bakarsa kamuya açık sicillerde görülebilir.

Sofya'da bir ticaret hukuku bürosu olarak iki tür kontrol yaparız: bir sözleşmeden önce karşı tarafın hızlı kontrolü ve hisselerini satın aldığınız bir şirketin kapsamlı hukuki incelemesi (due diligence). İşlemi bize telefonla veya yazılı olarak anlatın, kontrolün kapsamını önerelim.

Bir şirket Bulgaristan Ticaret Sicili'nde nasıl kontrol edilir?

Ticaret Sicili'ne erişim herkese açık ve ücretsizdir (Ticaret Sicili ve Kâr Amacı Gütmeyen Tüzel Kişiler Sicili Kanunu, ЗТРРЮЛНЦ, md. 11, f. 1). Arama, şirketin benzersiz tanımlama kodu olan Birleşik Tanımlama Kodu (ЕИК) ile başlar. Şirketin dosyası; müdürün kim olduğunu ve şirketi nasıl temsil ettiğini, sermayeyi, ortakları, şirketin „tasfiye hâlinde“ mi yoksa iflas içinde mi olduğunu ve hangi yıllık mali tabloların yayımlandığını gösterir.

Sicildeki kayıtların gerçek hukuki gücü vardır. İyi niyetli üçüncü kişiler, gerçeğe uymasa bile tescil edilene güvenebilir (ЗТРРЮЛНЦ md. 10, f. 1). Bu nedenle sözleşmeyi imzalayan kişinin müdür olarak tescil edilip edilmediğini veya geçerli bir vekâletnameye sahip olup olmadığını kontrol ederiz. Tüm başvuru türleri Bulgaristan Ticaret Sicili rehberimizde açıklanmıştır.

  • müdürün kim olduğu ve sözleşmeyi o kişinin imzalayıp imzalamadığı;
  • sermaye ve ortaklar ile tescilli gerçek faydalanıcılar;
  • şirketin tasfiye veya iflas hâlinde olup olmadığı;
  • son yılların yıllık mali tablolarının yayımlanıp yayımlanmadığı;
  • şirket hisseleri üzerinde tescilli bir haciz veya rehin bulunup bulunmadığı.

Bir şirketin yıllık mali tablolarını yayımlamamış olması ne anlama gelir?

Bu ciddi bir uyarı işaretidir. Bir tacir son üç yılın mali tablolarını yayımlamamışsa, Ticaret Kanunu (Търговски закон) onun ödeme aczi içinde olduğunu karine olarak kabul eder (md. 608, f. 2). Bu, alacaklıların iflas başvurusu yapmasını kolaylaştırır. Sonuçlarını yayımlanmamış yıllık mali tablolar ve sicilden terkin yazımızda açıklıyoruz.

Bir şirketin borçları, rehinleri ve ipotekleri nasıl kontrol edilir?

Ticaret Sicili tablonun yalnızca bir kısmını gösterir. Alacaklar, ekipman ve mallar üzerindeki ticari rehinler Merkezi Özel Rehinler Sicili'ne (Централен регистър на особените залози) tescil edilir; bütün işletme üzerindeki rehin ise ayrıca Ticaret Sicili'nde şirketin dosyasına tescil edilir. Şirketin taşınmazları üzerindeki ipotekler, hacizler ve diğer haklar Tapu Sicili'nde (Имотен регистър) kontrol edilir.

Ulusal Gelir İdaresi'ne (НАП) ve Ulusal Sosyal Sigorta Kurumu'na (НОИ) olan borçlar kamuya açık değildir. Ulusal Gelir İdaresi, borç olup olmadığını gösteren bir belgeyi şirketin kendi talebi üzerine düzenler (Vergi ve Sosyal Sigorta Usul Kanunu, ДОПК, md. 87, f. 6). Üçüncü bir kişi bu belgeyi ancak şirket onu idareye açıkça bildirmişse alabilir (ДОПК md. 87, f. 7). Bu nedenle bir şirket satın aldığınızda satıcıdan bu belgeyi sunmasını isteriz. Uzun süreli bir ticari ilişkide ayrıca borçlu aleyhine icra dosyaları olup olmadığını da kontrol ederiz.

Bir şirketin devlete borcu olup olmadığını öğrenebilir misiniz?

Doğrudan, ancak şirket iş birliği yaparsa. Şirket Ulusal Gelir İdaresi'nden bir belge talep edip size verebilir. Reddederse, bu da başlı başına bir şey söyler. Dolaylı işaretler ise tescilli hacizler, vergi idaresi lehine rehinler ve eksik mali tablolardır.

Bir şirketi satın almadan önce hukuki inceleme

Hisse alıcısı şirketi tüm varlık ve yükümlülükleriyle devralır: sözleşmeler, krediler, finansal kiralamalar, vergi riskleri ve derdest davalar. Bu nedenle bir hisse devrinden önce yalnızca sicildeki dosyasını değil, şirketin tamamını inceleriz.

Ücretlere ve sosyal sigorta primlerine özel dikkat gösteririz. Şirketin çalışanlarına muaccel ve ödenmemiş ücret veya sosyal sigorta primi borcu varsa, bir OOD'deki (Bulgar limited şirketi) hisseler devredilemez (Ticaret Kanunu md. 129, f. 1). 2 Nisan 2027'den itibaren yürürlükte olacak Ticaret Kanunu değişikliğine göre Tescil Ajansı (Агенция по вписванията), devri tescil etmeden önce Ulusal Gelir İdaresi nezdinde ödenmemiş sosyal sigorta primlerini elektronik olarak kontrol edecektir.

  • kuruluş belgeleri, genel kurul kararları ve sicil kayıtları;
  • taşınmazların, araçların ve fikri mülkiyetin sahipliği;
  • müşteriler, tedarikçiler, bankalar ve finansal kiralama şirketleriyle yapılan temel sözleşmeler;
  • iş sözleşmeleri, ücretler ve sosyal sigorta primleri;
  • faaliyet için lisanslar ve izinler;
  • derdest mahkeme, tahkim ve icra dosyaları ile vergi denetimleri.

Bir şirketin hukuki incelemesi ne kadar sürer?

Bu, şirketin büyüklüğüne ve satıcının belgeleri ne kadar hızlı sunduğuna bağlıdır. Taşınmazı olmayan küçük bir OOD'nin kontrolü genellikle günler sürer; personeli, mülkü ve çok sayıda sözleşmesi olan bir şirketin kontrolü ise haftalar sürer. Süre, kapsamla birlikte önceden kararlaştırılır.

Kontrolden sonra ne alırsınız?

Yazılı bir rapor alırsınız: neyi kontrol ettiğimiz, hangi riskleri bulduğumuz ve bunların ne kadar ciddi olduğu. Tespitlerle yetinmeyiz; çözümler de öneririz: sözleşmede bir şart, fiyat indirimi, satıcının sorunu işlemden önce gidermesi veya teminat.

Bir karşı taraf için tavsiyemiz genellikle ödeme şartlarıyla ilgilidir. Şüphe varsa avans ödeme veya bono gibi bir ödeme teminatı öneririz. Bir şirket satın aldığınızda sözleşmeye satıcının beyan ve tekeffüllerini ve bunların gerçeğe aykırı çıkması halinde satıcının sorumluluğunu ekleriz.

Bir kontrol gizli borç olmadığını garanti edebilir mi?

Tamamen edemez. Bazı yükümlülükler hiçbir sicilde görünmez; örneğin sözlü anlaşmalar veya henüz mahkemeye gitmemiş uyuşmazlıklar. Bu nedenle kontrol, satıcının sözleşmedeki açık beyanları ve bunların gerçeğe aykırı çıkması halinde tazminat hakkıyla birleştirilir.

Hangi belgeleri hazırlamalısınız?

  • Kontrol ettiğimiz şirketin Birleşik Tanımlama Kodu (ЕИК) veya unvanı
  • İşlemin tanımı: bir karşı tarafla sözleşme veya hisse alımı
  • Varsa bir sözleşme taslağı veya teklif
  • Bir şirket satın alınırken: şirket sözleşmesi, son mali tablolar ve mülklerin ve sözleşmelerin listesi
  • Satıcının sunduğu, Ulusal Gelir İdaresi'nden alınmış borç durumu belgesi
  • Belirsiz veya tartışmalı bir husus varsa karşı tarafla yazışmalar

Dosyanızla kim ilgilenecek

Bulgaristan'da şirket incelemesi hakkında sık sorulan sorular

Ticaret Sicili'nde arama ücretsiz mi?

Evet. Sicile erişim herkese açık ve ücretsizdir ve herkes Tescil Ajansı'nın internet sitesinde Birleşik Tanımlama Kodu ile arama yapabilir. Bizim işimiz şirketin dosyasını doğru okumak, diğer sicilleri kontrol etmek ve somut işleminiz için riskleri değerlendirmektir.

Bir Bulgar şirketi için faaliyet belgesine (certificate of good standing) ihtiyacım var mı?

Bulgaristan'da nadiren. Birleşik Tanımlama Kodu belirtildiğinde mahkemeler, makamlar ve bankalar tescilli hususların ispatını isteyemez (ЗТРРЮЛНЦ md. 23, f. 6). Yurtdışındaki bir ortak veya makam için bir belge gerekebilir.

Yabancı bir şirketi nasıl kontrol ederim?

Kayıtlı olduğu ülkenin ticaret sicili aracılığıyla veya şirketin durumunu ve onu temsil eden kişileri gösteren güncel bir kayıt örneği ya da faaliyet belgesiyle. Bulgaristan'da kullanılacak belgeler genellikle apostil ve Bulgarcaya tercüme gerektirir.

Yalnızca müdürü kontrol etmek yeterli mi?

Hayır. Şirketin nasıl temsil edildiğini de kontrol etmelisiniz; örneğin iki müdürün yalnızca birlikte imza atıp atamayacağını ve şirketin tasfiye veya iflas hâlinde olup olmadığını. Ayrıca imzalayan kişinin gerçekten tescilli müdür olduğunu da kontrol edin.

İşlemden sonra gizli bir borç keşfedersem ne yapabilirim?

Bu, sözleşmeye bağlıdır. Satıcı bu tür yükümlülükler olmadığına dair beyanda bulunduysa ondan tazminat talep edebilirsiniz. Bu nedenle bu hükümler sözleşme imzalanırken sözleşmede yer almalıdır.

Şirketin arkasındaki kişileri de kontrol ediyor musunuz?

Ortakların, müdürlerin ve gerçek faydalanıcıların tescilli bilgilerini ve başka şirketlerde yer alıp almadıklarını kontrol ederiz. Kamuya açık siciller ve diğer hukuka uygun kaynaklar dışında kişisel bilgi toplamayız.

Sofya'da Ticaret ve Şirketler Hukuku Avukatı

Hukuki bir sorunuz mu var? Bize ulaşın.

İlk danışmanlık ücretsizdir ve sizi hiçbir şekilde bağlamaz.